Okul Öncesi Dönemde Montessori Eğitim Programının Etkililiği Üzerine Bir Meta-Analiz Çalışması: Türkiye Örneği
Özet
Ayşe Güzeltaş ve Bengü Türkoğlu tarafından hazırlanan bu meta-analiz çalışması, Türkiye’de 2000-2021 yılları arasında yayımlanan lisansüstü tezleri inceleyerek okul öncesi dönemde Montessori eğitim programının etkililiğini değerlendirmektedir. YÖK tez veri tabanından seçilen 13 lisansüstü tez (11 yüksek lisans ve 2 doktora; toplam 14 alt çalışma), Comprehensive Meta Analysis (CMA) yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmalar arasında yüksek heterojenlik tespit edildiği için (I² = %87,459, Q = 103,662, p = 0,000) Rastgele Etkiler Modeli temel alınmıştır. Bu modele göre Montessori eğitim programının genel etki büyüklüğü Hedges's g = 2,146 (p = 0,000) olarak hesaplanmış ve geleneksel eğitim yöntemlerine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı, pozitif ve güçlü bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. İncelenen tüm çalışmalar pozitif etki yönü sergilerken, %85,71’inde deney grubu lehine anlamlı farklılık görülmüştür. Huni saçılım grafiği ve 1190 olarak hesaplanan Classical Fail-Safe N değeri sonuçların güvenilir olduğunu ve yayın yanlılığı bulunmadığını doğrulamıştır. Sonuç olarak, Montessori yönteminin çocukların gelişimini olumlu etkilediği vurgulanarak sınıf ortamlarının programa uygun hale getirilmesi ve öğretmenlere hizmet içi eğitim sunulması önerilmiştir.
This meta-analysis study conducted by Ayşe Güzeltaş and Bengü Türkoğlu evaluates the effectiveness of the Montessori education program in early childhood education by examining graduate theses published in Turkey between 2000 and 2021. Based on specified inclusion criteria, 13 graduate theses (11 master's and 2 doctoral theses, yielding 14 total data sets) retrieved from the YÖK thesis database were analyzed using Comprehensive Meta Analysis (CMA) software. Due to high heterogeneity across studies (I² = 87.459%, Q = 103.662, p = 0.000), a Random Effects Model was utilized. Under the Random Effects Model, the overall effect size of the Montessori program was calculated as Hedges's g = 2.146 (p = 0.000), demonstrating a statistically significant and strong positive impact compared to conventional educational approaches. All analyzed studies displayed a positive effect direction, with 85.71% showing statistically significant differences in favor of the experimental group. Furthermore, the funnel plot and a Classical Fail-Safe N value of 1190 confirmed the reliability of the findings and the absence of publication bias. In conclusion, the study confirms that Montessori methods enhance early learning outcomes and recommends adapting classroom environments to this approach while providing in-service training for teachers.
Referanslar
Anne Çocuk Eğitim Vakfı. (2019). Okul öncesi eğitimde farklı program ve yaklaşımlar. https://www.acevokuloncesi.org/egitim-program/farkli-program-ve-yaklasimlar/farkli-program-ve-yaklasimlar/ adresinden 19 Mayıs 2021 tarihinde alınmıştır.
Al, S., Sari, R. M., & Kahya, N. C. (2012). A different perspective on education: Montessori and Montessori school architecture. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 46, 1866-1871.
Aslıyüksek, M. (2015). Montessori eğitiminin 4-5 yaş çocuklarının motor beceri, görsel algı ve bellek, el-göz koordinasyonu ile küçük kas becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Fatih Üniversitesi. Elazığ.
Ayaz, C. Ö. (2017). Eğitimde tabula rasa anlayışını yıkan ve çocuğun rönesansını yaratan bir devrim: Montessori metodu. E.A. Acar (Ed.), Erken Çocukluk Eğitimi (s. 319-349) içinde. Nobel Yayıncılık.
Bayer, A. (2015). Montessori yönteminin okul öncesi (36-66 ay) çocuklarının öz bakım becerilerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya.
Bayhan, P., & Bencik, S. (2008). Erken çocukluk dönemi programlarında Waldorf yaklaşımına genel bir bakış. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 15-25.
Begde, Z. (2015). Öğretmen ve ebeveyn tutumlarının okul öncesi dönem çocuklarının problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Karabük Üniversitesi, Zonguldak.
Beken, S. (2009). Montessori yöntemi etkinliklerinin 5–6 yaş çocuklarının el becerilerinin gelişimine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
Biswas- Diener, R. (2011). Manipulating happiness: Maria Montessori. International Journal of Wellbeing, 1(2), 214-225. doi:10.5502/ijw.v1i2.4
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
Cinel, N. Ö. (2006). Farklı sosyo-ekonomik düzeydeki 3-6 yaş grubu çocuğu olan anne babaların oyuncak ve oyun materyalleri hakkındaki görüşlerinin ve bu yaş grubu çocukların sahip oldukları oyuncak ve oyun materyallerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
Çelik, M. (2013). Öğrenme çocuk ile büyür: Erken çocukluk eğitiminde Waldorf yaklaşımı. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,15(2). 39-51.
Dedeoğlu, S. (2018). MEB okul öncesi eğitim programı ve Montessori programına göre eğitim alan çocukların bilişsel gelişim ve sosyal yetkinliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Dinçer, S. (2014). Eğitim bilimlerinde uygulamalı meta-analiz. Pegem Akademi Yayıncılık.
Eissler, T. (2014). Montessori çılgınlığı (1. Baskı). (R. Cebeci, Çev.). Alfa Yayıncılık.
Erişen, Y., & Güleş, F. (2007). Montessori materyallerinin tasarım kalitesi özelliklerinin değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18, 287- 305.
Fathi, L. (1992, Mayıs). High/Scope okul öncesi eğitimi programı ve uygulamaları [Seminer sunumu]. 8. Ya-Pa Okulöncesi Eğitimi Yaygınlaştırılması Semineri, Bursa, Türkiye.
Gelişli, Y., & Yazıcı, E. (2012). Türkiye’de uygulanan okul öncesi eğitim programlarının tarihsel süreç içerisinde değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 85-93.
Grazzini, C. (1996). The four planes of development. The NAMTA Journal, 21(2), 208-241.
Gürkan, T. (1979). Okul öncesi eğitimin ilkokuldaki etkileri üzerine bir inceleme. Eğitim ve Bilim Dergisi, 4(23), 16-26.
Hallumoğlu, K. Ö. (2019). Montessori materyalleri destekli bireysel ve işbirlikli matematik etkinliklerinin erken matematiksel akıl yürütme becerilerine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Kırklareli Üniversitesi, Kırklareli.
Haskins, C. (2010). The Montessori method: Cultivating the potential of the child to build a more peaceful World. Journal of Unschooling ve Alternative Learning, 4(8), 1-18.
Holt, N. (2007). Bringing the high/scope approach to your early years practice. London: Routledge.
Hunter, J. E., & Schmidt, F. L. (2015). Methods of meta-analysis: Correcting error and bias in research findings (3. Baskı). Sage Publication. https://dx.doi.org/10.4135/9781483398105
İmamoğlu, B., & Öz, S. Z. (2002). Küçük bir köyden dünyaya yayılan bir eğitim “Reggio Emilia Eğitimi”. Özgür ve Bilge Dergisi, 1, (11).
Kaşarcı, İ. (2013). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin akademik başarı ve tutumlarına etkisi: Bir meta analiz çalışması [Yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
Kaya, D. (2016). Matematik eğitiminde problem çözmeye dayalı öğrenme: Meta analiz çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Rize
Kayılı, G. (2010). Montessori yönteminin anaokulu çocuklarının ilköğretime hazır bulunuşluklarına etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya.
Keppler, G. T. (2009). The role of play in preschool montessori clasrooms [Unpublished master thesis]. The University of Alaska.
Keskin, T. (2015). Montessori yöntemiyle kendine güvenen çocuk nasıl yetiştirilir. Tutku Yayınevi.
Kılıç, E. K. (2017). Tüm çocuklar eşit şansı hakeder: Head start programı. E.A. Acar (Ed.), Erken Çocukluk Eğitimi (s. 199-209) içinde. Nobel Yayıncılık.
Kotaman, H. (2009). Rudolf Steiner ve Waldorf okulu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 174-194.
Lillard, A. S. (2018). Montessori-Dehanın ardındaki bilim (O. Gündüz, Çev.). Kaknüs Yayınevi. (Orijinal baskı,2005).
Manz, P., Lehtinen, J., & Bracaliello, C. (2013). A case for increasing empirical attention to head start's home-based program: An exploration of routine collaborative goal setting. School Community Journal, 23(1), 131-144.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2013). Okul öncesi eğitim programı. http://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/ooproram.pdf adresinden 1 Haziran 2021 tarihinde alınmıştır.
Montessori, M. (1997). Çocuk Eğitimi “Montessori Metodu” (G. Yücel, Çev.). Özgür Yayınları.http://www.dat.net.tr/FileUpload/op488361/File/cocuk_egitimi_tanitim.pdf adresinden 17 Haziran 2021 tarihinde alınmıştır.
Montessori, M. (2015). Emici zihin (O. Gündüz, Çev.). Kaknüs Yayınevi.
Morrison, G. S. (2014). Early childhood education today (13. Baskı). Prentice Hall.
North American Montessori Center. (2007). The montessori teacher and her role. https://montessoritraining.blogspot.com/2007/09/montessori-teacher-and-her-role.html adresinden 7 Haziran 2021 tarihinde alınmıştır.
New, R. S. (2007). Reggio Emilia as cultural activity theory in practice. Theory into Practice, 46(1), 5-13. https://www.tandfonline.com/action/showCitFormats?doi=10.1080/00405840709336543
Oğuzkan, Ş., & Oral, G. (2002). Okul öncesi eğitimi. Milli Eğitim Basımevi.
Öngören, S. (2008). Okulöncesi eğitim kurumlarına devam eden 4-5 yaş grubu çocuklarına geometrik şekil kavramı kazandırmada Montessori eğitim yönteminin etkililiği [Yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya
Özdemirli, G. (2011). İşbirlikli öğrenme yönteminin öğrencinin matematik başarısı ve matematiğe ilişkin tutumu üzerindeki etkililiği: Bir meta-analiz çalışması [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.
Pekdoğan, S. (2012). Reggio Emilia yaklaşımı üzerine bir çalışma. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 237-246.
Peyton, L. (2005, Ocak,12). HighScope supporting the child, the family,the community: A report of the proceedings of the HighScope Ireland Third Annual Conference [Konferans sunumu]. Newry, Northern Ireland. Child care in practice, 11(4), 245-261. https://doi.org/10.1080/13575270500340093
Schweinhart, L. J. (2016). Curriculum and early childhood education. D. Couchenour ve J. K. Chrisman (Ed). The SAGE encyclopedia of contemporary early childhood education (s. 375-384) içinde. SAGE Publications. http://dx.doi.org/10.4135/9781483340333
Selçuk, K. S. (2016). Montessori yönteminin anaokulu çocuklarının büyük kas becerilerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Seldin, T., & Epstein, P. (2003). The Montessori Way: An education for life. The Montessori Foundation Press.
Senemoğlu, N. (1994). Okul öncesi eğitim programları hangi yeterlikleri kazandırmalıdır. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 21.
Seven, S. (2016). Okul öncesi eğitime giriş (2. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
Şahintürk, Ö. (2012). Montessori yönteminin okul öncesi dönemde öğrencilerin yaratıcı düşünmelerine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi, Zonguldak.
Şen, S., & Yıldırım, İ. (2020). CMA ile meta- analiz uygulamaları. Anı Yayıncılık.
Şimşek, Y. (2018). Montessori yaklaşımı ile verilen beslenme eğitiminin 4-5 yaş çocukların besin grupları bilgisi, beslenme alışkanlıkları ve sofra düzeni bilgisi üzerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Temel, Z. F. (2005). Okul öncesi eğitimde yeni yaklaşımlar. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, 62, 70.
Temel, Z. F. (2018). Okul öncesi eğitimde alternatif yaklaşımlar. Hedef CS Basın Yayın.
Toran, M. (2011). Montessori yönteminin çocukların kavram edinimi, sosyal uyumları ve küçük kas motor becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Turan, F. (2004). Okul öncesi eğitim kurumları yönetmeliği ve programın değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 162(1), 81-92.
Üstündağ, K. (2019). Montessori yönteminin okul öncesi dönemdeki çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Walsh, B. A., & Petty, K. (2006). Frequency of six early childhood education approaches: A 10-Year content analysis of early childhood education journal. Early Childhood Education Journal, 34, 301–305. http://dx.doi.org/10.1007/s10643-006-0080-4
Yıldız, F. Ü. (2018). Montessori anne destek eğitim programının; Montessori eğitimi alan 4-5 yaş çocukların matematik ve günlük yaşam becerilerine etkilerinin incelenmesi [Doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya
Yiğit, T. (2008). Okulöncesi eğitim kurumlarında Montessori ve geleneksel öğretim yöntemleri alan çocukların sayı kavramını kazanma davranışlarının karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Yücesan, Y. (2017). Montessori eğitiminin okul öncesi dönem çocukların problem çözme becerileri ve problem davranışları üzerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Karabük Üniversitesi.
Zigler, E., Styfco, S. J., & Gilman, E. (1993). The national Head Start program for disadvantaged preschoolers. E. Zigler ve S.J. Styfco. (Ed.). Head Start and beyond: A national plan for extended childhood intervention (s. 1–41) içinde. New Haven.
