Diyabet ve Evde Bakım
Özet
Diyabetes mellitus (DM), dünya genelinde ve Türkiye'de prevalansı hızla artan, ciddi komplikasyonlara ve yeti yitimine yol açabilen kronik bir metabolik hastalıktır. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre, küresel diyabetli birey sayısının 2045 yılında 700 milyona ulaşacağı öngörülmektedir. Türkiye'de ise 2021 yılı itibarıyla 9 milyon olan diyabetli nüfusun 2045'te 13,4 milyona çıkacağı ve ülkeyi dünyada ilk 10 arasına sokacağı tahmin edilmektedir. Bu dinamikler karşısında, diyabetli bireylerin yaşam kalitesini artırmak ve komplikasyonları önlemek adına evde bakım hizmetleri ve bütüncül fiziksel değerlendirmeler kritik önem taşımaktadır. Evde bakım hemşireleri; hastaların serebrovasküler, kardiyovasküler, gastrointestinal, renal durumlarını ve alt ekstremitelerini düzenli olarak inceler. Diyabet yönetiminin kilit noktası olan hasta eğitiminde ise beslenme planlaması, aerobik ve direnç temelli egzersiz kombinasyonları, oral antidiyabetik ile insülin tedavilerinin doğru uygulanması, enfeksiyonlardan korunma amaçlı bağışıklama, sigarayı bırakma desteği ve psikososyal stabilizasyonun sağlanması temel başlıkları oluşturur. Sonuç olarak evde bakım ekibi, hastanın öz yönetim becerilerini geliştirerek mortalite ve hastane maliyetlerini azaltmada çok yönlü bir rol üstlenmektedir.
Diabetes mellitus (DM) is a chronic metabolic disease with a rapidly increasing prevalence globally and in Turkey, which can lead to serious complications and disability. According to the International Diabetes Federation, the global number of individuals with diabetes is projected to reach 700 million by 2045. In Turkey, the diabetic population, which stood at 9 million in 2021, is estimated to rise to 13.4 million by 2045, placing the country among the top 10 globally. In the face of these dynamics, home care services and comprehensive physical assessments carry critical importance in order to enhance the quality of life of diabetic individuals and prevent complications. Home care nurses regularly examine patients' cerebrovascular, cardiovascular, gastrointestinal, and renal statuses, as well as their lower extremities. Patient education, which is the cornerstone of diabetes management, fundamentally encompasses nutritional planning, combinations of aerobic and resistance-based exercises, correct administration of oral antidiabetics and insulin therapies, immunization for protection against infections, smoking cessation support, and ensuring psychosocial stabilization. Consequently, the home care team plays a multifaceted role in reducing mortality and hospital costs by enhancing the self-management skills of the patient.
Referanslar
Eren İ, Erdi Ö, Özcankaya R. Tip II diabetik hastalarda kan şekeri kontrolü ile psikiyatrik bozuklukların ilişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi. 2003;14(3):184-91.
Oksel E. Diyabetli Hastanın Evde Bakımı. Fadıloğlu Ç. Ertem G. Şenuzun Aykar F (ed.) Evde Sağlık ve Bakım içinde. Amasya: Göktuğ Basın yayın ve Dağıtım. 2013.p.127-134.
Saeedi P, Petersohn I, Salpea P, et al. Saeedi, Pouya, et al. Global and regional diabetes prevalence estimates for 2019 and projections for 2030 and 2045: Results from the International Diabetes Federation Diabetes Atlas. Diabetes Research and Clinical Practice. 157 (2019): 107843.
Güner TA, Coşansu G. Birinci Basamakta Tip 2 Diyabetlilere Uygulanan Eğitim ve Kısa Mesaj Hatırlatmalarının Etkinliğinin Değerlendirilmesi. Batı Karadeniz Tıp Dergisi. 2022;6(1): 106-114.
Ulusal Diyabet Konsensus Grubu, Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi. İstanbul, Türkiye Diyabet Vakfı; 2019, p. 14-26.
Yalın H, Demir HG, Olgun N. Diyabetli birey nasıl izlenmelidir?. The Journal of Turkish Family Physician. 2011; 2(3), 6-18.
Türten Kaymaz T. Kronik Hastalıklarda İzlem. Akyar İ. (ed.) Evde Bakım içinde. Ankara: Hedef Yayıncılık ve Matbaacılık; 2018, p. 96-101.
American Diabetes Association. 4. Comprehensive medical evaluation and assessment of comorbidities: standards of medical care in diabetes-2021. Diabetes Care. 2021 Jan; 44(Suppl 1): 40-52.
Duncan I, Birkmeyer C, Coughlin S, et al. Assessing the value of diabetes education. The Diabetes Educator. 2009;35(5): 752-60.
American Diabetes Association. Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 37.Supplement_1. 2014; 81-90.
Ojo O. Recent advances in nutrition and diabetes. Nutrients. 2021 May 8; 13(5): 1573. doi: 10.3390/nu13051573. PMID: 34066662; PMCID: PMC8151155.
American Diabetes Association. Erratum. Classification and diagnosis of diabetes. Sec. 2. in standards of medical care in diabetes–2016. Diabetes Care. 2016; 39 (Suppl. 1):13-22. Diabetes Care. 39.9 (2016); 1653-1653.
Gutch M, Kumar S, Razi SM, et al. A. Assessment of insulin sensitivity/resistance. Indian Journal of Endocrinology and Metabolism. 2015;19(1):160-164.
Adolfsson P, Riddell MC, Taplin CE, et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2018: Exercise in children and adolescents with diabetes. Pediatric Diabetes. 2018; 19, 205-226.
Kirwan JP, Sacks J, Nieuwoudt S. Tip 2 diyabet tedavisinde egzersizin temel rolü. Cleveland Clinic Tıp Dergisi. 2017 4 (7 Ek 1), 15-21. https://doi.org/10.3949/ccjm.84.s1.03.
Zaharieva DP, Riddell MC. Prevention of exercise-associated dysglycemia: A case study-based approach. Diabetes Spectrum. 2015; 28(1): 55-62.
American Diabetes Association. Children and adolescents: Standards of medical care in diabetes. Diabetes Care. 2018; 41 Supp. (1): 126-136.
Çubuk G, İnce S. Oral antidiyabetik ilaçlar. Kocatepe Veterinary Journal. 2015; 8(1), 95-102.
Leroith D, Biessels GJ, Braithwaite SS. et al. Treatment of diabetes in older adults: an endocrine society clinical practice guideline. The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 2019; 104(5), 1520-1574. https://doi.org/10.1210/jc.2019-00198
Apaydın H. Diyabet hastalarında sık görülebilen enfeksiyon hastalıklarından korunma: Aşılanma. Maltepe Tıp Dergisi. 2021; 13 (1), 43-46.
Türkiye Diyabet Vakfı, Türk Diyabet Cemiyeti, Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği ile Diyabet Hemşireliği Derneği, Diyabetik birey aşılama rehberi, (15.06.2022 tarihinde https://www.turkdiab.org/admin/PICS/webfiles/Diyabetik_Birey_Asilama_Rehberi.pdf adresinden ulaşılmıştır.)
Chen HJ, Huang WH, Chan HL, et al. Improvement in cardiometabolic risk factors during smoking cessation treatment in patients with type 2 diabetes: a retrospective cohort study. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity: Targets and Therapy. 2021 Apr 16; 14: 1695-1702. doi: 10.2147/DMSO.S303446. PMID: 33889004; PMCID: PMC8057786.
Peng K, Chen G, Liu, et al. Association between smoking and glycemic control in diabetic patients: results from the risk Evaluation of cancers in Chinese diabetic ındividuals: A longitudinal (REACTION) study. Journal Diabetes. 2018; 10(5): 408-418. doi: 10.1111/1753-0407.12625
Su J, Qin Y, Shen C, et al. Association between smoking/smoking cessation and glycemic control in male patients with type 2 diabetes. Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi= Zhonghua Liuxingbingxue Zazhi. 2017; 38(11), 1454-1459.
Jalilian M, Sarbarzeh PA, Oubari S. Factors related to severity of diabetic foot ulcer: a systematic review. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity: Targets and Therapy. 2020; 13: 1835.
Polonsky WH, Fisher L, Earles J, et al. Assessing psychosocial distress in diabetes: development of the diabetes distress scale. Diabetes Care. 2005 Mar; 28(3): 626-31. doi: 10.2337/diacare.28.3.626. PMID: 15735199.
Chew BH, Vos RC, Metzendorf MI, et al. Psychological interventions for diabetes-related distress in adults with type 2 diabetes mellitus. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017 Sep 27; 9(9): CD011469. doi: 10.1002/14651858.CD011469.pub2. PMID: 28954185; PMCID: PMC6483710.
