Yenidoğanlarda Solunum Sistem Sorunları ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Yenidoğan döneminde karşılaşılan solunum sistemi sorunları, bebeklerin intrauterin yaşamdan ekstrauterin yaşama geçiş süreçleri ve bu kritik evrede uygulanan klinik hemşirelik bakımı metinde kapsamlı bir şekilde incelenmektedir. Doğum sonrasında solunumun sağlıklı bir şekilde başlaması yenidoğanın hayatta kalması için en temel faktördür; bu doğrultuda alveolar yüzey gerilimini azaltan sürfaktan maddesinin rolü ve fetal akciğer sıvısının uzaklaştırılması mekanizmaları detaylıca açıklanmaktadır. Prematüre bebeklerde gelişen Respiratuar Distres Sendromu (RDS), fetal sıvının emilememesiyle oluşan Yenidoğan Geçici Takipnesi (YGT), mekonyumlu amniyotik sıvının aspire edilmesiyle meydana gelen Mekonyum Aspirasyon Sendromu (MAS), kronik akciğer hasarını ifade eden Bronkopulmoner Displazi (BPD) ve solunumun durması olan Apne hastalıklarının klinik bulguları, tedavi protokolleri ve hemşirelik yönetimleri ele alınmaktadır. Ayrıca koanal atrezi, larinks obstrüksiyonları ve Pierre Robin sendromu gibi konjenital anomalilere yer verilmektedir. Son bölümde, 30. gebelik haftasında 1500 gram olarak doğan ve RDS tanısıyla yoğun bakıma yatırılan "Bebek S" olgusu sunulmuştur. Bu bebek ve endişeli ailesi, Marjory Gordon'un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeline göre sistematik olarak değerlendirilerek gaz değişimi, etkisiz termoregülasyon, beslenme yetersizliği ve ebeveyn-bebek bağlılığı gibi hemşirelik tanıları, girişimleri ve değerlendirme sonuçları üzerinden analiz edilmektedir.
Respiratory system problems encountered in the neonatal period, the adaptation process of newborns from intrauterine to extrauterine life, and the clinical nursing care implemented during this phase are comprehensively examined in the text. The healthy initiation and maintenance of respiration after birth is the most critical factor for newborn survival; accordingly, the role of surfactant in reducing alveolar surface tension and the mechanisms of clearing fetal lung fluid are explained in detail. The text details the clinical findings, treatment protocols, and nursing management for major disorders, including Respiratory Distress Syndrome (RDS) caused by surfactant deficiency in premature infants, Transient Tachypnea of the Newborn (TTN) resulting from inadequate fluid absorption, Meconium Aspiration Syndrome (MAS) due to aspiration of meconium-stained amniotic fluid, Bronchopulmonary Dysplasia (BPD) as a chronic lung injury, and Apnea defined as cessation of breathing. Furthermore, congenital anomalies obstructing respiration, such as choanal atresia, laryngeal obstructions, and Pierre Robin syndrome, are included. In the final section, a case study of "Baby S," who was born at 30 weeks of gestation weighing 1500 grams and admitted to the intensive care unit with RDS, is presented. This infant and the anxious family are systematically evaluated according to Marjory Gordon's Functional Health Patterns Model, analyzing nursing diagnoses, interventions, and evaluation results in areas such as gas exchange, ineffective thermoregulation, nutritional deficiency, and parent-infant attachment.
Referanslar
Alan, J. & Greenberg. J. Newborn (Section 4). In Rudolph, C.D., Rudolph, A.M., Lister, G.E., Fırst, L.R., Gershon, A.A., Leventhal, J.M (Eds.). Rudolph’s Pediatri. By McGraw-Hill Compenies, New York: By McGraw-Hill Education. 23nd ed.;2018, pp. 154–263.
Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA). 2019 http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/rapor/sonuclar_sunum.pdf
Stylianou-Riga, P., Boutsikou, T., Kouis, P. & et al. Maternal and neonatal risk factors for neonatal respiratory distress syndrome in term neonates in Cyprus: a prospective case–control study. Ital J Pediatr; 2021, 47, 129 https://doi.org/10.1186/s13052-021-01086-5
Törüner, E.K. & Büyükgönenç, L. Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri Ltd. Şti; 2017, 253-297.
Gallacher, D.J., Hart, K. & Kotecha, S. Common respiratory conditions of the newborn. Breathe 2016 Mar;12(1):30-42. doi: 10.1183/20734735.000716.
Pramanik, A.K., Rangaswamy, N. & Gates, T. Neonatal respiratory distress: a practical approach to its diagnosis and management. Pediatr Clin North Am. 2015 Apr; 62(2):453-69. doi: 10.1016/j.pcl.2014.11.008.
Parkash, A., Haider, N., Khoso, Z.A. & et al. Frequency, causes and outcome of neonates with respiratory distress admitted to Neonatal Intensive Care Unit, National Institute of Child Health, Karachi. J Pak Med Assoc 2015; 65: 771–775
Qian, L., Liu, C., Guo, Y. & et al. Current status of neonatal acute respiratory disorders: a one-year prospective survey from a Chinese neonatal network. Chin Med J (Engl) 2010; 123: 2769–2775
Kotecha, S.J., Gallacher, D.J. & Kotecha, S. The respiratory consequences of early-term birth and delivery by caesarean sections. Paediatr Respir Rev 2016 Jun;19:49-55. doi: 10.1016/j.prrv.2015.12.002.
Karabudak, S.S. & Ergün, S. Yenidoğan Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. Conk Z, Başbakkal, Z., Bal Yılmaz, H., Bolışık, B. (Ed). Pediatri Hemşireliği. Ankara: Akademisyen kitabevi. 2013,289-358.
Hillman, N.H., Kallapur, S.G. & Jobe, A.H. Physiology of transition from intrauterine to extrauterine life. Clin Perinatol 2012 Dec;39(4):769-83. doi: 10.1016/j.clp.2012.09.009.
Sinha, S.K. & Donn, S.M. Fetal-to-neonatal maladaptation. SeminFetal Neonatal Med 2006 Jun;11(3):166-73. doi: 10.1016/j.siny.2006.01.008.
Warren J.B. & Anderson, J,M. Newborn Respiratory Disorders, Pediatr. Rev. 2010;31;487-496. doi: 10.1542/pir.31-12-487
West, J.B. Respiratory Physiology: The Essentials (Respiratory Physiology: The Essentials 9th Edition. Lippincott Williams & Wilkins, Philadepdhia. 2011.
Joven. P. & Ewens, B. Assesment of a breathless patient. Nursing Stanndart 2001;16(16):48-53.
Flidel-Rimon, O. & Shinwell, E.S. Respiratory distress in the term and near-term infant. NeoReviews. 2005, 6 (6) e289-e297; DOI: https://doi.org/10.1542/neo.6-6-e289
Savaşer, S. Yenidoğan bakımı. Dağoğlu T, Görak G (Ed.) temel neonataoloji ve hemşirelik ilkeleri. İstanbul: Nobel tıp kitabevleri; 2008, 179-219.
Edwards, M.O., Kotecha, S.J. & Kotecha, S. Respiratory distress of the term newborn infant. Paediatr Respir Rev 2013 Mar;14(1):29-36; quiz 36-7. doi: 10.1016/j.prrv.2012.02.002.
Ghafoor, T., Mahmud, S., Ali, S. & et al. Incidence of respiratory distress syndrome. J Coll Physicians Surg Pak 2003 May;13(5):271-3.
Joshi, S. & Kotecha, S. Lung growth and development. Early Hum Dev 2007 Dec;83(12):789-94. doi: 10.1016/j.earlhumdev.2007.09.007.
Pickerd, N. & Kotecha, S. Pathophysiology of respiratory distress syndrome. Paediatr Child Health (Oxford) 2009;19(4):153-157. 10.1016/j.paed.2008.12.010
Griffiths, M.J.D., McAuley, D.F., Perkins, G.D. & et al. Guidelines on the management of acute respiratory distress syndrome. BMJ Open Resp Res 2019;6:e000420. doi:10.1136/ bmjresp-2019-000420
Dağoğlu, T. Yenidoğan akciğer hastalıkları. Dağoğlu, T., Görak, G. (Ed.) Temel Neonataoloji ve Hemşirelik İlkeleri. İstanbul: Nobel tıp kitabevleri. 2. Baskı; 2008, 267-294.
Polin, R.A., Carlo, W.A, Committee on Fetus and Newborn & American Acad¬emy of Pediatrics. Surfactant replacement therapy for preterm and term neonates with respiratory distress. Pediatrics. 2014;133(1):156-163.
Çavuşoğlu, H. (2019). Çocuk Sağlığı Hemşireliği, Genişletilmiş 12. Baskı, Cilt 2, 57-110. Ankara: Sistem Ofset Basımevi.
Çetin, H. & Altun, H. Mekonyum aspirasyon sendromu. S.D.Ü. Tıp Fak. Derg. 2006:13(1):42-46
Monfredini, C., Cavallin, F., Villani, P.E. & et al. Meconium Aspiration Syndrome: A Narrative Review. Children 2021, 8, 230. https:// doi.org/10.3390/children8030230
El Shahed, A.I., Dargaville, P.A., Ohlsson, A. & et al. Surfactant for meconium aspiration syndrome in term and late preterm infants. Cochrane Database Syst Rev 2014 Dec 14;2014(12):CD002054. doi: 10.1002/14651858.CD002054.pub3.
Jacques, S.M. & Qureshi, F. Does in utero meconium passage in term stillbirth correlate with autopsy and placental findings of hypoxia or inflammation? J. Matern. Neonatal Med. 2020, 1–7.
Nangia, S. Chandrasekharan, P. Lakshminrusimha, S. & et al. Approach to Infants Born Through Meconium Stained Amniotic Fluid: Evolution Based on Evidence? Am. J. Perinatol. 2018, 35, 815–822.
Hennelly, M., Greenberg, R.G. & Aleem, S. An Update on the Prevention and Management of Bronchopulmonary Dysplasia. Pediatric Health, Medicine and Therapeutics 2021:12 405–419
Thébaud, B., Goss, K.N., Laughon, M. & et al. Bronchopulmonary dysplasia. Nat Rev Dis Primers. 2019;5(1):78.).
Eichenwald, E.C. & AAP Commıttee on Fetus and Newborn. Apnea of Prematurity. Pediatrics. 2016;137(1):e20153757
Erickson, G., Dobson, N.R. & Hunt, C.E. Immature control of breathing and apnea of prematurity: the known and unknown. J Perinatol (2021). https://doi.org/10.1038/s41372-021-01010-z
Dobson, N.R., Thompson, M.W. & Hunt, C.E. Control of breathing: maturation and associated clinical disorders. In: JP Boardman AG, J Ramasethu, editors. 8th ed. of Avery and MacDonald’s Neonatology Pathophysiology and Management of the Newborn: Wolters Kluwer Health. 2021.
Kurosaka, H. Choanal atresia and stenosis: Development and diseases of the nasal cavity. Wiley Interdiscip Rev Dev Biol. 2019;8(1):e336. https://doi.org/10.1002/wdev.336
Sharma, P., Guru, K.N. & Malviya, K. Pierre Robin syndrome: A case report and review of literature and multidisciplinary approach in management updates. Int J Med Dent Case Rep 2018;5:1-6.
