Yenidoğanlarda Ağrı Yönetimi ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Yenidoğanlarda ağrı algısı, nedenleri, fizyolojisi, değerlendirme araçları ve ağrı yönetimi yaklaşımları, klinik bakımın en kritik bileşenleri arasında yer almaktadır. 1980'lerden sonra yapılan araştırmalar, yenidoğanların ve hatta intrauterin dönemdeki fetüslerin ağrıyı hissettiğini, miyelinizasyon eksikliğinin ağrı algısına engel olmadığını ortaya koymuştur. Özellikle yoğun bakım ünitelerinde kalan yenidoğanlar; topuk kanı alımı, venöz girişimler ve cerrahi işlemler gibi günde ortalama 10-15 ağrılı uyarana maruz kalmaktadır. Bu uyaranlar; kalp atım hızı artışı, ağlama ve stres hormonu salınımı gibi fizyolojik, davranışsal ve hormonal değişiklikleri tetikleyerek uzun vadede gelişimsel geriliklere yol açabilir. Ağrının doğru yönetilebilmesi için CRIES, NIPS, PIPP ve EDIN gibi geçerliliği kanıtlanmış ölçeklerle düzenli değerlendirme yapılması ilk adımdır. Tedavide opioidler ve lokal anestezikler gibi farmakolojik yöntemler ile ten tene temas, emzirme, kundaklama ve müzik terapisi gibi nonfarmakolojik yaklaşımlar bir arada uygulanmaktadır. Epidermolizis Bülloza tanılı Bebek NB’nin olgu sunumu da, karmaşık ve ağrılı süreçlerde Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeline göre planlanan hemşirelik bakımının ve multidisipliner bütüncül yaklaşımın önemini somut bir şekilde göstermektedir.
Neonatal pain perception, its causes, physiology, assessment tools, and management strategies represent critical components of clinical care. Research conducted since the 1980s has demonstrated that neonates, and even fetuses in the intrauterine period, perceive pain, establishing that incomplete myelinization affects conduction velocity rather than perception itself. Neonates, particularly those in intensive care units, are exposed to an average of 10-15 painful procedures daily, including heel sticks, venous access, and surgical interventions. These stimuli trigger physiological, behavioral, and hormonal changes—such as increased heart rate, crying, and stress hormone secretion—which can cause long-term developmental delays. Accurate management requires regular assessment using validated scales like CRIES, NIPS, PIPP, and EDIN as the primary step. Pain management combines pharmacological methods like opioids and local anesthetics with non-pharmacological interventions including skin-to-skin contact, breastfeeding, swaddling, and music therapy. The case report of Baby NB, diagnosed with Epidermolysis Bullosa, underscores the vital role of comprehensive nursing care and multidisciplinary approaches organized according to Gordon’s Functional Health Patterns Model during painful clinical trajectories.
Referanslar
International Association for the Study of Pain. Pain terms; a list with definitions and notes on usage. Pain, 1979; 6, 249.
Hutchinson F, Hall C. Managing neonatal pain. Journal of Neonatal Nursing, 2005; 11(1), 28-32. Doi: 10.1016/j.jnn.2005.04.006.
Manworren RC, Stinson J. Pediatric pain measurement, assessment, and evaluation. Seminars in Pediatric Neurology. 2016; 23(3), 189-200. Doi: 10.1016/j.spen.2016.10.001.
Dinçer Ş, Yurtçu M, Günel E. Yenidoğanlarda ağrı ve nonfarmakolojik tedavi. Selçuk Üniversitesi Tıp Dergisi. 2011; 27(1), 46-51.
Törüner, E.K., Büyükgönenç, L. (2012). Çocuk sağlığı temel hemşirelik yaklaşımları, Ankara: Göktuğ Yayıncılık.
Bellieni CV, Bagnoli F, Buonocore G. Alone no more: pain in prematüre children. Ethics & Medicine, 2003; 19(1), 5-9.
Olsson E, Ahl H, Bengtsson K, et al. The use and reporting of neonatal pain scales: a systematic review of randomized trials. Pain, 2021; 162(2), 353-360. Doi: 10.1097/j.pain.0000000000002046.
Newborn Screening Ontario (2017). What is screening? (07/07/2021 tarihindehttps://www.newbornscreening.on.ca/en/about-screeningadresinden ulaşılmıştır).
Merenstein, G.B., Gardner, S.L. (1998). Handbook of neonatal intensive care (4th edit). Mosby, St. Louis, MO.
Perry M, Tan Z, Chen J, et al. Neonatal pain: perceptions and current practice. Critical Care Nursing Clinics, 2018; 30(4), 549-561. Doi: 10.1016/j.cnc.2018.07.013.
Raju U, Venkatnarayan K, Raju A, et al. Pain in the neonate: acknowledgement to action. International Journal of Medical Pediatrics and Oncology. 2017; 3(3), 90-101. Doi: 10.18231/2455-6793.2017.0024.
Yiğit Ş, Ecevit A, Köroğlu ÖA. Turkish Neonatal Society guideline on the neonatal pain and its management. Turkish Archives of Pediatrics/Türk Pediatri Arşivi, 2018; 53 (Suppl 1): 161-171. Doi: 10.5152/TurkPediatriArs.2018.01802.
Akdovan T. Sağlıklı yenidoğanlarda ağrının değerlendirilmesi, emzik verme ve kucağa alma yönteminin etkisinin incelenmesi (Tez). İstanbul: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü̈; 1999.
Özçevik D, Ocakçı AF. Yenidoğanda ağrı: değerlendirme, yönetim ve hemşirenin rolü. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2019; 18(1), 18-26.
Törüner, E.K., Büyükgönenç, L. (2015). Çocuk sağlığı temel hemşirelik yaklaşımları, Ankara: Göktuğ Yayıncılık.
Aliefendioğlu D, Güzoğlu N. Yenidoğanda ağrı. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 2015; 58, 35-42.
Abdulkader HM, Freer Y, Garry EM, et al. Prematurity and neonatal noxious events exert lasting effects on infant pain behaviour. Early Human Development, 2008; 84(6), 351-355. Doi: 10.1016/j.earlhumdev.2007.09.018.
Bouza H. The impact of pain in the immature brain. Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 2009; 22(9), 722-732. Doi: 10.3109/14767050902926962.
Curry DM, Brown C, Wrona S. Effectiveness of oral sucrose for pain management in infants during immunizations. Pain Management Nursing, 2012; 13(3), 139-149. Doi: 10.1016/j.pmn.2010.07.008.
Buchanan, A. O. & Marquez, M. L. (2018). Pediatric nutrition and nutritional disorders. In Karen J. Marcdante, Robert M. Kliegman (Eds.), Nelson Essentials of pediatrics (8th ed., pp. 99-101). Philadelphia: Elseiver.
Göl İ, & Altuğ Özsoy S. Effects of rapid vaccine injection without aspiration and applying manual pressure before vaccination on pain and crying time in infants. Worldviews on Evidence‐Based Nursing, 2017; 14(2), 154-162. Doi: 10.1111/wvn.12206.
Maxwell LG, Fraga MV, Malavolta CP. Assessment of pain in the newborn: an update. Clinics in Perinatology, 2019; 46(4), 693-707. Doi: 10.1016/j.clp.2019.08.005.
Greco, A., & Berde, C. (2018). Essentials of anesthesia for infants and neonates. In Mary E. Mccann, C. Greco, K. Matthes (Eds.), Pain management in neonates and infants (1th ed., pp. 369-381). Cambridge University Press.
Ceylan S, Bolışık B. Yenidoğan bebeklerde ALPS-Neo ağrı ve stres değerlendirme ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Pamukkale Tıp Dergisi, 2017; 10(1), 45-52. Doi: 10.5505/ptd.2017.07769.
Eriksson M, Campbell-Yeo M. Assessment of pain in newborn infants. Seminars in Fetal and Neonatal Medicine, 2019; 24(4), 101003. Doi: 10.1016/j.siny.2019.04.003.
Akcan E. Yenidoğanlarda topuk kanı alma sırasında oluşan ağrıya amniyotik sıvı, anne sütü ve lavanta kokusunun etkisi. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, 2014, Kayseri.
Kemer D, İşler Dalgıç A. Yenidoğanlarda ağrı yönetiminde kullanılan kanıt temelli nonfarmakolojik hemşirelik uygulamaları. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 2020; 9(3), 197-204.
American Medical Association (2007) Pain management: pediatric pain management (10.07.2021 tarihinde www.ama-cmeonline.com/pain_mgmt/printversion /ama_painmgmt_m6.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Drendel AL, Kelly BT, Ali S. Pain assessment for children: overcoming challenges and optimizing care. Pediatric emergency care, 2011; 27(8), 773-781. Doi: 10.1097/PEC.0b013e31822877f7.
Melo GMD, Lélis ALPDA, Moura AFD, et al. Pain assessment scales in newborns: integrative review. Revista Paulista de Pediatria, 2014; 32(4), 395-402. Doi: 10.1590/S0103-05822014000400017.
Krechel SW, Bildner J.CRIES: a new neonatal postoperative pain measurement score. Initial testing of validity and reliability. Pediatric Anesthesia, 1995; 5(1), 53-61. Doi: 10.1111/j.1460-9592.1995.tb00242.x.
Lawrence J, Alcock D, McGrath P, et al. The development of a tool to assess neonatal pain. Neonatal Network: NN, 1993; 12 (6), 59-66.
Stevens B, Johnston C, Petryshen P, et al. Premature infant pain profile: development and initial validation. The Clinical Journal of Pain, 1996; 12(1), 13-22.
Debillon T, Zupan V, Ravault N, et al. Development and initial validation of the EDIN scale, a new tool for assessing prolonged pain in preterm infants. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition, 2001; 85(1), F36-F41.
Craig, K.D. (1998). The facial display of pain in infants and children. In: G.A. Finley, P.J. McGrath (Eds.), Measurement of pain in infants and children (1th ed., pp. 103-121). IASP Press, Seattle.
Cignacco E, Hamers JP, Stoffel L, et al. The efficacy of non-pharmacological interventions in the management of procedural pain in preterm and term neonates.: A systematic literature review. European Journal of Pain, 2007; 11(2), 139-152. Doi: 10.1016/j.ejpain.2006.02.010.
Saad HH, Bours GJJW, Stevens B, et al. Assessment of pain in the neonate. Seminars in Perinatology. 1998; 22(5), 402-416. Doi: 10.1016/S0146-0005(98)80056-6.
Barker DP, Rutter N. Exposure to invasive procedures in neonatal intensive care unit admissions. Archives of Disease in Childhood-Fetal and Neonatal Edition, 1995; 72(1), F47-F48. Doi: 10.1136/fn.72.1.F47.
Meaney MJ, Aitken DH. The effects of early postnatal handling on hippocampal glucocorticoid receptor concentrations: temporal parameters. Developmental Brain Research, 1985; 22(2), 301-304. Doi: 10.1016/0165-3806(85)90183-X.
Taddio A, Katz J, Ilersich AL, et al. Effect of neonatal circumcision on pain response during subsequent routine vaccination. The Lancet, 1997; 349(9052), 599-603. Doi: 10.1016/S0140-6736(96)10316-0.
American and Canadian Academy of Pediatrics. Prevention and management of pain and stress in the neonate. Pediatrics, 2000; 105(2), 454-461.
Hsieh KH, Chen SJ, Tsao PC, et al. The analgesic effect of non-pharmacological interventions to reduce procedural pain in preterm neonates. Pediatrics & Neonatology, 2018; 59(1), 71-76. Doi: 10.1016/j.pedneo.2017.02.001.
Ünver F, Arslan FT. Yenidoğanda ağrı. Pediatric Practice and Research, 2019; 7(4), 97-102.
Bozkurt H. Yenidoğan yoğun bakım hemşirelerinin yenidoğanda ağrı yönetimi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tezi, 2003, İstanbul.
Çelebioğlu, A., Üğücü, G. (2019). Yenidoğan ve bebeklik döneminde ağrı ve hemşirelik yönetimi. Nurcan Özyazıcıoğlu (Ed.), Çocuklarda ağrı ve hemşirelik yaklaşımları içinde. (s.27-34). Ankara: Türkiye Klinikleri.
Twycross, A., Dowden, S. &Stinson, J. (2018). Çocuklarda Ağrı Yönetimi: Hemşireler ve Sağlık Profesyonelleri İçin Bir Rehber. (Sevinç Polat, Ayşe Gürol Çev. Eds). Ankara: Nobel Yayınevi.
Büyükgönenç, L., Törüner, E.K. (2013). Çocukluk yaşlarında ağrı ve hemşirelik yönetimi. Zeynep Conk, Zümrüt Başbakkal, Hatice Bal Yılmaz, Bahire Bolışık (Editörler). Pediatri hemşireliği içinde. (s.885-900). İzmir: Akademisyen Tıp Kitapevi.
Stapelkamp C, Carter B, Gordon J, et al. Assessment of acute pain in children: development of evidence‐based guidelines. International Journal of Evidence‐Based Healthcare, 2011; 9(1), 39-50. Doi: 10.1111/j.1744-1609.2010.00199.x.
Ancora G, Lago P, Garetti E, et al. Efficacy and safety of continuous infusion of fentanyl for pain control in preterm newborns on mechanical ventilation. The Journal of Pediatrics, 2013; 163(3), 645-651. Doi: 10.1016/j.jpeds.2013.02.039.
James, I., Walker, I. (2013). Core topics in paediatric anaesthesia. Cambridge University Press.
APA (2012). Good Practice in Postoperative and Procedural Pain. (01/07/2021 tarihinde http://onlinelibrary.wiley.com/ doi/10.1111/j.1460-9592.2012.03838.x/pdf adresinden ulaşılmıştır).
Neal, M.J. (2012). Medical pharmacology at a glance (7th edit). John Wiley & Sons Ltd, Chichester.
Lago P, Pirelli A, Merazzi D, et al. Pain control in newborn: pharmacological interventions. Italian Journal of Pediatrics, 2015; 41(1), 1-2. Doi: 10.1186/1824-7288-41-S1-A18.
American Academy of Pediatrics Committee on Fetus and Newborn, American Academy of Pediatrics Section on Surgery, Canadian Paediatric Society Fetus and Newborn Committee, Batton DG, Barrington KJ, Wallman C. “Prevention and management of pain in the neonate: an update,” (in eng), Pediatrics, 2006; 118(5), 2231-2241.
Carter BS, Brunkhorst J. Neonatal pain management. Seminars in Perinatology, 2017; 41(2), 111-116. Doi: 10.1053/j.semperi.2016.11.001.
Hall RW, Anand KJ. Pain management in newborns. Clinics in Perinatology, 2014; 41(4), 895-924. Doi: 10.1016/j.clp.2014.08.010.
Taddio A. Opioid analgesia for infants in the neonatal intensive care unit. Clinics in Perinatology, 2002; 29(3), 493-509. Doi: 10.1016/S0095-5108(02)00017-9.
Melzack R, Wall PD. Pain mechanisms: a new theory. Science, 1965; 150(3699), 971-979.
Hebb AL, Poulin JF, Roach SP, et al. Cholecystokinin and endogenous opioid peptides: interactive influence on pain, cognition, and emotion. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 2005; 29(8), 1225-1238. Doi: 10.1016/j.pnpbp.2005.08.008.
Huang CM, Tung WS, Kuo LL, et al. Comparison of pain responses of premature infants to the heelstick between containment and swaddling. The Journal of Nursing Research, 2004; 12(1), 31-40. Doi: 10.1097/01.jnr.0000387486.78685.c5.
Esfahani MS, Sheykhi S, Abdeyazdan Z, et al. A comparative study on vaccination pain in the methods of massage therapy and mothers’ breast feeding during injection of infants referring to Navabsafavi Health Care Center in Isfahan. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 2013; 18(6), 494-498.
Tsao JC. Effectiveness of massage therapy for chronic, non-malignant pain: a review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2007; 4(2), 165-179. Doi: 10.1093/ecam/nel109.
Bellieni CV, Buonocore G, Nenci A, et al. Sensorial saturation: an effective analgesic tool for heel-prick in preterm infants. Neonatology, 2001; 80(1), 15-18. Doi: 10.1159/000047113.
Shabani F, Nayeri ND, Karimi R, et al. Effects of music therapy on pain responses induced by blood sampling in premature infants: a randomized cross-over trial. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 2016; 21(4), 391-394. Doi: 10.4103/1735-9066.185581.
