Sosyal Bilgiler Dersi ve Uzaktan Eğitim: Öğrenci Görüşleri
Özet
Bu çalışma, Covid-19 salgını sürecinde uzaktan eğitim yoluyla yürütülen Sosyal Bilgiler dersine ilişkin ortaokul öğrencilerinin görüş ve deneyimlerini derinlemesine değerlendirmeyi amaçlayan nitel bir durum çalışmasıdır. Adıyaman il merkezi ile Gölbaşı ve Kahta ilçelerinde öğrenim gören toplam 38 öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin büyük bir çoğunluğu Sosyal Bilgiler dersini ezbere ve anlatıma dayalı buldukları için uzaktan eğitime tam olarak uygun görmemiş, bu sürecin ders başarılarına ve derse olan ilgilerine olumlu bir katkı sağlamadığını belirtmiştir. Özellikle köy okullarında öğrenim gören öğrencilerin bilgisayar, tablet ve internet gibi temel donanım ve altyapı eksiklikleri nedeniyle canlı derslere düzenli katılamadıkları ve ciddi öğrenme kayıpları yaşadıkları tespit edilmiştir. Buna karşın öğrenciler, uzaktan eğitim sürecinde Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin gösterdiği yoğun çabayı, fedakârca tutumlarını ve EBA dışında sosyal medya kanallarıyla sağladıkları destek ve materyal paylaşımını oldukça başarılı bulmuşlardır. Eğitim Bilişim Ağı (EBA) platformundaki içerikler, videolar ve testler konu tekrarı ve pekiştirme açısından faydalı değerlendirilse de sistemsel altyapı yetersizlikleri, dersten atma sorunları ve etkileşim eksikliği olumsuz hususlar olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak araştırma, kırsal ve kentsel bölgeler arasındaki eğitimde fırsat eşitsizliği ile öğrenme kayıplarını gidermek amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kapsayıcı ve kalıcı tedbirlerin alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
This study is a qualitative case study aiming to evaluate in depth the opinions and experiences of middle school students regarding the Social Studies course conducted through distance education during the Covid-19 pandemic. Semi-structured interviews were conducted with a total of 38 students enrolled in the central district and the Gölbaşı and Kahta districts of Adıyaman province. According to the research findings, a vast majority of students did not consider the Social Studies course fully suitable for distance education due to its memorization- and lecture-based nature, stating that this process did not contribute positively to their academic achievement or interest in the subject. In particular, it was determined that students attending village schools could not participate regularly in live lessons and suffered significant learning losses owing to a lack of basic hardware and infrastructure, such as computers, tablets, and internet access. On the other hand, students evaluated the Social Studies teachers' intensive efforts, self-sacrificing attitudes, and support via social media channels beyond EBA as highly successful. Although the contents, videos, and tests on the Educational Informatics Network (EBA) platform were deemed helpful for topic revision and reinforcement, system infrastructure limitations, disconnection issues, and lack of interaction stood out as major drawbacks. In conclusion, the research emphasizes that inclusive and permanent measures should be taken by the Ministry of National Education to eliminate learning losses and educational inequality between rural and urban areas.
Referanslar
www.aa.com.tr. (2022). https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/e-ticaret-hacmi-2021de-381-5-milyar-tl-oldu/2559433 01.05.2022 tarihinde aa.com.tr adresinden ulaşılmıştır.
Akgül, G., ve Oran, M. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin, ortaokul öğrencilerinin ve öğrenci velilerinin pandemi sürecindeki uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 15-37.
Akgün, E., Yılmaz, E. O ve Seferoğlu, S. S. (2011). Vizyon 2023 strateji belgesi ve fırsatları artırma ve teknolojiyi iyileştirme hareketi (FATİH) projesi: Karşılaştırmalı bir inceleme. Akademik Bilişim, 2-4.
Aksoy, N. (2017). EBA (Eğitim Bilişim Ağı)’nın kullanım amacı, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
Akyürek, M. İ. (2020). Uzaktan eğitim: bir alan yazın taraması. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-9.
Alkan, A. ve Mirici, N. A. (2020). Covid-19 Pandemisinde tele-medicine. Güntülü Ak ve Ülkü Yılmaz (Ed.), Covid-19 pandemisinden öğrendiklerimiz, gelecek öngörüleri ve yarının planlanması içinde (241-246), TÜSAD Eğitim Kitapları Serisi. İstanbul: Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği.
Balcı, Y. ve Çetin, G. (2020). Covid-19 pandemisinin Türkiye Ekonomisinde istihdam ve çalışma hayatı üzerindeki etkileri: Sorunlar ve çözüm önerileri.
Bayam, Y. ve Aksoy, M. S. (2002). Türkiye'de Uzaktan Eğitim ve Sakarya Üniversitesi Uygulaması, SAU Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1) 169-175.
Bozkurt, A. (2017). Türkiye’de uzaktan eğitimin dünü, bugünü ve yarını. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 3(2), 85-124.
Can, E. (2020). Coronavirüs (Covid-19) pandemisi ve pedagojik yansımaları: Türkiye’de açık ve uzaktan eğitim uygulamaları. AUAd, 6(2), 11-53.
Congar, K. (2020). Koronavirüs: Modern tarihin en kapsamlı yasaklarını Avrupa'da hangi ülkeler uyguluyor? https://tr.euronews.com/2020/03/21/avrupa-da-hangi-ulkeler- koronavirussebebiylekarantina-ve-sokaga-cikma-yasagi-uyguluyor (Erişim: 01.04.2020).
Çakın, M. ve Külekçi Akyavuz, E. (2020). Covid-19 süreci ve eğitime yansıması: Öğretmen görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 6 (2), 165-186.Doi: 10.24289/ijsser.747901
Çakmak, Z. ve Taşkıran, C. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin perspektifinden eğitim bilişim ağı (EBA) platformu. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, (9)285-295.
Çapacı, M. ve Özkaya, S. (2020). Covid-19 pandemi döneminde tele-tıp uygulamaları, Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 25(1),260-263.Doi: 10.21673/anadoluklin.738672.
Çelik, D. (2017). Türkiye üniversitelerinde uzaktan eğitim merkezleri uygulamalarının yetişkin eğitimi açısından değerlendirilmesi (Yayınlanmamış doktora tezi), Ankara Üniversitesi.
Demirdöğmez, M., Taş, H. Y. ve Gültekin, N. (2020). Koronavirüs’ün (covid-19) e-ticarete etkileri. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(29), 125-144. Doi: 10.26466/opus.734447.
Demirel, S. (2021). Covid-19 Pandemisinin kredi ve mevduata etkisi (2019- 2020). Journal of Banking and Capital Markets Research, 5(12), 22-37.
Doğan, S., & Koçak, E. (2020). EBA sistemi bağlamında uzaktan eğitim faaliyetleri üzerine bir inceleme. Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7 (14), 110-124.
EBA (2017). EBA Hakkında. 06.05.2022 tarihinde http://www.eba.gov.tr/hakkimizda adresinden erişilmiştir.
Eken, Ö, Tosun, N. ve Eken, D. T. (2020). Covid-19 salgını ile acil ve zorunlu uzaktan eğitime geçiş: Genel bir değerlendirme, Milli Eğitim, 49(1), 113-128.
Elçi, İ. ve Tünkler, V. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin covid-19 döneminde gerçekleştirilen acil uzaktan eğitim sürecine ilişkin deneyimleri ve yeni normale dair öngörüleri. Yaşadıkça Eğitim, 36(2), 307-324.
Eroğlu, E. (2020). Covid-19’un ekonomik etkilerinin ve pandemiyle mücadele sürecinde alınan ekonomik tedbirlerin değerlendirilmesi. International Journal of Public Finance, 5(2), 211-236.
Erol, I. S. (2020). Covid-19’un işletmeler ve çalışanlar üzerindeki etkisi: Almanya, Amerika, Belçika’dan örnekler. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 11(2): 204-223.
Fatih Projesi Çalıştay Raporu. (2012). 08.06.2022 tarihinde https://www.researchgate.net/publication/289980228_Fatih_Projesi_Gelecegin_Egitimi_Calistay_Raporu/link/5693d1fc08ae820ff07288b2/download.pdf adresinden erişimiştir.
http://fatihprojesi.meb.gov.tr/index.html#about 07.06.2022 tarihinde http://fatihprojesi.meb.gov.tr/about.html adresinden erişilmiştir.
Fidan, N. ve Okan. K. (1975). Açık yükseköğretim sistemleri ve uzaktan eğitim. Ankara: Ayyıldız Matbaası
Gemlik, H. N., Eldemir, G. ve Aslanoğlu, A. (2021). Covid-19 pandemi döneminde dijital hastanelerin instagram iletişimi üzerine nitel bir araştırma. Assam Uluslararası Hakemli Dergi (Assam-Uhad)-Assam Internatıonal Refereed Journal, 8(18), 19-27.
Güllüpınar, F., Kuzu, A., Dursun, Ö. Ö., Kurt, A. A. ve Gültekin, M. (2013). Millî eğitimde teknoloji kullanımı ve sonuçları: Velilerin bakış açısından fatih projesinin pilot uygulamasının değerlendirilmesi. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30, 195-216.
Güneş, D. (2021). Ortaöğretim Görsel Sanatlar Öğretmenlerinin Eba’ya (Eğitim Bilişim Ağı) İlişkin Görüşleri: Diyarbakır İli Örneği, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi.
Psikolog.org. (2022). Covid-19 Salgını Sırasında Ruh Sağlığı 10.06.2022 tarihinde http://www.psikolog.org.tr/tr/blog/www/covid-19-salgini-sirasinda-ruh-sagligi-x656/. adresinden erişilmiştir.
www.dunya.com. (2022). https://www.dunya.com/yapi-kredi-ile-e-ticaret/online-magazalarda-satislar-ikiye-katlandihaberi-613953 adresinden 25.06.2022 tarihinde erişilmiştir.
www.eticaret.gov.tr. (2022). Sayılarla dünyada e-ticaret 30.06.2022 tarihinde https://www.eticaret.gov.tr/cevrimiciegitim/sayilarla-dunyada-e-ticaret-21 adresinden erişilmiştir.
Kalkan, P. (2021). Pandemi ekonomisinin internet alışverişine etkilerinin analizi. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 4 (8): 740-758.Doi: 10.26677/TR1010.2021.796.
Karakaş, M. (2020). Covid-19 salgınının çok boyutlu sosyolojisi ve yeni normal meselesi. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 40(1), 541–573. https://doi.org/10.26650/SJ.2020.40.1.0048.
Kaya, Z. (2002). Uzaktan eğitim. Ankara: Pegem A Yayınları
Kırmızıgül, H. G. (2020). Covıd-19 salgını ve beraberinde getirdiği eğitim süreci. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7 (5),283-289.
Korkut, Ş. ve Memişoğlu, H. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenleri ve öğrencilerin görüşlerine göre uzaktan eğitim süreci, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 3(7), 1639-1682.
Koşar, E. (2005). Uzaktan eğitim. Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme öğretimi. Ankara: Pegem A Yayınları
Lau, J., Yang, B. ve Dasgupta, R. (2020). Will the coronavirus make online education go viral?timeshighereducation.com: https://www.timeshighereducation.com/features/ will-coronavirus-make-onlineeducation-go-viral (Erişim tarihi: 15 Haziran 2020).
Macit, A. ve Macit, D. (2020). Türk sivil havacılık sektöründe covid-19 pandemisinin yönetimi. ASEAD, 7(4): 100-116.
MEB. (1982). Yaygın yüksek öğretim kurumu (YAYKUR). Ankara: Mesleki ve Teknik Açıköğretim Okulu Matbaası
Özkan, B. ve Yücesan, Ö. (2020). Evaluation of the covıd-19 pandemic process ın terms of health management, Eurasian JHS, (COVID-19 Special Issue): 134-139.
Recepoğlu, S. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin pandemi sürecinde eba (eğitim bilişim ağı) hakkındaki görüşlerinin incelenmesi, Onur Zahal ve Halil Taş (Ed.), Eğitimde Güncel Araştırmalar içinde (79-92), Ankara: Gece Kitaplığı.
Sarı, C. (2020). Covid-19 pandemi sürecinin ekonomik etkileri. Researchgate, 1-3. Doi:10.13140/RG.2.2.24350.69449.
Sarıtaş, M. (2009). Uzaktan Eğitim. M. Sarıtaş (Ed.), Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı içinde (s.137-163). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Seyhan, A. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının covid-19 salgını sürecinde uzaktan eğitim deneyimleri ve görüşleri. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(3), 65-93.
Shaıkh, G. (2021). Uzaktan Eğitim Sürecinde İngilizce Öğretmenlerinin Görüşlerinin Değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mardin Artuklu Üniversitesi.
Tanta, A. (2021). Pandemiden kaynaklı uzaktan eğitim sürecinde sosyal bilgiler derslerine yönelik öğretmen görüşleri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Tunalı, Ç. B. (2020). Covid-19 pandemisinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi, Dilek Demirbaş, Veysel Bozkurt ve Sayım Yorğun (Ed.), Covid-19 Pandemisinin Ekonomik, Toplumsal ve Siyasal Etkileri içinde (25-34). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınevi
Türker, A. ve Dündar, E. (2020). Covıd-19 pandemi sürecinde eğitim bilişim ağı (eba) üzerinden yürütülen uzaktan eğitimlerle ilgili lise öğretmenlerinin görüşleri. Millî Eğitim, 49 (1), 323-342.
UNESCO. (2020). Teacher task force calls to support 63 million teachers touched by the COVID-19 crisis. https://en.unesco.org/news/teacher-task-force-callssupport-63-million-teachers-touched-covid-19-crisis adresinden alınmıştır.
Uşun, S. (2006). Uzaktan eğitim. Ankara: Nobel Yayınları
WHO. (2022). https://covid19.who.int.table 30.06. 2022 tarihinde erişilmiştir.
www.meb.gov.tr). EBA’da canlı sınıfla eğitim başlıyor. 15.06.2022 tarihinde http://www.meb.gov.tr/ebadacanli-sinifla-egitim-basliyor/haber/20602/tr adresinden erişilmiştir.
Yalçınkaya, D. (2021). Uzaktan yüksek lisans eğitimine katılan öğrencilerin katılma durumlarını etkileyen değişkenler (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Yergin, H., & Günsan, N. (2020). Covid-19 gölgesinde iş hayatı: Evden çalışma modeli, III. International Conference on Covıd-19 Studıes, 25-27 Aralık 2020, Ankara,
Yeşilyurt, S. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim bilişim ağının kullanımına ilişkin görüşleri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.
Yılmaz, Ö. T. ve Bayram, O. (2020). Covid-19 pandemi döneminde Türkiye’de e-ticaret ve e-ihracat. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 37-54.
Yin, R.K. (2017). Durum çalışması araştırması uygulamaları. (Çev: İ. Günbayı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
