Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Programının Tarihçesi
Özet
Tıbbi dokümantasyon, antik çağlardaki taş çizimlerinden ve Mezopotamya tabletlerinden günümüzün elektronik sağlık sistemlerine uzanan, tıp tarihiyle paralel gelişen köklü bir geçmişe sahiptir. Sağlık kayıtlarının nitelikli şekilde işlenmesi ve sistemin etkin çalışması ülkelerin gelişmişlik düzeyini gösterirken, bu süreçteki en önemli rolü profesyonel tıbbi sekreterler üstlenmektedir. Tarihsel süreçte Hammurabi Kanunları, Mısır papirüsleri, Hint yazmaları ve Hipokrat'ın tuttuğu gizli hasta kayıtları tıbbi dokümantasyonun ilk sistemli örneklerini oluşturmuştur. Batıda ve doğuda Ebû Bekr er-Râzî ile İbn-i Sina gibi hekimlerin eserleri yüzyıllarca tıp eğitimine yön vermiştir. 20. yüzyılda Pennsylvania Hastanesi ile başlayan modern kayıt düzeni; daktilo, klasör ve ardından bilgisayar teknolojilerinin entegrasyonuyla dijitalleşmiş, uluslararası standardizasyon ve hasta hakları yönetmelikleriyle küresel standartlara kavuşmuştur. Dünyada ilk mesleki eğitim çalışmaları 1932 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde başlarken, Türkiye'de ise bu alandaki ilk öncülüğü 1974 yılında Hacettepe Üniversitesi yapmış ve 1984 yılında resmi olarak ilk Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik ön lisans programı açılarak sağlık teknikerleri yetiştirilmeye başlanmıştır. Teknolojik gelişmelerle sürekli yenilenen bu meslek, günümüzde sağlık hizmetlerinin verimliliğini artıran en temel unsurdur.
Medical documentation has a deeply rooted history extending from ancient stone drawings and Mesopotamian tablets to today's electronic health systems, developing in parallel with the history of medicine. While the qualified processing of health records and the efficient operation of the system indicate the development levels of countries, professional medical secretaries assume the most important role in this process. Throughout history, the Hammurabi Code, Egyptian papyri, Indian manuscripts, and Hippocrates' confidential patient records formed the first systematic examples of medical documentation. In the West and the East, the works of physicians like Abu Bakr al-Razi and Avicenna guided medical education for centuries. The modern record system starting with Pennsylvania Hospital in the 20th century became digitalized through the integration of typewriters, folders, and subsequently computer technologies, and achieved global standards via international standardization and patient rights regulations. While the first vocational training studies in the world began in the United States in 1932, Hacettepe University pioneered this field in Turkey in 1974, and the first official Medical Documentation and Secretarial associate degree program was opened in 1984 to train health technicians. Continuously renewed by technological developments, this profession is the most fundamental element increasing the efficiency of healthcare services today.
Referanslar
Acar, S., Acar, Ö., Çetinceli, K. (2020). Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Eğitiminin ve Mesleki Uygulama Sorunlarının İncelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36), 164-176.
Aslan S., Erdem R. (2017). Hastanelerin Tarihsel Gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl:2(27), 7-21.
Avaner T., Fedai R. (2015). Sağlık Hizmetlerinde Dijitalleşme: Sağlık Yönetiminde Bilgi Sistemlerinin Kullanılması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C.22, Kayfor15 Özel Sayısı, s.1533-1542.
Bayat A. H. (2016). Tıp Tarihi. Merkezefendi Geleneksel Tıp Derneği, 3. Baskı.
Canda M. Ş. (2005). İbni-Sina (Avicenna). Türkiye Ekopatoloji Dergisi; 11 (3): 93-158.
Çolaklar H. (2021). Sağlık Hizmetlerinde Tıbbi Dokümantasyonun Yeri ve Önemi. Yalçınkaya ve Zayim Gedik (Ed.). Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Programı ve Meslek Uygulamalar (ss. 23-55), İstanbul, Hiperyayın.
Dalianis H. (2018). The History of the Patient Record and the Paper Record. Clinical Text Mining: 5–12
Diri B. (2021). Çivi Yazılı Tıbbi Kaynaklara Göre Eski Mezopotamya Toplumlarında Enfeksiyon Hastalıkları. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi, 2(2): 157-186.
Esatoğlu A.E., Artukoğlu A. (2000). Tıbbi Dokümantasyon Tarihi ve Tıbbi Dokümantasyon İle İlgili Meslekleşmenin Gelişmesi. Ankara Üniversitesi Dikimevi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Yıllığı, 1(1).
Esatoğlu E., Köksal A. (2010). Sağlık Hizmetlerinde Bilgi Yönetimi. Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Yayınları, yayın No: 73.
Gençel Efe. Z. (2018). Tabip-Filozof Ebu Bekir Razi ve Tıbba Kazandırdıkları. Dicle İlahiyat Dergisi (DİD), 20(2):90-103
Hayırlıdağ M. (2021). Mısır Tıbbının Gizemi Papirüsler. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 4: 68-85).
Karaarslan V. (2017) https://www.arkeotekno.com/pg_284_hammurabi-kanunlari (Erişim tarihi: 16.08.2022).
Kaplan A., Köksal A. (2018). Sağlık Hizmetlerinde Tıbbi Sekreterliğin Meslekleşme Süreci Açısından İncelenmesi. Başkent Unıversıty Journal Of Educatıon, Special Issue(1),103-112.
Kaplan A., Köksal A. (2017). Türkiye’de Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Eğitiminin İncelenmesi, Mesleki Uygulamalar. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, Cilt 16, Sayı 2: 63-68.
Kaplan A. (2016). Tıbbi Dokümantasyon, Tıbbi Doküman ve Dokümantasyonla İlgili Temel Kavramlar. Ataklı ve Kaplan (Ed.). Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik (ss.17-34). Ankara, Güneş Tıp Kitabevleri.
Limon S. (2019). Hastanelerdeki Tıbbi Dokümanların Geleneksel Ortamdan Elektronik Ortama Dönüşümü. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi, 1(1): 30-39.
Öksüz E. (2005). Sağlık Kayıtlarının Tarihsel Gelişimi. Sendrom Medical Journal, 17(9):78-91.
Özdemir Ş., Taşkaya S. (2018). Taşeron Olarak İstihdam Edilen Tıbbi Sekreterlerin Kişisel Özelliklerinin Kurumsal İtibar Algıları Üzerine Etkisi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2): 249-258.
Saygılı T. (2015). Babil Hukuku ve Hamurabi Kanunları. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 2: 1-22.
Sökmensüer, T.Ş. https://www.abaltaci.com/wpcontent/uploads/2020/04/tibbi_dokumantasyon_ts_sokmensuer.pdf (Erişim Tarihi: 16.08.2022).
Şenses İ. (2019). Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencileri İle Tıbbi Dokümantasyon Ve Sekreterlik Programı Öğrencilerinin Gelecekteki Benzer Mesleki Kaygıları. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
Tuna A., Özer M. C. (2015). Bergama Asklepion’unda Bir Sağaltım Yöntemi Olarak Müzik. EÜ Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Dergisi, (7): 63-73.
Uncu E. M. (2013). Eski Mezopotamya’da Tıp. History Studies, 5(5): 107-118.
Uyar F. (2020). Tıbbi Dokümantasyon. Yalçın ve Süleymanoğlu Dinçer (Ed.). Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik El Kitabı, İstanbul, Hiperyayın.
Vermişli Peker V., Yavuz Van Giersbergen M., Biçersoy G. (2018). Sağlık Bilişimi ve Türkiye’de Hastanelerin Dijitalleşmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu, 3(3): 228-267.
Yalçınkaya B. (2015). Tıbbi Dokümantasyon Tanımı, Tarihçesi ve Önemi Üzerine Genel Bir Değerlendirme. BezmiâlemAktüel, 8: 56-58.
Yavuz Yılmaz A. N., Bektaş G., İrban A. (2014). Tıbbi dokümantasyon ve tıbbi sekreterlik mesleğinin gelişimi ve eğitimi. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 27, s: 34-37
Yurttaş A. (2019). Tıbbi Dökümantasyon. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını: 22-36.
http://www.yazangenclik.com/mezopotamyada-tip-tarihi-2359. (Erişim Tarihi: 20.08.2022).
https://hukukbook.com/hammurabi-kanunlari/ (Erişim Tarihi: 20.08.2022).
https://en.wikipedia.org/wiki/American_Health_Information_Management_Association (Erişim tarihi: 21.08.2022)
