Klasik ve Neoklasik Yönetim Yalaşımlarının Genel Bir Değerlendirilmesi
Özet
Sanayi Devrimi sonrasında üretim yapısının büyümesi, dağınık üretim birimlerinin fabrikalarda toplanması ve yönetim ile girişimcilik rollerinin ayrılması, yönetimin bilimsel ilkelere dayanması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu süreçte gelişen Klasik Yönetim Yaklaşımı; Frederick Taylor’ın Bilimsel Yönetim, Henri Fayol’un Yönetim Süreci ve Max Weber’in Bürokrasi Yaklaşımı modellerinden oluşarak verimliliği, iş bölümünü, hiyerarşiyi, disiplini ve yasal-rasyonel otoriteyi merkeze alan mekanik bir örgütsel yapı sunmuştur. Klasik yaklaşımda çalışanlar çoğunlukla ekonomik ödüllerle motive olan ve kurallara uyması beklenen teknik unsurlar olarak değerlendirilmiştir. 1929 Ekonomik Bunalımı ve teknolojik değişimlerin ardından şekillenen Neoklasik Yönetim Yaklaşımı ise Elton Mayo önderliğinde gerçekleştirilen Hawthorne Araştırmaları ile ortaya çıkmış, klasik teorinin insan faktörünü göz ardı eden eksikliklerini gidermeyi amaçlamıştır. İnsan İlişkileri Hareketi ve Örgütsel Davranış disiplinleriyle gelişen bu yaklaşım; çalışanların duygularını, grup dinamiklerini, enformel ilişkilerini, takdir edilme gereksinimini ve iş tatminini ön plana çıkararak organik bir örgüt yapısı savunmuştur. Özetle; klasik yaklaşım görev, otorite ve biçimsel yapıya odaklanırken, neoklasik yaklaşım insanı sosyal bir varlık olarak ele almış ve her iki yaklaşım da modern yönetim düşüncesinin tarihsel gelişimine temel oluşturmuştur.
Following the Industrial Revolution, the expansion of the production structure, the consolidation of dispersed production units into factories, and the separation of management and entrepreneurial roles necessitated basing management on scientific principles. Developing within this framework, the Classical Management Approach—comprising Frederick Taylor’s Scientific Management, Henri Fayol’s Management Process, and Max Weber’s Bureaucracy Approach—presented a mechanical organizational structure centered on efficiency, division of labor, hierarchy, discipline, and legal-rational authority. In the classical approach, employees were primarily evaluated as technical elements motivated by economic rewards and expected to comply with rules. Shaped in the aftermath of the 1929 Economic Depression and technological changes, the Neoclassical Management Approach emerged through the Hawthorne Studies led by Elton Mayo, aiming to address the limitations of classical theory that overlooked the human factor. Developed through the Human Relations Movement and Organizational Behavior disciplines, this approach advocated an organic organizational structure by highlighting employee emotions, group dynamics, informal relationships, the need for appreciation, and job satisfaction. In summary, while the classical approach focused on tasks, authority, and formal structure, the neoclassical approach addressed humans as social beings, and both approaches provided the foundation for the historical development of modern management thought.
Referanslar
Baransel, A. (1993). Çağdaş Yönetim Düşüncesinin Evrimi. İstanbul: İÜ İşletme Fakültesi Yayını.
Berdayes, V. (2002). Traditional Management Theory as Panoptic Discourse. Language and the Constitution of Somatic Flows. Culture and Organisation, 8 (1), 35-49.
Brief, A. P. & Weiss, H. M. (2002). Organizational behavior: Affect in the workplace. Annual Review of Psychology, 53(1), 279-307.
Clegg, S. (1990). Modern organizations: Organization studies in the postmodern world. London: Sage.
Daft, R. (2012). Organization Theory and Design. South-Western College Publishing.
Dursun, D. (2012). Bürokrasi teorisi ve yönetim. Journal of Social Policy Conferences, 14 , (37-38), 133-149.
Eren, E. (1993). Yönetim Psikolojisi. İstanbul: Beta Yayınları.
Fayol, H. (2018). Genel ve Endüstriyel Yönetim. (M. Asım Çolakoğlu, Çev.). Ankara: Adres Yayınları.
Ferdous, J. (2016). Organization Theories: From Classical Perspective. International Journal of Business, Economics and Law, 9 (2), 1-6.
Florian, M. (2018). Unlikely allies: Bureaucracy as a cultural trope in a grassroots volunteer organization. Scandinavian Journal of Management, 34 (2), 151-161.
Fry, L. (1976), The maligned F.W. Taylor: a reply to his many critics. Academy of Management Review, 1 (3), 124-9.
Indabawa, S. L. & Uba, H. (2014). Human relations and behavioral science approach to motivation in selected business organizations in Kano Metropolis Nigeria. European Journal of Business and Management, 6 (25), 168–174.
Koçel, T. (2020). İşletme Yöneticiliği. İstanbul: Beta Basım.
Locke, E. (1982), The ideas of Frederick Taylor: an evaluation. Academy of Management Review, 7 (1), 14-24.
Luthans, F., Luthans, B., Luthans, K. W. (2015). Organizational Behavior: An Evidence-Based Approach. Information Age Publishing.
March, J & Simon, H. (1993). Organizations. Wiley-Blackwell.
Merkle, J. (1980) Management and Ideology. Berkeley: University of California Press.
Mouzelis, N. P. (2003). Örgüt ve Bürokrasi. (H. Bahadır Akın, Çev.). Konya: Çizgi Kitabevi.
Önday, Ö. (2016). Human Resource Theory: From Hawthorne Experiments of Moyo. Global Journalof Human Resource Management, 95-110.
Pfaff, S. (2002). Nationalism, Charisma, and Plebiscitary Leadership: The Problem of Democratization in Max Weber's Political Sociology. Sociological Inquiry, 72 (1), 81-107.
Poudyal, C. S. (2013). Private Schooling and Fayol’s Principles of Management: A Case from Nepal. Journal of Education and Research 3(1), 6-23.
Robbins S. P. & Judge T. (2012). Örgütsel Davranış. (İnci Erdem, Çev.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Rodrigues, C. A. (2001). Fayol’s 14 principles of management then and now: A framework for managing today’s organisations effectively. Management Decision, 39 (10), 880-889.
Rosenbloom, D. H. (1983). Public Administrative Theory and the Seperation of Powers. Public Administration Review, 43 (3), 219-227.
Ross, A. (1995). Tuhaf Hava: Sınırlar Çağında Kültür, Bilim ve Teknoloji. (Kamil Durand, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Sarker, M. S. I. & Khan, M. R. A. (2013). Management History. Journal of Business and Management, 14 (6), 1-5.
Taylor, F. (2018). Bilimsel Yönetimin İlkeleri. (H. Bahadır Akın, Çev.) İstanbul: Çizgi Kitapevi.
Touraine, A. (1988). Modernity and cultural specificities. International Social Science Journal, 118, 443-457.
Weber, M. (2011a). Bürokrasi ve Otorite. (H. Bahadır Akın, Çev.). Ankara: Adres Yayınları.
Weber, M. (2011b). Sosyoloji Yazıları. (Taha Parla, Çev.). İstanbul: Deniz Yayınları.
Wren, D. & Hay, R. (1977). Management historians and business historians, differing perceptions of pioneer contributors. Academy of Management Journal, 20 (3), 470-475.
Wren, D. A., Bedeian, A. G. & Breeze, J. D. (2002). The foundations of Henri Fayol’s administrative theory. Management Decision, 40 (9), 906-918.
