Yapay Zekânın Muhasebe Alanında Verimliliğe Etkisi
Özet
Bu çalışma, Ayşe Nur Buyruk Akbaba tarafından yapay zekâ uygulamalarının muhasebe alanındaki kullanım düzeyini, mesleki süreçlere yansımalarını ve verimlilik üzerindeki etkilerini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında Diyarbakır, Van ve Bitlis illerinde muhasebe mesleğini icra eden 27 meslek mensubu ile nitel bir araştırma yürütülmüş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların tamamı yapay zekânın muhasebe mesleği ve verimlilik üzerinde belirgin bir etkisi olduğu görüşündedir. Katılımcıların büyük çoğunluğu; kayıt, sınıflandırma, özetleme, raporlama, analiz ve denetim süreçlerinde yapay zekâ yazılımları, e-muhasebe ve denetim uygulamalarının kullanılmasının pratiklik sağladığını, veri aktarımında zaman tasarrufu sunduğunu, insan kaynaklı hataları azaltarak çalışan performansını ve verimliliği artırdığını vurgulamıştır. Ayrıca yapay zekâ teknolojilerinin, muhasebe profesyonellerini rutin veri kaydı işlemlerinden ziyade danışmanlık ve stratejik karar alma rollerine yönlendirdiği görülmektedir. Buna karşın, işlemlerde tam kontrolün sağlanamaması, siber saldırı riskleri, sürekli değişen mevzuata uyum sağlama zorlukları, yüksek kurulum ve eğitim maliyetleri ile işgücü ihtiyacının azalmasına bağlı işsizlik endişeleri öne çıkan olumsuz etkiler arasındadır. Sonuç olarak, yapay zekânın sunduğu fırsatları en üst düzeye çıkarmak için yasal düzenlemelerin güncellenmesi, teknolojik altyapının güçlendirilmesi ve meslek mensuplarının sürekli eğitimlerle desteklenmesi gerekliliği ifade edilmektedir.
This study was conducted by Ayşe Nur Buyruk Akbaba to determine the level of artificial intelligence applications used in accounting, their reflections on professional processes, and their impact on efficiency. Within the scope of the research, a qualitative study was carried out with 27 accounting professionals working in Diyarbakır, Van, and Bitlis, and the collected data were analyzed using content analysis. According to the findings, all participants believe that artificial intelligence has a significant impact on the accounting profession and efficiency. The vast majority of participants emphasized that using AI software, e-accounting, and auditing applications in recording, classification, summarization, reporting, analysis, and auditing processes provides practicality, saves time in data transfer, and enhances employee performance and productivity by reducing human error. Furthermore, AI technologies steer accounting professionals toward advisory and strategic decision-making roles rather than routine data entry tasks. On the other hand, the lack of full operational control, cyberattack risks, difficulties in adapting to constantly changing legislation, high setup and training costs, and unemployment concerns due to reduced labor demand stand out as prominent negative impacts. In conclusion, updating legal regulations, strengthening technological infrastructure, and supporting professionals with continuous training are stated as necessary steps to maximize the opportunities offered by artificial intelligence.
Referanslar
Ayed, B. R. & Hanana M. (2021). Artificial Intelligence to Improve the Food and Agriculture Sector, Hindawi Journal of Food Quality Volume 2021, pp.1-7.
Akyol, T. (2019). Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Çocukların Katılım Düzeylerine İlişkin Görüşleri, (Gerçek Ş, Demirci T. ve Özkoçak V., Current Debates in Social Sciences Vol. 30, Ed.), pp.77-87.
Bakarich, K. M. & O’Brien, P. E. (2021). The Robotsare Coming…But Aren’t Here Yet: The Use of Artificial Intelligence Technologies in the Public Accounting Profession, Journal of Emerging Technologies in Accounting, Volume 18, Number 1, 2021, pp.27-43.
Benli, E. & Şenel, G. (2020). Yapay Zekâ ve Haksız Fiil Hukuku, ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 2, No: 2, pp.296-336.
Duban, N. (2010). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Fen Ve Teknoloji Okur-Yazarı Bireylere ve Bu Bireylerin Yetiştirilmesine İlişkin Görüşleri, Kuramsal Eğitimbilim, 3 (2), pp.162-174.
Erdoğan, M. (2017). Sıfırıncı Yasa, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, Haziran 2017; 19(3), pp.746-759.
Gacar, A. (2019). Artificial Intelligence and the Effects of Artificial Intelligence on Accounting Profession: Opportunities and Threats Towards Turkey, Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 2019 8(EUREFE’ 19 Özel Sayı), pp.389–394.
Gotthardt, M., Koivulaakso, D., Paksoy, O., Saramo, C., Eds. Martikainen M. & Lehner OM. (2019). Current Stateand Challenges in the Implementation of Robotic Process Automation and Artificial Intelligence in Accounting and Auditing, ACRN Oxford Journal of Finance and Risk Perspectives, 8(2019) Special Issue Digital Accounting, pp.31-46.
Gümüş, E., Medetoğlu, B. & Tutar, S. (2020). Finans ve Bankacılık Sisteminde Yapay Zekâ Kullanımı: Kullanıcılar Üzerine Bir Uygulama, MAKÜ-BİFD Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 3(1), s.28-53.
Gür, Y. E., Ayden C. & Yücel, A. (2019). Yapay Zekâ Alanındaki Gelişmelerin İnsan Kaynakları Yönetimine Etkisi, Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt:3, Sayı:2, pp.137-158.
Kuşçu, E. (2015). Çeviride Yapay Zekâ Uygulamaları, KKEFD 2015, Sayı:30, s.45-58.
Kütük, Y. & Zor, Ü. (2020). Muhasebe Alanında Geliştirilen Uzman Sistemler, Muhasebe ve Denetime Bakış, (61), pp.193-208.
Le Guyader, L. P. (2020). Artificial Intelligence in Accounting: GAAP's “FAS133”, J. Corparete Accounting Finance Wiley, (31), pp.185–189.
Loga Rubini, A. T. & Nithya V. (2021). A Study on Opportunities of Artificial Intelligence Development in Book keeping and Accounting, Palarch’s Journal Of Archaeology Of Egypt/Egyptology-PJAEE, 18 (1), pp.4678-4682.
Pazar, Ş., Bulut, M. & Uysal, C. (2020). Yapay Zekâ Tabanlı Araç Algılama Sistemi Geliştirilmesi, Bilim, Teknoloji ve Mühendislik Araştırmaları Dergisi, (2020)-1(1), s.31-37.
Petkov, R. (2020). Artificial Intelligence (AI) and the Accounting Function—A Revisit and a New Perspective for Developing Framework, Journal of Emerging Technologies in Accounting, Volume 17, Number 1, 2020, pp.99-105.
Pirim, H. (2006). Yapay Zekâ, Yaşar Üniversitesi E-Dergi, Cilt 1, Sayı 1, s.81-93.
Serçemeli, M. (2018). Muhasebe ve Denetim Mesleklerinin Dijital Dönüşümünde Yapay Zekâ, Turkish Studies Economics, Finance and Politics, Volume 13/30, Fall 2018, p.369-386.
Shaffer, K. J., Gaumer, C. J. & Bradley, K. P. (2020). Artificial Intelligence Products Reshape Accounting: Time to Re-Train, Development and Learning in Organizations: An International Journal, Vol.34, No.6, pp.41-43.
Şencan, H. (2005). Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Güvenilirlik ve Geçerlilik, Hüner Şencan Yayıncılık, Ankara.
Turan, D. (2020). Yapay Zekâ ve Vergi Uygulamalarına Etkisi, Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol.: 2, Is.: 1, Year: 2020, pp.55-70.
Qasim, A. & Kharbat, F. F. (2020). Blockchain Technology, Business Data Analytics, and Artificial Intelligence: Use in the Accounting Profession and Ideas for Inclusion in to the Accounting Curriculum, Journal of Emerging Technologies in Accounting, Volume 17, Number 1, 2020, pp.107-117.
Urquhart, C. (2018). Nitel Araştırmalar İçin Temellendirilmiş Kuram Uygulama Rehberi, (Ünlü, Z. ve Külekçi E. Çev.), Anı Yayıncılık, Ankara.
Ünal, A. & Kılınç İ. (2020). Yapay Zekâ İşletme Yönetimi İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme, Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, Cilt:6 Sayı:1, pp.51-78.
Yardımcıoğlu, M. & Şıtak, B. (2020). Yapay Zekâ Teknolojisinin Muhasebe Alanına Yansımaları: Literatür İncelemesi, Bilecik Şeyh Edebali University Journal of Social Sciences, 5 (2), pp.342-353.
Yıldız, B. & Ağdeniz, Ş. (2019). Denetim 4.0’ın Teknolojik Altyapısı, Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 2019-(58), pp.83-102.
Yılmaz, A. (2021). Yapay Zekâ, Kodlab Yayın.
Yılmaz Soğuksu, Z. (2020). Muhasebe Denetiminde Dijital Dönüşüm: Denetim Yazılımları, Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 13 (2), pp.281-308.
Yılmaztekin, H. K. (2020). Türk Fikri Haklar Hukuku Yapay Zekâ Tarafından Meydana Getirilen Eserleri Korumak İçin Hazır mı?, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (GSÜHFD), Sayı: 2, pp.1513-1586.
Yücel, G. & Adiloğlu, B. (2019). Dijitalleşme-Yapay Zekâ ve Muhasebe Beklentiler, Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2019/Temmuz (17), pp.47-60.
Yürük, M. F. & Ekşi, İ. H. (2019). Yapay Zekâ Yöntemleri İle İşletmelerin Finansal Başarısızlığının Tahmin Edilmesi: Bist İmalat Sektörü Uygulaması, Mukaddime, 2019, 10(1), s.393-422.
Zemankova, A. (2019). Artificial Intelligence in Audit and Accounting: Development, Current Trends, Opportunities and Threats–Literature Review, 2019 International Conference on Control, Artificial Intelligence, Robotics&Optimization (ICCAIRO).
