Diyabette Tedavi
Özet
Diyabetus Mellitus (DM) tedavisinde temel amaç, kan şekerinin regülasyonunu sağlayarak diyabet kaynaklı komplikasyonları önlemek ve ilerlemesini yavaşlatmaktır. Tip 1 DM hastalarında otoimmün Beta hücrelerinin yıkımı nedeniyle endojen insülin üretilemediğinden, yaşamı tehdit eden akut veya kronik problemleri önlemek amacıyla kalem, enjektör veya pompa gibi yöntemlerle ömür boyu ekzojen insülin replasmanı zorunludur. Bu hastalarda tıbbi beslenme tedavisi (TBT), karbonhidrat sayımı eğitimi, sürekli glukoz izlemi (CGM) ve fiziksel aktivite takibi hayati önem taşır. Aterosklerotik kardiyovasküler veya kronik böbrek hastalığı olmayan Tip 2 DM hastalarında ise tedaviye öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve düşük maliyetli, hipoglisemi riski az olan metformin ile başlanır. HbA1c ve kan glikozu düzeylerine göre tedaviye DPP4 inhibitörleri, SGLT2 inhibitörleri, PİO, GLP-1 reseptör analogları veya insülin kombinasyonları eklenebilir. Her iki diyabet tipinde de HbA1c düzeyinin bireysel hedeflere göre (genellikle ≤%7) tutulması ve düzenli izlenmesi gerekir. DM yönetiminin vazgeçilmez bir parçası olan egzersiz programları ise hastaların klinik durumuna ve kardiyovasküler risk faktörlerine göre aerobik ve direnç egzersizlerini içerecek şekilde haftada en az 150 dakika olarak bireysel planlanmalıdır.
The primary goal in Diabetes Mellitus (DM) treatment is to ensure blood glucose regulation, thereby preventing diabetes-induced complications and slowing their progression. In Type 1 DM patients, since endogenous insulin cannot be produced due to the destruction of autoimmune Beta cells, lifelong exogenous insulin replacement via pens, syringes, or pumps is mandatory to avoid life-threatening acute or chronic problems. Medical nutrition therapy (MNT), carbohydrate counting training, continuous glucose monitoring (CGM), and physical activity monitoring are vital for these patients. In Type 2 DM patients without atherosclerotic cardiovascular or chronic kidney disease, treatment initiates with lifestyle modifications and low-cost metformin, which carries a minimal risk of hypoglycemia. Based on HbA1c and blood glucose levels, DPP4 inhibitors, SGLT2 inhibitors, PIO, GLP-1 receptor analogs, or insulin combinations can be integrated into the therapy. In both types of diabetes, HbA1c levels must be maintained according to individualized targets (usually ≤%7) and monitored regularly. Exercise programs, an indispensable component of DM management, must be individually planned to include aerobic and resistance exercises for at least 150 minutes per week, taking into account the patients' clinical status and cardiovascular risk factors.
Referanslar
Eroğlu N. Diyabetin Komplikasyonlarından Korunmak için Tanı, Tedavi ve İzlem. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2019;4(1): 31-33.
Cleary PA, Orchard TJ, Genuth S, et al.; DCCT/EDIC Research Group. The effect of intensive glycemic treatment on coronary artery calcification in type 1 diabetic participants of the Diabetes Control and Complications Trial/Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications (DCCT/EDIC) Study. Diabetes. 2006;55(12): 3556-3565. doi:10.2337/db06-0653.
Nathan DM, Cleary PA, Backlund J-YC, et al.; Diabetes Control and Complications Trial/Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications (DCCT/EDIC) Study Research Group. Intensive diabetes treatment and cardiovascular disease in patients with type 1 diabetes. The New England Journal of Medicine. 2005;353(25): 2643-2653. doi: 10.1056/NEJMoa052187.
Diabetes Control and Complications Trial (DCCT)/Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications (EDIC) Study Research Group. Mortality in type 1 diabetes in the DCCT/EDIC versus the general population. Diabetes Care. 2016;39(8): 1378-1383. doi: 10.2337/dc15-2399.
American Diabetes Association (ADA). Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Medical Care in Diabetes-2022. Diabetes Care. 2022;45(Suppl. 1): S125-S143. doi: 10.2337/dc22-S009.
Diyabet Tarihi. [Online] https://www.tuseb.gov.tr/tuhke/uploads/yayinlar/diger/pdf/15-11-2021__6192992302e41__diyabet_tarihcesi_tr.pdf [Erişim Tarihi 14.06.2022].
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) Diabetes Mellitus Çalışma ve Eğitim Grubu. TEMD Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu-2020. 14. Basım. Ankara: BAYT Bilimsel Araştırmalar Basın Yayın; sayfa. 95-95. ISBN 978-605-4011-40-7.
Turan E, Kulaksızoğlu M. Tip 2 Diyabet Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar. Okmeydanı Tıp Dergisi. 2015;31(Ek sayı): 86-94. doi:10.5222/otd.2015.086.
Yılmaz T, Gül K (Ed.); Türkiye Diyabet Vakfı (TDV) İnsülin Çalışma Grubu. Diyabette İnsülin Tedavisi 2021. Birinci baskı. İstanbul: Armoni Nüans Baskı Sanatları; Sayfa. 1-172. ISBN 978-605-69309-7-3.
Sürekli Glukoz İzleminin Etkin Kullanımı. [Online] https://www.aimes.org/Uploads/HomeSlider/O323N6VUZGO8GN0T1QTQ804E345140.pdf [Erişim Tarihi: 17.06.2022].
Balcı K (Edt.); Türkiye Diyabet Vakfı (TDV) Ulusal Diyabet Konsensus Grubu. Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi 2019. Dokuzuncu baskı. İstanbul: Armoni Nüans Baskı Sanatları; Sayfa. 1-192. ISBN 978-605-69309-0-4.
Polat Korkmaz Ö. Tip 2 Diyabette Güncel Farmakolojik Tedavi Algoritması. Klinik Tıp Bilimleri Dergisi. 2017;5(4): 71-75.
American Diabetes Association (ADA). Glycemic Targets: Standards of Medical Care in Diabetes-2022. Diabetes Care. 2022;45(Suppl. 1): S83–S96. https://doi.org/10.2337/dc22-S006.
ADVANCE Management Committee. Study rationale and design of ADVANCE: action in diabetes and vascular disease-preterax and diamicron MR controlled evaluation. Diabetologia. 2001;44(9): 1118-1120. doi: 10.1007/s001250100612.
Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes Follow-On (ACCORDION) Eye Study Group and the Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes Follow-On (ACCORDION) Study Group. Persistent Effects of Intensive Glycemic Control on Retinopathy in Type 2 Diabetes in the Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes (ACCORD) Follow-On Study. Diabetes Care. 2016;39(7): 1089-1100. doi: 10.2337/dc16-0024.
Pfister R, Cairns R, Erdmann E, Schneider CA; PROactive investigators. Prognostic impact of electrocardiographic signs in patients with Type 2 diabetes and cardiovascular disease: results from the PROactive study. Diabetic Medicine. 2011;28(10): 1206-1212. doi: 10.1111/j.1464-5491.2011.03281.x.
Chiasson JL, Josse RG, Gomis R, Hanefeld M, Karasik A, Laakso M; STOP-NIDDM Trail Research Group. Acarbose for prevention of type 2 diabetes mellitus: the STOP-NIDDM randomised trial. Lancet. 2002;359(9323): 2072-2077. doi: 10.1016/S0140-6736(02)08905-5.
Diabetes Prevention Program Research Group. Reduction in the incidance of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin. The New England Journal of Medicine. 2002;346(6): 393-403. doi: 10.1056/NEJMoa012512.
Bozkurt N. Diabetes mellitus ve beslenme ilkeleri. Diyet el kitabı. Beşinci baskı. Ankara: Hatipoğlu Yayınevi; 2008. Sayfa. 257-287.
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Dairesi Başkanlığı, 2019. Diyabet Tedavi ve İzlem Klinik Protokolleri. (Versiyon 1.0). Ankara: Yayın Numarası, 1151. ISBN: 978-975-590-744-4.
Tümer G, Çolak R. Tip 2 diabetes mellitusda tıbbi beslenme tedavisi. Journal of Experimental and Clinical Medicine. 2012;29: S12-S15. doi: 10.5835/jecm.omu.29.s1.004.
Küçük Yetgin M. Diyabetli Hastalarda Egzersiz Reçetesi. Klinik Tıp Bilimleri Dergisi. 2017;5(4): 65-70.
Hainer V, Toplak, H. Treatment modilities of obesity. What fits whom? Diabetes Care. 2008;31(2): S269-277. doi: 10.2337/dc08-s265.
