Tıbbi Sekreterlik Eğitimi ve Sağlık Okuryazarlığının Tıp Sekreterliği İçin Önemi
Özet
Sağlık hizmetleri sunumunda hastaların kabulünden taburcu edilmesine kadar tüm süreçlerde etkin rol oynayan tıbbi sekreterlerin aldıkları eğitim ve sahip oldukları sağlık okuryazarlığı düzeyleri, kaliteli bakım hizmeti sunulmasında kritik bir öneme sahiptir. Türkiye'de 1974 yılından itibaren verilmeye başlanan ve günümüzde 125 üniversitede iki yıllık ön lisans programı olarak okutulan tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik eğitimi, müfredat birliği olmasa da temel mesleki bilgileri öğrencilere aktarmaktadır. Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlık bilgilerine erişme, anlama ve bunları bilinçli seçimler yapmak amacıyla kullanma yeteneğini ifade eder. Araştırmalar, sağlık çalışanları arasında en düşük sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip meslek grubunun genellikle tıbbi sekreterler olduğunu ve bu durumun ortak bir dil kullanılmasını engelleyerek hasta güvenliği ile hizmet sürdürülebilirliğini riske attığını göstermektedir. Bu doğrultuda, hem mezuniyet öncesi örgün eğitim müfredatlarına sağlık okuryazarlığı ve sağlıklı yaşam davranışlarını artıracak derslerin eklenmesi hem de mezuniyet sonrasında sürekli hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, ulusal boyutta doğru sağlık bilgisine erişimi kolaylaştıracak politikaların üretilmesi ve işitsel-görsel materyallerle farkındalığın artırılması, toplum sağlığının iyileştirilmesi ve maliyetlerin düşürülmesi açısından elzemdir.
The education and health literacy levels of medical secretaries, who play an active role in all processes from the admission to the discharge of patients in healthcare delivery, are of critical importance in providing quality care services. Medical documentation and secretary education, which started to be provided in Turkey in 1974 and is currently taught as a two-year associate degree program in 125 universities, transfers basic professional knowledge to students, although there is no curriculum unity. Health literacy refers to the ability of individuals to access, understand, and use health information to make informed choices. Research shows that medical secretaries generally constitute the professional group with the lowest health literacy level among healthcare workers, and this situation threatens patient safety and service sustainability by preventing the use of a common language. Accordingly, it is necessary to add courses that will increase health literacy and healthy lifestyle behaviors to formal education curricula before graduation, and to organize continuous in-service training programs after graduation. Consequently, generating policies that will facilitate access to accurate health information on a national scale and increasing awareness through audio-visual materials are essential for improving public health and reducing costs.
Referanslar
Aba, G. ve Ateş, M., (2015), Sağlıkta Eşitsizlikler, 1. Baskı, İstanbul: Beta Yayıncılık.
Acar, S., Acar, Ö. F. ve Çetinceli, K. (2020). Tıbbi Dokümantasyon Ve Sekreterlik Eğitiminin ve Mesleki Uygulama Sorunlarının İncelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36), 164-176.
Akca, A. (2019). Hemşirelik Öğrencilerine Verilen Sağlık Okuryazarlığı Eğitiminin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyine Etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Arıkan, A. (2020). Sağlık Okuryazarlığı Düzeyinin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Üzerindeki Etkisi: Üniversite Öğrencileri Arasında Bir Araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Aslantekin, F. ve Yumrutaş, M. (2014). Sağlık Okuryazarlığı ve Ölçümü. TAF Preventive Medicine Bulletin, 13(4), 327-334.
Balçık, P. Y., Taşkaya, S. ve Şahin, B. (2014). Sağlık okur-yazarlığı. TAF Preventive Medicine Bulletin, 13(4), 321-326.
Çelik, Y. (2006). Sürdürülebilir Kalkınma Kavramı ve Sağlık. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 9(1), 19-37.
Durmaz, Y., Yayan, E. H., Sezgin, D. ve Yakıncı, C. (2016). Sağlık Personelinin Sağlık Okuryazarlığı Kavramı Hakkındaki Bilgi Düzeyi. Konuralp Tıp Dergisi, 8(2), 114-117.
Erdoğan, A. (2018). Tıbbi Sekreterlik Mesleği ile İlgili Nitel Bir Araştırma. Akademia Sosyal Bilimler Dergisi, 134-148.
Esatoğlu ve A. E. ve Artukoğlu, A. (2000). Tıbbi dokümantasyon tarihi ve tıbbi dokümantasyon ile ilgili meslekleşmenin gelişimi. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 1(1), 13-19.
Gökçe Bulut, P. (2021). Sağlık Çalışanlarında Göz Sağlığı Okuryazarlığı ve Sağlık Okuryazarlığı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Biruni Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Gözlü, K. (2020). Sağlığın Sosyal Bir Belirleyicisi: Sağlık Okuryazarlığı. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 27(1), 137-144.
Kaplan, A. ve Köksal, A. (2017). Türkiye’de Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Eğitiminin İncelenmesi, Mesleki Uygulamalar. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 16(2), 63-68.
Karaşin, Y. (2021). Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Programında Okutulan Derslerin İncelenmesi. ROMAYA Journal, 1(1), 77-89.
Kickbusch, I. (2008). Health literacy: an essential skill for the twenty-first century. Health Education. 108(2), 101-104.
Kutlu, G. ve Akbulut, Y. (2019). Türkiye’de Sağlık Okuryazarlığı Politikalarının Hastaneler Açısından Değerlendirilmesi. Konuralp Medical Journal, 11(1), 132-143.
Nutbeam, D., McGill, B. and Premkumar, P. (2018). Improving health literacy in community populations: a review of progress. Health promotion international, 33(5), 901-911.
Oğuz Alramazanoğlu, B. (2022). Sağlıkta Dijital Medya Okuryazarlığı. (Editör: Gülhanım KARAOĞLU). Dijital Okuryazarlık. İstanbul: Efe Akademik Yayıncılık, 233-245.
Okur, E., Evcimen, H. ve Şentürk, A. Y. (2021). Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin İncelenmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 30(1), 18-24.
Ratzan, S. C. and Parker, R. M. (2000). Health literacy. National library of medicine current bibliographies in medicine. Bethesda: National Institutes of Health, US Department of Health and Human Services.
Sağlığın Teşviki ve Geliştirilmesi Sözlüğü. (2011). Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ankara. 1-23.
Sørensen, K. (2016). Health literacy is a political choice: a health literacy guide for politicians. Demark: Global Health Literacy Academy. 1-32.
Soykan, H. ve Şengül, H. (2020). Sağlık Okuryazarlığının Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarıyla İliş kisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(4), 691-704.
Şenel Tekin, P. (2019). Tıbbi Sekreterlerde Sağlık Okuryazarlığı ve Sağlıklı Yaşam Davranışları: Öğrenci Sekreterler Boyutunda Bir Değerlendirme. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22(3), 577598.
World Health Organization. (1998). Division of health promotion, education and communications health education and health promotion unit. Health promotion glossary, 1-25.
Yılmaz, M. ve Tiraki, Z. (2016). Sağlık Okuryazarlığı Nedir? Nasıl Ölçülür?. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(4), 142-147.
Yılmazel, G., & Çetinkaya, F. (2016). Sağlık okuryazarlığının toplum sağlığı açısından önemi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(1), 69-74.
Zarcadoolas, C., Pleasant, A. and Greer, D. S. (2005). Understanding health literacy: an expanded model. Health promotion international, 20(2), 195-203
