Yenidoğanda Beslenme Desteği Gerektiren Sorunlar ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Yenidoğan bebeklerde, özellikle prematüre ve yüksek riskli gruplarda beslenme desteği gerektiren sorunlar ile hemşirelik bakımı büyük bir önem taşımaktadır. Bebeklerin klinik durumuna göre oral, minimal enteral (trofik), gavaj, transpilorik ve gastrostomi gibi enteral yöntemlerin yanı sıra total parenteral beslenme (TPN) uygulamaları yürütülmektedir. TPN solüsyonlarının aseptik hazırlanması, infüzyon süreçleri, damar yolu seçimi (PICC) ve hiperglisemi/hipoglisemi gibi metabolik komplikasyonların yönetimi hemşirelik bakımının kritik unsurlarıdır. Ayrıca, yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde ciddi bir mortalite nedeni olan Nekrotizan Enterokolit (NEK) hastalığının nedenleri, belirtileri ve anne sütü ile korunma yöntemleri ele alınmaktadır. 28 gebelik haftasında 1085 gram doğan, RDS ve eritrosit transfüzyonuna bağlı gelişen NEK şüphesi nedeniyle takip edilen "Bebek Yaman" isimli olgu üzerinden sıvı volüm eksikliği, solunum yetersizliği ve enfeksiyon riski gibi hemşirelik tanıları somutlaştırılmaktadır. Ebeveynlerin emzirme kesintisi ve anksiyete gibi sorunlarına yönelik bütüncül bakım yaklaşımları da aktarılmaktadır.
Neonatal intensive care requires precise nutritional support and specialized nursing interventions for preterm and high-risk infants. Depending on the clinical status, various enteral feeding methods—including oral, minimal enteral (trophic), gavage, transpyoloric, and gastrostomy—are utilized alongside total parenteral nutrition (TPN). Critical components of neonatal nursing involve aseptic preparation of TPN solutions, infusion monitoring, vascular access choices like PICC, and managing metabolic complications such as hyperglycemia and hypoglycemia. Furthermore, the etiology, clinical findings, and prevention of Necrotizing Enterocolitis (NEC), a leading cause of mortality in premature infants, are thoroughly addressed. Through the case study of "Bebek Yaman," an infant born at 28 weeks of gestation weighing 1085 grams with RDS who developed suspected transfusion-associated NEC, specific nursing diagnoses such as fluid volume deficit, ineffective breathing patterns, and infection risks are demonstrated. Finally, holistic care approaches targeting parental challenges, including interrupted breastfeeding and maternal anxiety, are emphasized to ensure family-centered care.
Referanslar
Köksal G, Özel HG. Bebek beslenmesi. Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayın No: 726,2012.
Çay S, Geylani Güleç S. Yenidoğan beslenmesinde kullanılan enteral yöntemler ve hemşirelik bakımı. JAREN/Hemşirelik Akademik Araştırma Dergisi.2015;1(1):39-4.
Savaşer S. Yenidoğan Beslenmesi. Dağoğlu T, Görak G. (Eds.). Temel Neonatoloji ve Hemşirelik İlkeleri. İstanbul: Nobel Matbaacılık, 2002.
McKinney ES, Ashwill JW, Murray SS, James SR, Gorrie, TM ve Droske SC Maternaland Child Nursing.WB Saunders Company,2000.
Tengir T, Çetinkaya Ş. Yenidoğan beslenmesinde kullanılan yöntemler ve hemşirelik bakımı. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi.2008;3(9):119-140.
Neyzi O,Ertuğrul T. Pediatri-1. İstanbul: Tayf Ofset, Nobel Tıp Kitabevi,2000.
Ovalı F. Prematüre Bebeklerin Takibi. Dağoğlu T.(Ed.). Neonatoloji. Alemdar Ofset, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi, 2000.
Thoene, Melissa, Anderson-Berry. Ann. Early enteral feeding in preterm infants: A narrative review of the nutritional, metabolic, and developmental benefits. Nutrients. 2021, 13(7): 2289.
Sevinç E, Urgancı N, Erkan T. Çocuklarda Enteral Beslenme Rehberi, Türk Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Derneği Yayını, 2019. (20.03.2022.tarihinde https://www.pedgastro.org/doc/rehber/Enteral%20Beslenme%20Rehberi.pdfadresinden ulaşılmıştır)
Usta Y Parenteral beslenme, Turkiye Klinikleri J Pediatric Science.2017; 13(3):178-88.
Kendirli T. Kritik çocuk hastada beslenme, Ankara Üniversitesi Klinisyen Dergisi.2011; 24:6.
Kültürsay N, Bilgen H, Türkyılmaz C. Sağlıklı Term Bebeğin Beslenmesi Rehberi, Türk Neonataloji Derneği,2014. (22.03.20222 tarihinde http://www.neonatology.org.tr/wp-content/uploads/2016/12/term_beslenme.pdf adresinden ulaşılmıştır)
Türkyılmaz C, Bilgen H, Kültürsay N. Turkish Neonatal Society Guideline On Parenteral Nutrition In Preterm İnfants. Turk Pediatri Arsivi; 2018; 53(Suppl 1): 119-127.
Köksal, G. ve Özel, H. Prematüre Bebeklerde Beslenme. Çocuk Hastalıklarında Beslenme Tedavisi (7. Baskı) içinde (175-195). Ankara: Hatiboğlu Yayınevi, 2019.
Gürsoy T,Yurdakök, M. Prematüre bebeklerin beslenmesi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi;2008; 51, 240-251.
Kültürsay N, Bilgen H, Türkyılmaz C. Prematüre ve Hasta Term Bebeğin Beslenmesi Rehberi. Türk Neonatoloji Derneği 2018 Güncellemesi. Ankara:22-8.
Harding J E, Cormack BE, Alexander T, Alsweiler JM, Bloomfield FH. Advances in nutrition of the newborn infant. The Lancet. 2017; 389(10079), 1660-1668.
Denne SC. Parenteral nutrition for the high-risk neonate. In Avery's Diseases of the Newborn. 2018; 1023-1031.
Patel P, Bhatia J. Total parenteral nutrition for the very low birth weight infant. in: Seminars in Fetal and Neonatal Medicine; 2017; 22: No. 2-7.
Türkyılmaz C, Bilgen H, Kültürsay N. Turkish Neonatal Society guideline on parenteral nutrition in preterm infants. Turk Pediatri Arsivi.2018; 53 (Suppl 1): 119-127
T.C Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü. (2019). TPN Solüsyonu Dolum Ünitelerine İlişkin Değerlendirme Kriterleri, (Ecz.Hicri Gökay). (22.03.2022 tarihinde https://khgmverimlilikkalitedb.saglik.gov.tr/Eklenti/33833/0/tpn-solusyonu-dolum-unitesine-iliskin-degerlendirme-kriterleri-2019pdf.pdfadresinden ulaşılmıştır)
Köşger P, Özer FE, Helvacı M. Preterm bebeklerde total parenteral beslenme ile ilişkilikomplikasyonların sıklığı ve risk faktörleri. Journal of Pediatric Research. 2016;3(3):149-53 DOI: 10.4274/jpr.29591
Patel P, Bhatia J. Total parenteral nutrition for premature infants:Practice aspects. Journal of Natural Science.2017; 3: 1-6.
Uzun K. Prematüre bebeklerde parenteral beslenme komplikasyonları, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi.2022; 4 (1): 18-21.
Çökelek F. (Ekim). Parenteral Beslenme ve Hemşirelik Uygulamaları, 29. Ulusal Neonatoloji Kongresi UNEKO 29’da sunulan bildiri, Antalya, 2021.(24.03.2022 tarihinde https://www.neonatology.org.tr/7081-2/ adresinden ulaşılmıştır)
Al-Rafay SS, Al-Sharkawy SS. Educational outcomes associated with providing a comprehensive guidelines program about nursing care of preterm neonates receiving total parenteral nutrition. Clinical Nursing Research. 2012; 21(2), 142-158.
NICE National Institute for Health and care Excellence, Neonatal parenteral nutrition. 26 February (2020), 17-26. (30.04.2022 tarihindehttps://www.nice.org.uk/guidance/ng154/resources/neonatal-parenteral-nutrition-pdf-66141840283333adresinden ulaşılmıştır)
Oygür N. Nekrotizan enterokolit. Yurdakök M, Erdem G (eds). Neonatoloji. 2.Baskı. Alp Ofset I..p.552-6, 2004.
Uludasdemir D, KüçükS, Koyuncuoğlu E, Güner Başara S. Yenidoğanda nekrotizan enterokolit: Klinik izlem notlarının retrospektif değerlendirmesi . Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2018; 1(1), 39-51. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sauhsd/issue/41125/445781
Tayman C, Tonbul A, Uras N, Kahveci H, Köseoğlu B, Tatlı MM. Preterm bebeklerde nekrotizan enterokolit için risk faktörlerinin değerlendirilmesi. Güncel Pediatri.2011; 9: 7-13.
Tansuğ N. Nekrotizan enterokolit ve tedavisi. Sağlıkta Birikim.2006; 1: 3: 22- 31.
Guillet R, Stoll BJ, Cotten CM. Association of H2-blocker therapy and higher incidence of necrotizing enterocolitis in very low birth weight infants. Pediatrics.2006; 117: 137-42.
Kavuncuoğlu S, Aldemir EY, Çelik N. Prematüre bebeklerde önemli bir morbidite nedeni; nekrotizan enterokolit: dokuz yıllık çalışmanın sonuçları. Journal of Oncology Pharmacy Practice. 2013; 5: 1: 13-20.
Kavuncuoğlu S, Öztürk E, Aldemir EY, Ceylan Y, Özbek S. Riskli gebelik nedeni ile izlenen annelerden doğan preterm bebeklerin erken dönem morbidite ve mortalite sonuçları. Journal of Oncology Pharmacy Practice. 2010; 2: 1: 27-30.
Kültürsay N. Prematüre bebeklerde nekrotizan enterokolitten korunma amacı ile probiyotik kullanımı. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi. 2012; 55: 204-210.
Jane S Lee, Richard A Polin. Treatment and prevention of necrotizing enteocolitis. Seminars in Neonatology. 2003; 8:449-59.
Dimmit RA, Lawrance R. Clinical management of necrotizing enterocolitis. American Academy of Pediatrics. 2001; 2:110-7.
Hoy CM, Wood CM, Hawkey PM, Puntis JW. Duodenal microflora in very-lowbirth-weight neonates and relation to necrotizing enterocolitis. Journal of Clinical Microbiology. 2000; 38: 4539- 4547.
Lee JS, Polin RA. Treatment and prevention of necrotizing enterocolitis. Seminars in Neonatalogy. 2003; 8: 449- 459.
Deshpande G, Rao S, Patole S, Bulsara M. Updated metaanalysis of probiotics for preventing necrotizing enterocolitis in preterm neonates. Pediatrics. 2010; 125:921-930.
Gephart SM. Transfusion-associated necrotizing enterocolitis (TANEC): evidence and uncertainty. Advanced Neonatal Care. 2012; 12: 232–236.
