Cilt Sorunu Olan Yenidoğan ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Yenidoğan bebeklerin anatomik ve fizyolojik cilt yapısını, gelişim özelliklerini ve kanıta dayalı hemşirelik bakımı uygulamalarını ele alan bu çalışma, cildin termoregülasyon, sıvı dengesi ve enfeksiyon bariyeri gibi hayati fonksiyonlarını açıklamaktadır. Term ve preterm yenidoğanlarda morfolojik ve fonksiyonel açıdan belirgin farklılıklar gösteren cilt yapısı, özellikle preterm bebeklerde stratum korneum tabakasının yetersiz olgunlaşması nedeniyle enfeksiyon riski, transepidermal sıvı kayıpları, toksisite ve hipotermiye eğilimi önemli ölçüde artırmaktadır. Güncel AWHONN kılavuzu temel alınarak cildin objektif değerlendirilmesi, güvenli banyo yönetimi, koruyucu verniks kazeozanın önemi, göbek ve sünnet bakımı, dezenfektan kullanımı, diaper dermatit önlenmesi, flaster yaralanmaları, nemlendirici uygulamaları ile intravenöz infiltrasyon ve ekstravazasyonların takibi gibi kritik klinik konular detaylandırılmaktadır. Son bölümde ise, dermo-epidermal bağların eksikliğinden kaynaklanan ve hafif mekanik travmalarla bül oluşumuyla karakterize kalıtsal bir hastalık olan Epidermolysis Bullosa Simpleks tanılı dört günlük bir erkek bebeğin hemşirelik süreci ve Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri’ne göre değerlendirildiği olgu sunumu paylaşılmıştır. Yenidoğan yoğun bakım hemşirelerinin, bu hassas süreçlerde enfeksiyonların önlenmesi, yara yönetimi, multidisipliner ekip çalışması ve aileye verilen taburculuk eğitimi üzerindeki hayati rolü önemle vurgulanmaktadır.
Focusing on the anatomical and physiological skin structure, developmental characteristics, and evidence-based nursing care practices of newborn infants, this study explains the vital functions of the skin such as thermoregulation, fluid balance, and serving as an infection barrier. The skin structure displays distinct morphological and functional differences between term and preterm neonates; especially in preterm infants, the inadequate maturation of the stratum corneum significantly increases the risk of infection, transepidermal water loss, toxicity, and susceptibility to hypothermia. Based on the current AWHONN guideline, critical clinical topics such as objective skin assessment, safe bathing management, the importance of the protective vernix caseosa, umbilical cord and circumcision care, disinfectant use, diaper dermatitis prevention, medical adhesive injuries, emollient applications, and the monitoring of intravenous infiltration and extravasation are detailed. The final section presents a case report of a four-day-old male infant diagnosed with Epidermolysis Bullosa Simplex, a hereditary disease caused by the lack of dermo-epidermal junctions and characterized by blister formation due to minor mechanical trauma, evaluated according to Gordon's Functional Health Patterns. The vital role of neonatal intensive care nurses in preventing infections, wound management, multidisciplinary teamwork, and discharge education for the family during this sensitive process is strongly emphasized.
Referanslar
Madhu, R., Chandran, V., Anandan V., & et al. Indian academy of pediatrics guidelines for pediatric skin care. Indian Pediatr. 2021;58(2):153-161. doi:10.1007/s13312-021-2133-6
Gözen, D. Pediatrik hastalarda cilt durumunun değerlendirilmesi. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):59-62.
Lund, C. Issues in newborn skin care. Adv Neonatal Care. 2016;16(Suppl 5):S1-S2. doi:10.1097/ANC.0000000000000346
Aksoy, B. Derinin doğal bağışıklık sistemi. Türkderm. 2013;47(1):2-11. doi:10.4274/turkderm.47.s1
Çi̇ğdem, Z. Yenidoğan cildinin özellikleri ve değerlendirilmesi. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):1-5.
Oranges, T., Dini, V., & Romanelli, M. Skin physiology of the neonate and infant: Clinical implications. Adv Wound Care. 2015;4(10):587-595. doi:10.1089/wound.2015.0642
Hoath, S.B., & Mauro, T. Fetal Skin Development. In: Eichenfield LF, Frieden IJ, eds. Neonatal and Infant Dermatology. Third Edition. Philadelphia: Elsevier Inc.; 2015:1-13.
Blume-Peytavi, U., Hauser, M., Stamatas, G.N., & et. al. Skin care practices for newborns and infants: review of the clinical evidence for best practices. Pediatr Dermatol. 2012;29(1):1-14. doi:10.1111/j.1525-1470.2011.01594.x
El-Atawi, K., & Elhalik, M. Neonatal skin care. Pediatr Neonatal Nurs Open Access. 2016;2(2). doi:10.16966/2470-0983.e103
Lund, C.H., & Kuller, JM. Integumentary System. In: Kenner C, Lott JW, eds. Comprehensive Neonatal Nursing Care. Fifth Edition. New York: Springer Publishing Company; 2014:299-333.
Karakaya Suzan, Ö., & Çınar, N. Yenidoğan cildi ve verniks kazeozanın bebeğe faydaları. Ege Üniversitesi Hemşire Fakültesi Derg. 2018;34(3):141-147.
Balcı, S. Transepidermal sıvı kayıpları. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):6-10.
Mancin,i A.J., & Lawley, L.P. Structure and Function of Newborn Skin. In: Eichenfield LF, Frieden IJ, eds. Neonatal and Infant Dermatology. Third Edition. Philadelphia: Elsevier; 2015:14-23.
Mathes, E.F., & Williams, M.L. Skin of the Premature Infant. In: Eichenfield LF, Frieden IJ, eds. Neonatal and Infant Dermatology. Third Edition. Philadelphia: Elsevier; 2015:36-45.
Şahi̇n, Ö., & Akın, MA. Preterm bebeklerde cilt bakımı ve sorunlar. Turk Klin J Pediatr Sci. 2015;11(1):155-159.
Çövener Özçelik, Ç. Yenidoğanlarda cilt bütünlüğünün bozulması. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):52-58.
Moss, C., & Parikh, D. Basics of Skin and Neonatal Dermatoses. In: Dhar S, ed. Color Atlas and Synopsis of Pediatric Dermatology. Third Edition. New Delhi, India: Jaypee Brothers Medical Publishers; 2015:1-27.
Aliefendioğlu, D., Çoban, A., Hatipoğlu, N., et al. Yenidoğanda hipoglisemiye yaklaşım: Türk Neonatoloji ve Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Dernekleri uzlaşı raporu. Türk Pediatri Arş. 2018;53(Suppl1):224-233.doi:10.5152/TurkPediatriArs.2018.01820
Sezer Efe Y, Bektaş M. Yenidoğanda Cilt Bakımı ve Kanıt Temelli Uygulamalar. In: Bayat M, ed. Yenidoğan Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021:p.58-62.
Visscher, M.O., Adam R, Brink, S., Odio, M. Newborn infant skin: Physiology, development, and care. Clin Dermatol. 2015;33(3):271-280. doi:10.1016/j.clindermatol.2014.12.003
Telofski, L.S., Morello, A.P, Mack Correa, M.C, & et.al. The Infant Skin Barrier: Can We Preserve, Protect, and Enhance the Barrier? Dermatol Res Pract. 2012;2012:e198789. doi:10.1155/2012/198789
Cooke, A., Bedwell, C., Campbell M., & et. al Skin care for healthy babies at term: A systematic review of the evidence. Midwifery. 2018;56:29-43. doi:10.1016/j.midw.2017.10.001
Karabulut, A.A. Yenidoğanda deri fizyolojisi ve topikal ilaç kullanımı. Türkderm. 2011;45(2):60-67. doi:10.4274/turkderm.45.s11
Association of Women’s Health, Obstetric and Neonatal Nurses. Neonatal Skin Care: Evidence-Based Clinical Practice Guideline. Third Edition. Washington, DC: Association of Women’s Health, Obstetric, and Neonatal Nurses; 2013.
Geyer, N., Lubbe, W., Minnie, K., eds. South Africa Neonatal Skin Care Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. South Africa: South African Skincare Guidelines Consortium; 2018.
Çalışır, H., Sarıkaya Karabudak, S., Güler, F., & et. al. Yenidoğan cilt durum skoru Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Cumhur Hemşire Derg. 2016;5(1):9-15.
Gözen, D. Yenidoğanda verniks kazeozanın önemi ve banyo uygulaması. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):11-16.
Adejuyigbe, E.A., Bee, M.H., Amare, Y., et al. “Why not bathe the baby today?”: A qualitative study of thermal care beliefs and practices in four African sites. BMC Pediatr. 2015;15:156. doi:10.1186/s12887-015-0470-0
So, H.S., You, M.A., Mun, J.Y., et al. Effect of trunk-to-head bathing on physiological responses in newborns. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs JOGNN. 2014;43(6):742-751. doi:10.1111/1552-6909.12496
Guidelines Review Committee, Newborn Health. WHO Recommendations on Newborn Health: Guidelines Approved by the WHO Guidelines Review Committee.; 2017:26.
DiCioccio, H.C., Ady, C., Bena, J.F., & et. al. Initiative to improve exclusive breastfeeding by delaying the newborn bath. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs. 2019;48(2):189-196. doi:10.1016/j.jogn.2018.12.008
Long, K., Rondinelli, J., Yim, A., et. al Delaying the first newborn bath and exclusive breastfeeding. MCN Am J Matern Nurs. 2020;45(2):110. doi:10.1097/NMC.0000000000000606
Loring, C., Gregory, K., Gargan, B., & et. al. Tub bathing improves thermoregulation of the late preterm infant. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs JOGNN. 2012;41(2):171-179. doi:10.1111/j.1552-6909.2011.01332.x
George, S., Phillips, K., Mallory, S., & et. al. A pragmatic descriptive study of rewarming the newborn after the first bath. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs. 2015;44(2):203-209. doi:10.1111/1552-6909.12556
Lavender, T., Bedwell, C., Roberts, S.A., & et al. Randomized, controlled trial evaluating a baby wash product on skin barrier function in healthy, term neonates. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs JOGNN. 2013;42(2):203-214. doi:10.1111/1552-6909.12015
Kuller, J.M. Update on newborn bathing. Newborn Infant Nurs Rev. 2014;14(4):166-170. doi:10.1053/j.nainr.2014.10.006
World Health Organization, United Nations Population Fund, World Bank, United Nations Children’s Fund UNC. Pregnancy, Childbirth, Postpartum and Newborn Care: A Guide for Essential Practice. 3rd Edition. World Health Organization; 2015. Accessed July 28, 2021. https://apps.who.int/iris/handle/10665/249580
Blume-Peytavi, U., Lavender, T., Jenerowicz, D., & et al. Recommendations from a European Roundtable Meeting on Best Practice Healthy Infant Skin Care. Pediatr Dermatol. 2016;33(3):311-321. doi:10.1111/pde.12819
Coffey, P.S, & Brown, S.C. Umbilical cord-care practices in low- and middle-income countries: a systematic review. BMC Pregnancy Childbirth. 2017;17(1):68. doi:10.1186/s12884-017-1250-7
Canbulat Şahiner, N. Göbek ve sünnet bakımı. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):23-28.
Imdad, A., Bautista, R.M.M., Senen, K.A.A., & et. al. Umbilical cord antiseptics for preventing sepsis and death among newborns. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(5). doi:10.1002/14651858.CD008635.pub2
American Academy of Pediatrics, Task Force on Circumcision. Male circumcision. Pediatrics. 2012;130(3):e756-e785. doi:10.1542/peds.2012-1990
Şenol, S. Dezenfektan ürünlerin yenidoğan ve çocuk cilt bakımında kullanımı. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):39-45.
Janssen, L.M.A., Tostmann, A., , J., & et. al. 0.2% chlorhexidine acetate as skin disinfectant prevents skin lesions in extremely preterm infants: a preliminary report. Arch Dis Child - Fetal Neonatal Ed. 2018;103(2):F97-F100. doi:10.1136/archdischild-2017-312694
Kusari, A., Han, A.M, Virgen, C.A., & et al. Evidence-based skin care in preterm infants. Pediatr Dermatol. 2019;36(1):16-23. doi:10.1111/pde.13725
Neri, I., Ravaioli, G.M., Faldella G, & et. al. Chlorhexidine-induced chemical burns in very low birth weight infants. J Pediatr. 2017;191:262-265.e2. doi:10.1016/j.jpeds.2017.08.002
Utaş, S. Yeni doğanlarda deri bakımı. Türkderm. 2011;45(3):123-126. doi:10.4274/turkderm.001
Aitken, J., & Williams, F.L.R. A systematic review of thyroid dysfunction in preterm neonates exposed to topical iodine. Arch Dis Child - Fetal Neonatal Ed. 2014;99(1):F21-F28. doi:10.1136/archdischild-2013-303799
Gorski, L.A., Hadaway, L., Hagle, M.E., & et al. Infusion therapy standards of practice, 8th edition. J Infus Nurs. 2021;44(1S):S1-S224. doi:10.1097/NAN.0000000000000396
Çağlar S. Bez dermatiti ve bakımı. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):29-33.
Blume-Peytavi, U., & Kanti, V. Prevention and treatment of diaper dermatitis. Pediatr Dermatol. 2018;35(S1):s19-s23. doi:10.1111/pde.13495
Aktaş E. Flaster kullanımı. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):34-38.
Lund C. Medical adhesives in the NICU. Newborn Infant Nurs Rev. 2014;14(4):160-165. doi:10.1053/j.nainr.2014.10.001
Karakoç A, Öztürk C. Nemlendiricilerin önemi ve kullanımı. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):17-22.
Lara-Corrales, I., Sibbald, C.J., Ayello, E.A., & et. al. Focus on skin and wounds in neonates and children. Adv Skin Wound Care. 2020;33(6):287. doi:10.1097/01.ASW.0000662240.18009.95
Steen, E.H., Wang, X., Boochoon, KS, & et al. Wound healing and wound care in neonates: Current therapies and novel options. Adv Skin Wound Care. 2020;33(6):294. doi:10.1097/01.ASW.0000661804.09496.8c
Jensen, C.B., & Galbraith, S.S. Iatrogenic and Traumatic Injuries. In: Eichenfield LF, Frieden IJ, eds. Neonatal and Infant Dermatology. Third Edition. Philadelphia: Elsevier; 2015:77-94.
Broom M, Dunk AM, E Mohamed A-L. Predicting neonatal skin injury: The first step to reducing skin injuries in neonates. Health Serv Insights. 2019;12:1178632919845630. doi:10.1177/1178632919845630
Grosvenor, J., & Dowling, M. Prevention of neonatal pressure injuries. J Neonatal Nurs. 2018;24(3):122-125. doi:10.1016/j.jnn.2017.09.004
Mutlu, B. Çocuklarda basınç ülserleri ve hemşirelik bakımı. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):70-76.
Öztekin, M., Balcı, S. İntravenöz infiltrasyonlar. Turk Klin J Pediatr Nurs-Spec Top. 2015;1(2):46-51.
Beall, V., Hall, B., Mulholland, J.T., & et. al. Neonatal extravasation: An overview and algorithm for evidence-based treatment. Newborn Infant Nurs Rev. 2013;13(4):189-195. doi:10.1053/j.nainr.2013.09.001
Taylor, J.T. Implementing an evidence-based practice project in the prevention of peripheral intravenous site infiltrations in children. J Infus Nurs. 2015;38(6):430-435. doi:10.1097/NAN.0000000000000131
Gannon, B. Epidermolysis Bullosa: Pathophysiology and Nursing Care. Neonatal Netw. 2004;23(6):25-32. doi:10.1891/0730-0832.23.6.25
Secco, I.L., Costa, T., Moraes, E.L.L. de, & et. al. Nursing care of a newborn with epidermolysis bullosa: a case report. Rev Esc Enferm USP. 2019;53. doi:10.1590/S1980-220
