Türkiye’de Şube Açan Yabancı Bankaların Entegre Cilos ve Smart Yöntemiyle Karlılık Analizi
Özet
Naci Yılmaz tarafından kaleme alınan bu çalışma, Türkiye'de şube açarak bankacılık faaliyeti yürüten yabancı sermayeli bankaların 2019-2021 yılları arasındaki karlılık performanslarını çok kriterli karar verme tekniklerinden CILOS ve SMART yöntemleriyle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Türkiye Bankalar Birliği verilerinden yararlanılan araştırmada; Bank Mellat, Habib Bank Limited, Intesa Sanpaolo S.p.A. ve JPMorgan Chase Bank N.A. olmak üzere dört yabancı banka şubesi incelenmiş, Société Générale ise kar gerçekleştiremediği için analiz dışı bırakılmıştır. Karlılık performansının göstergeleri olarak Ortalama Aktif Karlılığı (OAK), Ortalama Özkaynak Karlılığı (OÖK), Vergi Öncesi Kar/Toplam Aktifler (VÖK/TA) ve Net Dönem Karı/Ödenmiş Sermaye (NDK/ÖS) finansal oranları seçilmiştir. Kriter ağırlıklarını hesaplayan CILOS yöntemi sonucunda en yüksek öneme %78,6 ağırlık ile Ortalama Özkaynak Karlılığı (OÖK) sahip olurken, bunu %9,2 ile NDK/ÖS, %6,1 eşit ağırlıklarla OAK ve VÖK/TA kriterleri takip etmiştir. CILOS ağırlıklarıyla bankaların performans sıralamasını gerçekleştiren SMART yöntemi bulgularına göre, incelenen dönemde kriterlerin çoğunda en yüksek değerleri elde eden JPMorgan Chase Bank N.A. karlılık açısından ilk sırada yer alarak en başarılı banka şubesi olmuştur. İkinci sırada Intesa Sanpaolo S.p.A., üçüncü sırada Bank Mellat ve dördüncü sırada Habib Bank Limited yer almıştır. Elde edilen bulgular, entegre CILOS ve SMART yaklaşımının bankacılık sektöründe finansal performans ölçümü için etkili bir karar verme aracı olduğunu göstermektedir.
This study authored by Naci Yılmaz aims to analyze the profitability performance of foreign banks operating by opening branches in Turkey between 2019 and 2021 using integrated CILOS and SMART multi-criteria decision-making techniques. Utilizing data from the Banks Association of Turkey, four foreign bank branches—Bank Mellat, Habib Bank Limited, Intesa Sanpaolo S.p.A., and JPMorgan Chase Bank N.A.—were examined, while Société Générale was excluded as it could not generate a profit. Financial ratios including Return on Assets (ROA), Return on Equity (ROE), Pre-Tax Profit/Total Assets, and Net Profit/Paid-in Capital were selected as profitability performance indicators. As a result of the CILOS method used to calculate criteria weights, ROE held the highest importance with a weight of 78.6%, followed by Net Profit/Paid-in Capital at 9.2%, and ROA and Pre-Tax Profit/Total Assets with equal weights of 6.1%. According to the findings of the SMART method, which ranks bank performance using CILOS weights, JPMorgan Chase Bank N.A., having achieved the highest values in most criteria during the analyzed period, ranked first as the most successful bank branch in terms of profitability. Intesa Sanpaolo S.p.A. ranked second, Bank Mellat third, and Habib Bank Limited fourth. The findings demonstrate that the integrated CILOS and SMART approach serves as an effective decision-making tool for financial performance evaluation in the banking sector.1
Referanslar
Čereška, A., Zavadskas, E. K., Bucinskas, V., Podvezko, V., & Sutinys, E. (2018). Analysis of steel wire rope diagnostic data applying multi-criteria methods. Applied sciences, 8(2), 260-281
Čereška, A., Zavadskas, E. K., Cavallaro, F., Podvezko, V., Tetsman, I., & Grinbergienė, I. (2016). Sustainable assessment of aerosol pollution decrease applying multiple attribute decision-making methods. Sustainability, 8(7), 586-597.
Ferreira, J. A., Costa, M., Tereso, A., ve Oliveira, J. A. (2015). A Multi-Criteria Decision Support System for a Routing Problem in Waste Collection. Switzerland: Springer International Publishing.
Kırhasanoğlu, Ş. ve Özdemir, M. (2022). Bist’te işlem gören futbol kulüplerinin COVID-19 performanslarının IDOCRIW temelli analizi. Enderun Dergisi. 6(1), 44-65.
Lavik, M. S., Hardaker, J. B., Lien, G., ve Berge, T. W. (2020). A multi-attribute decision analysis of pest management strategies for Norwegian crop farmers. Agricultural Systems, 178, 102741. doi: 10.1016/j.agsy.2019.102741. 1-11.
Mazman İtik, Ü. ve Sel, A. (2021). Borsa İstanbul’da işlem gören perakende ticaret sektörü şirketlerinin finansal performansının CILOS ağırlıklandırma ve TOPSIS yöntemiyle incelenmesi: 2013-2019. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10 (3), 2769-2795.
Mirkin, B. G. (1974). The Problem Of Group Choice. Science, Moscow.
Özdağoğlu, A., Keleş, M. K. & Işıldak, B. (2021). Dünyanın en işlek havalimanlarının PIPRECIA-E, SMART ve MARCOS yöntemleri ile değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 58, 334-352.
Pala, O. (2021). IDOCRIW ve MARCOS temelli BIST ulaştırma işletmelerinin finansal performans analizi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(23), 263-294.
Patel, M. R., Vashi, M. P., ve Bhatt, B. V. (2017). SMART-Multi-criteria decision-making technique for use in planning activities. Proceedings of New Horizons in Civil Engineering (NHCE 2017), 1-6.
Podvezko, V., Zavadskas, E. K. ve Podviezko, A. (2020). An extensıon of the new objectıve weıght assessment methods CILOS and IDOCRIW to fuzzy MCDM. Economic Computation & Economic Cybernetics Studies & Research, 54(2), 59-75.
Türkiye Bankalar Birliği-TBB. (2021). İstatistiki Raporlar, Seçilmiş Rasyolar.Erişim Adresi: www.tbb.org.tr.
Zavadskas, E. K. (1987). Integrated Resource Assessment and Selection Decisions in Construction. Vilnius, Lithuania: Mokslas Vilnius
Zavadskas, E. K., & Podvezko, V. (2016). Integrated determination of objective criteria weights in MCDM. International Journal of Information Technology & Decision Making, 15(02), 267-283.
Zavadskas, E. K., Cavallaro, F., Podvezko, V., Ubarte, I., & Kaklauskas, A. (2017). MCDM assessment of a healthy and safe built environment according to sustainable development principles: A practical neighborhood approach in Vilnius. Sustainability, 9(5), 702-731.
