Yenidoğanlarda Davranışsal Organizasyon ve Bireyselleştirilmiş Destekleyici Gelişimsel Bakım
Özet
Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde (YDYBÜ) takip edilen preterm bebeklerin nörogelişimsel ve optimal organizasyonunu desteklemeyi amaçlayan Bireyselleştirilmiş Destekleyici Gelişimsel Bakım Programı (NIDCAP), temelini yenidoğan davranışlarını beş alt sistemde inceleyen Sinaktif Teori'den almaktadır. Preterm bebekler, YDYBÜ'deki gürültü, yüksek ışık ve ağrılı işlemler gibi çevresel stresörler nedeniyle büyüme geriliği ve uzun dönemde bilişsel/sosyal dezavantajlar yaşayabilmektedir. Bu olumsuz etkileri en aza indirmek adına ses ve ışık kontrolünü içeren iyileştirici çevre, güvenli uyku, aile merkezli bakım ve gelişimsel destekleyici aktiviteler (besleyici olmayan emme, fleksiyon postürünü koruyan yuva pozisyonu, kanguru bakımı) temel bileşenler olarak uygulanmaktadır. Nörolojik gelişimin hızlandığı bu hassas dönemde, hemşirelik girişimlerinin minimal temas ve gece-gündüz örüntüsüne göre planlanması kritik önem taşır. Detaylandırılan olgu sunumunda ise, 32+9 haftalık ikiz eşi olarak doğan, prematüre ve intrauterin gelişme geriliği (IUGR) nedeniyle YDYBÜ'de tedavi gören "Bebek Y"nin klinik durumu; Marjory Gordon'un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli'ne göre fiziksel muayene, laboratuvar sonuçları ve uygulanan tedavilerle birlikte incelenmiştir.
The Newborn Individualized Developmental Care and Assessment Program (NIDCAP), which aims to support the neurodevelopmental and optimal organization of preterm infants in neonatal intensive care units (NICUs), is based on the Synactive Theory that examines newborn behaviors across five subsystems. Preterm infants can experience growth retardation and long-term cognitive or social disadvantages due to environmental stressors in the NICU, such as noise, bright light, and painful procedures. To mitigate these negative effects, core components are implemented: a healing environment including sound and light control, safe sleep, family-centered care, and developmentally supportive activities like non-nutritive sucking, therapeutic positioning supporting flexion posture, and kangaroo care. During this sensitive period of rapid neurological development, planning nursing interventions based on minimal touch and day-night patterns is of critical importance. In the detailed case report, the clinical status of "Baby Y," a 32+9 week twin born with prematurity and intrauterine growth restriction (IUGR) treated in the NICU, is examined through physical examination, laboratory results, and applied treatments according to Marjory Gordon's Functional Health Patterns Model.
Referanslar
Altuncu E, Akman I, Kulekci S, Akdas F, Bilgen H, Ozek E. Noise levels in neonatal intensive care unit anduse of sound absorbing panel intheisolette. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2009;73(7):951-3.
Ariagno RL, Mirmiran M, Adams MM, SaporitoAG, Dubin AM, Baldwin RB. Effect of positionon sleep, heart rate variability, and QT intervalin preterminfants at 1 and 3 months’ correctedage. Pediatrics. 2003;111(3):622-5.
Arpacı T, Altay N. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde Bireyselleştirilmiş Gelişimsel Bakım: Güncel Yaklaşımlar. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2017;9(3):245-54.
Begum EA, Bonno M, Obata M, Yamamoto H,Kawai M, Komada Y. Emergence of physiologic alrhythmicity in term and. Preterm neonatesin a neonatalintensivecareunit. J Circadian Rhythms. 2006;4(11):1-7.
Bergman NL et al. Randomized controlled trial of skin-to-skin contact from birth versus conventional incubator for physiological stabilization in 1200- to 2199-gram newborns. ACTA Pediatry. 2004, 93(6):779-785.
Bertelle V, Mabin D, Adrien J, Sizun J. Sleep of preterm neonates under developmental care or regular environmental conditions. Early Hum Dev 2005;81(7):595-600.
Bingham PM, Abassi S, Sivieri E. A pilot studyof milkodoreffect on nonnutritivesuckingbyprematurenewborns. Arch Pediatr AdolescMed. 2003;157(1):72-5.
Bohm B, Smedler A-C, Forssberg H. Impulse control working memory and other executive functions in preterm children when starting school. ACTA Pediatrica. 2004; 93:1363–71.
Brandon DH, Holditch-Davis D, Belyea M.Preterm infants born at less than 31 weeks’gestation have improved growth in cycled light compared with continuous near darkness. J Pediatr. 2002;140(2):192-9.
Bredemeyer S, Reid S, Polverino J, Wocadlo C. Implementationandevaluation of an individualized develop mental care program in a neonatalintensivecareunit. J Spec Pediatr Nurs. 2008;3(4):281-91.
Cassidy JW. The effect of desibel level of music stimuli and gender on head circum ference and physiological responses of prematüre infants inthe NICU. J Music Therapies. 2009;46(3):180-90.
Charpak, N. Kangaroo mother care:25 yearsafter. ACTA Paediatr. 2005, 94 (5). S: 514-522.
ChwoMJ, Anderson GC,Good M,Dowling DA, Shiau SH, Chu DM. A Randomized Controlled Trial of Early Kangaroo Care for PretermInfants: Effects on Temperature, Weight, Behavior, andAcuity. The Journal of Nursing Research. 2002, 10(2).s: P129 – 142.
Çakı S. Masaj ve Müzik Terapinin Yenidoğan Stres ve Davranışı Üzerine Etkisi, Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kayseri, 2016.
Çiğdem Z. YYBÜ’de Bireyselleştirilmiş Gelişimsel Bakım Prensipleri ve Ağrı Yönetimi. İçinde Karadaş, E. G. (Ed.). Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği Oryantasyon Kitabı, İstanbul, Nüans Yayınevi, s: 186-213, 2013.
Davydow DS, Richardson LP, Zatzick DF, Katon WJ. Psychiatric morbidity in pediatric critical illness survivors: A comprehensivereview of the literature. Arch of Pediatr AdolescMed. 2010; 164(4):377-385.
Erdeve Ö. Family centered care and the role of family in neonatal intensive careunit’s design. Gülhane Tıp Dergisi. 2009; 51:199-203.
Feldman, R.,Weller, A., Sirota, L., &Eidelman, A. I. (2003). Testing a family intervention hypothesis: The contribution of mother-infant skin-to-skin contact (kangaroocare) tofamilyinteraction, proximity, andtouch. Journal of FamilyPsychology, 17(1), 94–107. https://doi.org/10.1037/0893-3200.17.1.94.
Gardner SL, Goldson E. (2002). The Neonate and the Environment: Impact on Development. In G. B. Merenstein, & S. Gardner (Eds.), Handbook of Neonatal Intensivecare (5th ed.,pp. 219-282). St. Louis, MO: Mosby.
Hack M. Care of preterm infants in the Neonatal Intensive Care Unit. Pediatrics. 2009; 123(4):1246–47.
Hodges AL, Wilson LL. Effects of music theraphy on preterm infants in the neonatal intensive care unit. Altern Ther Health Med. 2010;16(5):72-73.
Howson CP, Kinney MV, Lawn JE. Born Too Soon: the Global Action Report on Preterm Birth. World Health Organization, March of Dimes, PMNCH, Save the Children. Geneva: WHO Press; 2012. p.112.
Johnston PG, Flood K, Spinks K. The Newborn Child. 9th ed. Australia: Elsevier; 2002. p.264.
Ludington-Hoe, S. M. Et al: Randomized controlled trial of kangaroo care: cardio respiratory and thermal effects on healthy preterm infants. NeonatalNetw. 2004, 23(3). S: 39-48.
Maroney DI. Recognizing the potential effect of stress and trauma on prematüre infants in the NICU: How areoutcomesaffected?. J Perinatol 2003;23(8):679.
McMAHON, E., Wıntermark, P., Lahav, A. (2012). Auditory brain development in prematüre infants: the importanceof early experience. Annals of the New York Academy of Sciences,1252, 17-24.
Moor ER , Anderson GC, Hepworth JT, Bergman N, 2013.Early skin‐to‐skin contact for mothers and their healthy new born infants. https://doi.org/10.1002/14651858.CD003519.
Mosqueda, R.,Castılla, Y., Perapoch, J., De La Cruz, J., Lópezmaestro, M., Pallás, C. Staffperceptions on Newborn Individualized Developmental Careand Assessment Program (NIDCAP) during its implementation in two Spanish neonatalunits. Early Human Development 2013; 89(1), 27-33.
NewbornServıcesClınıcalGuıdelıne. (2004e). DevelopmentalCareAdditional Information. ReviewedbyChargeNurse-Newborn, December,2004, http://www.adhb.govt.nz/newborn/guidelines/Developmental/DevCareAdditional.htm
Obeidat H, Kahalaf I, Callister LC, Froelicher ES. Use of facilitated tucking for nonpharmacological pain managment in preterm infants: a systematic review. J Perinat Neonatal Nurs 2009;23(4):372-7.
Sarı HY, Çiğdem Z. Planning the baby’s develop mental care according to gestational weeks. DEUHYO ED. 2013;6(1):40-8.
Şahin L, Aşçıoğlu M. Uyku ve Uykunun Düzenlenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi.22(1) 93-98, 2013.
Thukral A, Chawla D, Agarwal R, Deorari AK,Paul VK. Kangaroo mothercare--an alternative to conventional care. Indian J Pediatr 2008;75(5):497-503.
Törüner EK, Büyükgönenç L. Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. Ankara, Göktuğ Yayıncılık 2011; s:393-398.
Törüner EK, Büyükgönenç L. Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımlar. 1. Baskı. Ankara: Göktuğ Yayıncılık; 2011. p.75-93.
Tutar Güven Ş, Kaya A, İşler Dalgıç A. Preterm Bebeklerde Gestasyonel Haftalara Göre Bireyselleştirilmiş Destekleyici Gelişimsel Bakım Uygulamaları. DEUHFED. 2019, 12(4),283-293.
Uysal S. Premature infants and neuro developmental morbidity. TurkArchPed. 2010; 45(80.Yıl):20-2.
WHO PretermBirth, https://www.who.int/en/news-room/factsheets/detail/pretermbirth Erişim Tarihi: 04 Eylül 2020.
World Health Organization. Kangaroo Mother Care: A Practical Guide. Department of Reproductive Health and Research 2003. Geneva: WHO Publications; 2003. p.5.
