Türkiye’de Elementer Sigorta Sektörünün (Bütünleşik Piprecia-E + Smart Yöntemiyle) Performans Analizi
Özet
Bu çalışma, Türkiye’de 2015-2021 döneminde faaliyet gösteren elementer (hayat dışı) sigortacılık sektörünün finansal performansını bütünleşik PIPRECIA-E ve SMART çok kriterli karar verme yöntemleriyle analiz etmektedir. Elementer sigortacılık; kasko, konut, işyeri ve doğal afetler gibi maddi varlıkları riske karşı koruyarak topladığı primlerle ekonomiye fon sağlayan hayati bir finansal alandır. Araştırmada sektörün performansını değerlendirmek amacıyla öz sermaye/toplam varlıklar (K1), kısa vadeli yükümlülükler/cari varlıklar (K2), toplam yükümlülükler/öz sermaye (K3), net kâr/toplam varlıklar (K4) ve net kâr/öz sermaye (K5) olmak üzere beş finansal oran kullanılmıştır. Kriter ağırlıklarının belirlendiği PIPRECIA-E analizi sonucunda, %30,47 katsayısı ile en önemli kriter kısa vadeli yükümlülükler/cari varlıklar (K2) olarak saptanmış; bunu %25,77 ile net kâr/öz sermaye (K5) takip etmiş, en az önemli kriter ise %7,88 ağırlıkla öz sermaye/toplam varlıklar (K1) olmuştur. Alternatiflerin sıralandığı SMART yöntemi bulgularına göre ise elementer sigortacılık sektörünün finansal performansının en yüksek olduğu yıl 2020 yılı olarak öne çıkmış, bunu sırasıyla 2019 ve 2017 yılları izlemiştir. Sektörün en başarısız performans gösterdiği yıl 2015 olurken, en güncel dönem olan 2021 yılı ise sıralamada beşinci sırada yer almıştır. Çalışma, sigorta şirketlerinin finansal başarısının tüm ekonomik aktörler açısından önemini vurgulamakta ve sonuçların farklı çok kriterli karar verme teknikleriyle sınanmasını önermektedir.
This study analyzes the financial performance of the non-life (elemental) insurance sector operating in Turkey during the 2015–2021 period using integrated PIPRECIA-E and SMART multi-criteria decision-making methods. Non-life insurance is a vital financial field that protects tangible assets against risks—such as motor, housing, workplace, and natural disasters—and provides funds to the economy through collected premiums. To evaluate the sector's performance, five financial ratios were utilized: equity/total assets (K1), short-term liabilities/current assets (K2), total liabilities/equity (K3), net profit/total assets (K4), and net profit/equity (K5). The PIPRECIA-E analysis used for determining criteria weights identified short-term liabilities/current assets (K2) as the most critical criterion with a weight of 30.47%, followed by net profit/equity (K5) at 25.77%, whereas equity/total assets (K1) was the least significant criterion at 7.88%. According to the SMART method used for ranking alternatives, 2020 emerged as the year with the highest financial performance, followed by 2019 and 2017, respectively. Conversely, 2015 was the least successful year, while 2021 ranked fifth. The study emphasizes the broad economic importance of insurance companies' financial success and suggests testing the findings with other multi-criteria decision-making techniques.
Referanslar
Arman, K., Kundakçı, N.(2022). Bulanık PIPRECIA yöntemi ile bankacılık endüstrisinde blokzincir teknolojisinin benimsenmesini etkileyen kritik faktörlerin değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(47), 79-92.
Arslan, H. M. (2020). Toplumsal fayda açısından İstanbul-Ankara yüksek hızlı tren hattı için optimum güzergâhın belirlenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16(3), 474-493.
Chen, Y., Okudan, G., & Riley, D. (2010). Decision support for construction method selection in concrete buildings: Prefabrication adoption and optimization. Automation in Construction, 19(6), 665-675.
Edwards, W. (1977). How to use multi attribute utility measurement for school decision making, IEEE transactions and systems, Man and Cybernatics, 7 (5), 326-340.
Fahlepi, R. (2020). Decision support systems employee discipline identification using the simple multi attribute rating technique (SMART) method. Journal of Applied Engineering and Technological Science (JAETS), 1(2), 103-112.
Ferreira, J. A., Costa, M., Tereso, A., ve Oliveira, J. A. (2015). A Multi-Criteria Decision Support System for a Routing Problem in Waste Collection. Switzerland: Springer International Publishing.
Fitriani, N., Suzanti, I. O., Jauhari, A., ve Khozaimi, A. (2020). Application monitoring and evaluation using SMART (Simple Multi attribute Rating Technique) method. Journal of Physics.1569 (2), 022090).
Hazine ve Maliye Bakanlığı. Sigortacılık Genel Müdürlüğü (2019). Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetleri Hakkında Rapor. Erişim Tarihi: 02.08.2022 ve adresi: https://www.hmb.gov.tr/sigortacilik-ve-ozel-emeklilik-raporlari
Jaukovic Jocic, K., Karabasevic, D., Jocic, G (2020). The use of the PIPRECIA method for assesing the quality of e-learning materials. Ekonomika, 66(3), 37-45.
Kaya, T.(2021). Small hotel location selection problem: the case of Cappadocia. Advances in Hospitality and Tourism Research, An International Journal of Akdeniz University Tourism Faculty, 9 (2), 368-389.
Lavik, M. S., Hardaker, J. B., Lien, G., ve Berge, T. W. (2020). A multi-attribute decision analysis of pest management strategies for Norwegian crop farmers. Agricultural Systems, 178, 1-11.
Özdağoğlu, A., Keleş, M. K. & Işıldak, B. (2021). Dünyanın en işlek havalimanlarının PIPRECIA-E, SMART ve MARCOS yöntemleri ile değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 58, 334-352.
Özdağoğlu, A., Öztaş, G.Z., Keleş, M. K., Genç, V. (2021). An integrated PIPRECIA and COPRAS method under fuzzy environment: A case of truck tractor selection. Alphanumeric Journal, The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems, 9(2), 269-298.
Patel, M. R., Vashi, M. P., ve Bhatt, B. V. (2017). SMART-Multi-criteria decision-making technique for use in planning activities. Proceedings of New Horizons in Civil Engineering (NHCE 2017), 1-6.
Popović, G., Đorđević, B., ve Milanović, D. (2019). Multiple criteria approach in the mining method selection. Industrija, 47(4), 47-62.
Rahadjeng, I. R. (2020). Application of the simple multi attribute rating technique (SMART) Method on the selection of anti mosquito lotion based on the consumer. IJISTECH International Journal of Information System & Technology, 3(2), 152-158.
Stanujkic, D., Zavadskas, E. K., Karabasevic, D., Smarandache, F., ve Turskis, Z. (2017). The use of the pivot pairwise relative criteria importance assessment method for determining the weights of criteria. Romanian Journal of Economic Forecasting, XX(4), 116-133.
Stević, Ž., Stjepanović, Ž., Božičković, Z., Das, D. K., ve Stanujkić, D. (2018). Assessment of conditions for implementing information technology in a warehouse system: A novel fuzzy PIPRECIA method. Symmetry, 10(11), 586.
Taş, M. A. (2021). Assessment of site selection criteria for medical waste during during COVID-19 pandemic. European Journal of Science and Technology, (28), 63-69.
Türkiye Sigorta Birliği (TSB). İstatistikler. Erişim Tarihi: 15.08.2022 ve erişim adresi: https://www.tsb.org.tr/tr/istatistikler
