Öğrenen Okullar ve Okulların Karakter Eğitimlerinin İncelenmesi
Özet
Çanakkale il merkezindeki ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 178 okul idarecisiyle ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen bu araştırmada, okul idarecilerinin okulların karakter eğitimi yetkinliği ve öğrenen okul algıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma verileri "Okulların Karakter Eğitimi Yetkinliği Ölçeği" ve "Öğrenen Okul Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, idarecilerin karakter eğitimi yetkinliği algılarının ($\bar{X}=4.22$) ve öğrenen okul algılarının ($\bar{X}=3.82$) yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Karakter eğitimi boyutlarında en yüksek ortalama "Psikososyal Ortam" (4.38), en düşük ortalama ise "Paydaşların Katılımı" (3.39) boyutunda görülmüştür. Öğrenen okul boyutlarında ise "Paylaşılan Vizyon" (4.47) en yüksek, "Takım Halinde Öğrenme" (3.36) en düşük ortalamaya sahiptir. Cinsiyet değişkenine göre erkek idarecilerin, idarecilik süresi değişkenine göre ise beş yıldan fazla yöneticilik yapanların her iki ölçek puan ortalamaları kadın ve idarecilik süresi az olan meslektaşlarına kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Görev yapılan okul türüne göre anlamlı bir farklılık saptanmazken, mesleki kıdem değişkeninde 15-20 yıl kıdeme sahip idarecilerin karakter eğitimi yetkinlik algıları 10-15 yıl kıdemdekilere göre daha yüksek çıkmıştır. Sonuç olarak, okulların karakter eğitimi yetkinliği ile öğrenen okul algıları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki ($r=.245, p<.01$) olduğu belirlenmiştir.
In this study conducted with 178 school administrators working in primary and middle schools in the city center of Çanakkale using a relational survey model, the relationship between school administrators' perceptions of schools' character education competency and learning school perceptions was examined. Data were collected using the "Character Education Competency Scale for Schools" and the "Learning School Scale". According to the findings, administrators' perceptions of character education competency ($\bar{X}=4.22$) and learning school perceptions ($\bar{X}=3.82$) were determined to be at a high level. Among character education dimensions, the highest mean score was in "Psychosocial Environment" (4.38), while the lowest was in "Stakeholders' Participation" (3.39). Among learning school dimensions, "Shared Vision" (4.47) had the highest mean, whereas "Team Learning" (3.36) had the lowest. Regarding the gender variable, male administrators, and regarding administrative experience, those with over five years of administrative experience had significantly higher mean scores on both scales compared to female administrators and less experienced peers, respectively. While no significant difference was found based on school type, administrators with 15–20 years of professional seniority had higher character education competency perceptions than those with 10–15 years. Consequently, a positive and significant correlation ($r=.245, p<.01$) was found between schools' character education competency and learning school perceptions.
Referanslar
Acat, M. B. & Aslan, M. (2011). Okulların karakter eğitimi yetkinliği ölçeği (OKEYÖ). Değerler Eğitimi Dergisi, 9 (21), 7-27.
Aktay, A. ve Ekşi, H. (2009). Yönetici ve öğretmenlerin değer tercihleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki. İş Ahlakı Dergisi, 2 (3), 19-65.
Alp, A. (2007). İlköğretim öğretmenlerinin öğrenen örgüt kültürüne ilişkin algıları. Yüksek lisans tezi, Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul).
Arslan, K. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin karakter eğitimi yetkinlik inançları ile yaratıcılık düzeyleri ve iletişim becerileri arasındaki ilişki, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Ata, E. B. & Şahin, Ç. (2020). Okul öncesi öğretmenlerin karakter eğitimi yetkinlik inançlarının incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 6 (2) , 590-603 .
Bakdemir, A. (2010). İlköğretim ve ortaöğretimde görev yapan öğretmenlerin ahlak ve karakter eğitimi konusundaki algı, tutum ve eğitimsel uygulamaları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Gaziosmanpaşa üniversitesi,
Blair, L. E. (2013). Implementation of rachel's challenge: a qualitative study analyzing the ımpact of the character education program on resiliency, culture, and community in a suburban high school (Unpublished doctoral dissertation). Temple University Libraries.
Bal, Ö. (2011). İlköğretim okullarında görev yapan okul yöneticisi ve öğretmenlerin öğrenen örgüt olarak okullarına ilişkin algıları (Başakşehir örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
Balcı, A. (2018). Düşünen Okullar Öğrenen Ulus: Singapur’da Yaratıcılık ve Eleştirel Düşünme” Girişimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. 51 (2), 187-208.
Banoğlu, K. (2009). İlköğretim okullarında görev yapmakta olan yönetici ve öğretmenlerin öğrenen örgüt algısı (Kâğıthane ilçesi örneği). Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
Banoğlu, K. Peker, S. (2012). Öğrenen örgüt olma yolunda ilköğretim okul yöneticilerinin okullarına ve kendilerine ilişkin algı durumları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 43, 71-82
Battistich, V. (2005). Character education, prevention and positive youth develop-ment. http://www.character.org/wp content/uploads/2011/12/White_Paper_ Battistich.pdf adresinden 24/07/2022 tarihinde erişilmiştir.
Berkowitz, M. W. (2011). What works in values education. International Journal of Edu-cational Research, 50 (3), 153-158.
Birhan, W., Shiferaw, G., Amsalu, A., Tamiru, M. & Tiruye, H. (2021). Exploring the context of teaching character education to children in preprimary and primary schools. Social Sciences & Humanities Open 4, 1-6
Cousin, B.J. (1996). Understanding organizational learning for educational lead- ership and school reform. In K. Leithwood, J.
Chapman, D. Corson, P. Hallinger and A. Hart. The International Handbook of Educational Lead- ership and Administration. Dordrecht,: Kluwer.
Çağatay, M.Ş. (2009). Öğretmen görüşlerine göre karakter eğitiminde ve gelişiminde okulun rolü, Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Demirel, M. (2009). Sınıf öğretmenlerinin ve okul yöneticilerinin karakter eğitimine ilişkin öz-yeterlik inançları, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 36-49.
Dönmez, C., & Avcı, E. (2011). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimine dair öz yeterlikleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 1 (2), 1-14.
Ekşi, H., ve Okudan, A. Y. (2011). Eğitim yöneticilerinin bakış açısı ile değerler eğitimi [Education of values with the perspective of educational managers]. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 8 (2), 178-190.
Emen, C. (2017). İlkokul öğretmenlerinin bedensel cezaya ilişkin tutumları ile karakter eğitimi yetkinlikleri arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
Erkuş, B.(2019).İlkokulda karakter eğitimine ilişkin sınıf öğretmenleri ve veli görüşlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Francom, J. A. (2013). What high school principals do to develop, implement, and sustain a high functioning character education initiative (Unpublished Doctoral Thesis). The University of Montana Missoula.
Forozandeh, L., Soleimani, M. Nazari, A. S. & Nasri, H. (2011). Studying the relationship between components of the learning organization and organizational commitment. Interdiscıplinary Journal of Contemporary Research in Business, 3 (6), 497-509.
Goss, S. J., & Carleton, R. H. (2013). Perceived impact of character education program at a midwest rural middle school: A case study (Unpublished Doctoral Dissertation). Retrieved from ProQuest dissertations and theses database. (UMI No. 3603288).
Günbayı, İ. Akdeniz, C. (2007). İlköğretim okulu öğretmenlerinin öğrenen örgüt yaklaşımına ilişkin görüşleri üzerine bir araştırma. Millî Eğitim Dergisi. 173, 173-192.
Janzen, H. (2001) Relationshıp between school culture and teachers adoption of new practices a learning organization perspective, Siımon Fraser Unıversty, December, Dissertati.
Julia, J., & Supriyadi, T. (2018). The implementation of character education at senior high school. Online Submission, 42
Karsantık, İ., Özgenel, M., (2018). Okul yöneticilerinin karakter eğitimi yeterlik inançlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi, Değerler Eğitimi Dergisi, 16 (35), 211-233
Khoury, R. (2017). Character education as a bridge from elementary to middle school: A case study of effective practices and processes, International Journal of Teacher Leadership, 8 (2)
Kılınç Bozkurt, D., (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin karakter eğitimine ilişkin özyeterliklerinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nevşehir.
Kırca, A. (2019). Öğrenen örgüt ile öğretmen morali arasındaki ilişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli
Lyle, E.R. (2012). Learning organisation [Al] learning. İnternational Journal of Business and Social Science, 3 (6), 217-221.
Matın, H. Z., Jandaghı, G. ve Moını, B. (2007), Comparing organizational learn- ing rates in public and non-profit schools in Qom Province of Iran, Journal of Applied Quantitative Methods, 2 (4), 396-408.
Muryanti, S., Masrukhi, M. & Pramono (2020). The implementation of character education in social studies learning at special school D/D1 YPAC Semarang. Journal of Educational Social Studies (JESS), 9 (2), 53-61
Özbey, S., Türkoğlu, D. ve Büyüktanır-Buldur, A. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin karakter eğitimi yetkinlik inançlarının öğretmenlerin çocuk sevme düzeyleri ve bazı değişkenler ile ilişkisinin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 12 (27), 323-344.
Pratiwi, A. & Heri Stiawan, D. (2021). Character education values: is learning process in elementary school implement it?. Prisma Sains: Jurnal Pengkajian Ilmu dan Pembelajaran Matematika dan IPA IKIP Mataram, 9 (2), 267-279.
Revell, L., & Arthur, J. (2007). Character education in schools and the education of teachers. Journal of Moral Education, 36 (1), 79-92.
Sağban, Ş. (2011). Okul müdürlerinin kültürel liderlik rollerinin öğretmenlerin örgütsel bağımlılık düzeyine etkisi (Afyonkarahisar ili örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyonkarahisar.
Tekeş, H. (2018). Öğrenen örgüt ve insiyatif almanın öğretmen liderliği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Türkoğlu, H. (2002). İlköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin öğrenen organizasyona ilişkin algıları. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
Uğurlu, C. T., Doğan, S. & Yiğit, Y. (2014). Öğrenen okul ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 12 (1), 56-66
Umami, I., Gani, A., & Waskito, T. (2019). Proposal of character and moral education for gifted young scientists in Indonesia. Journal for the Education of Gifted Young Scientists, 7 (2), 377-387.
Walker, D.I., Roberts, M.P., Kristjánsson, K. (2015). Towards a new era of character education in theory and in practice, Educational Review, 67 (1), 79–96,
Yolcu, E. (2015). Karakter eğitiminde öğretmen niteliklerinin ve öz yeterlik algılarının incelenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Adana.
Yüksel, G. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin karakter eğitimi yetkinlik inançları ile ahlaki olgunluk düzeyleri arasındaki ilişki, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
