Gözetim Toplumlarında Bedenlerin Enforme Edilmesi ve Sağlık İletişiminin Rolü
Özet
Gözetim olgusu, tarih boyunca iktidarların toplumsal düzeni sağlamak ve meşruiyetlerini korumak adına başvurdukları temel bir denetim aracı olmuştur. Geleneksel yapıdan modern ulus devletlere ve nihayetinde bilgi teknolojileriyle desteklenen enformatik gözetim evresine geçiş, denetimin niteliğini kökten değiştirmiştir. Günümüz toplumlarında bireyler, akıllı telefonlar, giyilebilir teknolojiler ve sosyal paylaşım ağları gibi enformasyon araçlarını gönüllü kullanarak her an detaylı bir denetime maruz kalmaktadır. Bu süreçte gözetim, bireyler tarafından güvenlik, emniyet ve hız gibi vaatler karşılığında bir bedel olarak görülerek kanıksanmış ve meşrulaşmıştır. Covid-19 pandemisi gibi küresel krizlerde devlet eliyle teşvik edilen hastalık ve konum gözetimi uygulamaları, biyopolitikanın en somut örneklerini oluşturmuş; şirketler ile hükümetler arasındaki veri paylaşım sınırlarını ortadan kaldırmıştır. Dijital kodlarla tanımlanan, profillenen ve adeta birer bilgi kaynağı haline gelen "sayısallaştırılmış bedenler", kişisel mahremiyet haklarının ihlali riskini artırmaktadır. Bu matrix benzeri yapı içerisinde, bireylerin rızasıyla işleyen kontrol mekanizmalarına karşı farkındalık yaratılması ve verilerin anonimleştirilmesi gibi yasal düzenlemelerle mahremiyetin korunması hayati önem taşımaktadır.
The phenomenon of surveillance has historically been a fundamental control tool utilized by authorities to establish social order and maintain their legitimacy. The transition from traditional structures to modern nation-states, and ultimately to the phase of informatic surveillance supported by information technologies, has radically altered the nature of supervision. In contemporary societies, individuals are subjected to continuous and detailed monitoring through the voluntary use of information tools such as smartphones, wearable technologies, and social networking platforms. In this process, surveillance has been internalized and legitimized by individuals who view it as a necessary price to pay in exchange for promises of security, safety, and convenience. Disease and location tracking practices encouraged by states during global crises like the Covid-19 pandemic have served as the most tangible examples of biopolitics, dissolving the boundaries of data sharing between corporations and governments. These "digitized bodies," which are identified, profiled, and virtually transformed into information sources through digital codes, increase the risk of violating personal privacy rights. Within this matrix-like structure, where control mechanisms operate with individual consent, raising awareness and protecting privacy through legal frameworks such as data anonymization remain critically vital.
Referanslar
Aydoğan, F. ve Akyüz, A.(2010). (Der.). İkinci Medya Çağında İnternet, İstanbul: Alfa Yayınları, s.5.
Bauman Z.(2012). Küreselleşme, Abdullah Yılmaz (çev.), 4.Baskı, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Dolgun, U.(2008). Şeffaf Hapisane Yahut Gözetim Toplumu: Küreselleşen Dünyada Gözetim, Toplumsal Denetim ve İktidar İlişkileri, Ankara: Ötüken Neşriyat.
Foucault, M. (2011).Büyük Kapatılma, Ferda Keskin, Işık Ergüden (çev.), 3. Baskı, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Güven Kesim, S. (2011). Medya Mahrem Medyada Mahremiyet Olgusu ve Transparan Bir Yaşamdan Parçalar (içinde), Gözetimin Toplumsal Meşruiyeti, Hüseyin Köse (Ed.)., İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Karaaslan, E. Koç, S. ve Akın, G. (2010). “Vatandaşlık Numarası Bazlı E-devlet Sistemlerinde Kişisel Veri Mahremiyeti Durum Saptaması”, İzmir Bilişim Hukuku Kurultayı..
Keskin, F. (1996). “Foucault’da Şiddet ve İktidar.” Cogito, 70: 117-122.
Lyon, D. (2006). Günlük Hayatı Kontrol Etmek: Gözetlenen Toplum, Gözde Soykan (çev.), İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.
Marx, Gary T. (2005). Surveillance and Society, Encyclopedia of Social Theory, s.1.
Marx, Gary T. (2002). “What’s New About the New Surveillance”? Classifying for Change and Continuity”, Surveillance and Society, Sayı:1, s.8.
Şahoğlu Tokgöz, C. (2021). “Covid-19 İle Mücadelede Konumsal Gözetimin Kurumsallaşması” Kültür ve İletişim, Yıl:23 Sayı:46.
Tokgöz, C. (2011). Bilişim Çağında Toplumsal Denetim Aracı Olarak Gözetim Olgusu ve Yeni İletişim Ortamlarında Bireyin Gözetim Farkındalığı Üzerine Bir Araştırma. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Toktaş, Arslantaş S., Binark, M., Dikmen, E., Fidaner,I.B., Küzeci, E., Özaygen, A. (2012) Türkiye’de Dijital Gözetim T.C. Kimlik Numarasından E-Kimlik Kartlarına Yurttaşın Sayısal Bedenlenişi, E-Baskı, İstanbul: Alternatif Bilişim Derneği Yayınevi.
Warren, B. vd. (2013). “Pandemic Governance: using event-based surveillance tomanage emerging infectious diseases.” The Surveillance-Industrial Complex: A Political Economy of Surveillance. Kirties Ball ve Laureen Snider (der.) içinde. New York: Routledge: 44-61.
WHO. (2020b). Global surveillance for COVID-19 caused by human infection with COVID-19 virus. Geneva: World Health Organization