Asya Sokak Lezzetleri
Özet
Bu çalışma, Asya sokak lezzetlerinin tarihsel gelişimini, sosyo-kültürel boyutlarını, gastronomi turizmine etkilerini ve bölgeye özgü öne çıkan yemek reçetelerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Dünya genelinde milyarlarca insanın günlük beslenme ihtiyacını karşılayan sokak yemekleri, özellikle Asya kıtasında pratikliği, erişilebilirliği, düşük maliyeti, çeşitliliği ve zengin kültürel ögeleriyle kent yaşamının ayrılmaz bir parçası durumundadır. Çin, Japonya, Güney Kore, Tayland, Vietnam, Malezya ve Kamboçya gibi ülkelerde benzersiz pişirme teknikleri, taze deniz ürünleri, sebzeler ve özel baharatlarla sunulan bu lezzetler, destinasyonların kentsel kimliği ile marka imajının biçimlenmesinde stratejik rol oynamaktadır. Çalışmada, sokak yemeklerinin yalnızca ekonomik bir beslenme seçeneği olmayıp, sosyal sınıf ayrımı olmaksızın insanları birleştiren ortak bir kültür unsuru olduğu belirtilmektedir. Michelin yıldızlı seyyar tezgahlardan kültürlerarası mutfak alışkanlıklarına kadar geniş bir çerçevenin ele alındığı metinde; Buğulanmış Bao Çörekler, Tom Yum Çorbası, Karides Laksa, Pho, Amok Trey, Tteokbokki ve Jalebi gibi sembolik yemeklerin reçeteleri ayrıntılarıyla sunulmuştur. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerde seyyar gıda satıcılığının düşük sermaye ve vergi avantajlarıyla önemli bir istihdam kapısı oluşturduğu ve yerel aileler için geçim kaynağı sağladığı açıklanmaktadır. Sonuç olarak, gastronomi turizmine büyük ivme kazandıran sokak lezzetlerinin tanıtımının yanı sıra hijyen ve gıda güvenliği standartlarının da sıkı denetimlerle sağlanması gerektiği ifade edilmektedir.
This study comprehensively examines the historical development, socio-cultural dimensions, effects on culinary tourism, and prominent region-specific recipes of Asian street foods. Meeting the daily nutritional needs of billions of people worldwide, street foods have become an indispensable part of urban life, particularly in Asia, owing to their practicality, accessibility, low cost, variety, and rich cultural elements. Presented with unique cooking techniques, fresh seafood, vegetables, and special spices in countries such as China, Japan, South Korea, Thailand, Vietnam, Malaysia, and Cambodia, these flavors play a strategic role in shaping the urban identity and brand image of destinations. The study highlights that street foods are not merely an economical dining option but also a unifying cultural element connecting people regardless of social class. Addressing a broad scope from Michelin-starred hawker stalls to intercultural culinary habits, the text presents detailed recipes for iconic dishes including Steamed Bao Buns, Tom Yum Soup, Prawn Laksa, Pho, Amok Trey, Tteokbokki, and Jalebi. Furthermore, it explains that street food vending in developing countries creates significant employment opportunities with low capital requirements and tax advantages, providing a vital livelihood for local families. Consequently, it is emphasized that alongside promoting street foods—which significantly boost culinary tourism—hygiene and food safety standards must also be strictly ensured through regular inspections.
Referanslar
Yıldız M, Yılmaz M. Gastronomi Alanındaki Trendlere Bir Bakış. Sivas Interdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 2020; (5), 19-35.
Dönmez Polat D, Gezen A. Gastronomide sokak yiyecekleri ve satıcıları: Teorik bir çalışma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2017; 5(Special Issue 2): 117-124.
Kraig, B., Sen, C. T. (Eds.). (2013). Street food around the world: an encyclopedia of food and culture: an encyclopedia of food and culture. Abc-clio.
https://tr.theplanetsworld.com/11332-12-of-america-s-best-food-truck-cities (20/02/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://www.gidahatti.com/istanbulun-karsi-konulmaz-9-sokak-lezzeti-147451/ (20/02/2022 tarihinde erişilmiştir).
Özdoğan O. N. Moleküler gastronomi. Özdoğan, O. N. (ed.) Yiyecek İçecek Endüstrisinde Trendler-I içinde. Ankara: Detay Yayıncılık; 2016. p. 201-202.
FAO. Forestry Department. Forest Resources Division, & Agriculture Organization of the United Nations. Forest Resources Division. Databook on endangered tree and shrub species and provenances (Vol. 77). Food & Agriculture Org.; 1986.
Uz K. Çanakkale ili sokak yiyecekleri üzerine bir araştırma (Master's thesis, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü); 2021.
https://stringfixer.com/tr/Street_food_of_Indonesia / (01/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/dunyanin-en-buyuk-balik-pazari-tsukiji-tarihi-mekanina-veda-etti/1274617/(01/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
http://www.citiesjournal.com/top-15-best-food-cities-in-the-world (02/07./2014)/ (01/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
http://www.ucityguides.com/cities/top-10-best-food-cities.html (02/07/2014)/ (01/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
http://uk.askmen.com/fine_living/wine_dine_archive_60/87_wine_dine.html (02/07/2014)/ (01/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://tr.traasgpu.com/mumbais-colaba-neighbhorhood-8-/(03/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://www.victoriantourismawards.com.au/winner/melbourne-food-wine-festival-3/(04/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
Kowalczyk A. From street food to food districts–gastronomy services and culinary tourism in an urban space. Turystyka Kuturowa, 2014;9, 136-160.
Fao J. Toxicological evaluation of certain food additives and contaminants. In The 33rd Meeting of the Joint FAO/WHO Expert Commitee on Food Additives. Cambridge: Cambridge University Press, Cambridge; 1996.
Abrahale K, Sousa S, Albuquerque G, et al. Street food research worldwide: a scoping review. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 2019;32(2): 152-174.
Chavarria L.C.T., Phakdee-auksorn P. Understanding international tourists' attitudes towards street food in Phuket, Thailand. Tourism Management Perspectives, 2017;21: 66-73. (Toh & Birchenough,2000).
Albuquerque G, Lança de Morais I, Gelormini M, et al. Street Food in Dushanbe, Tajikistan: Availability and Nutritional Value. British Journal of Nutrition, 2019;122: 1052-1061. https://doi.org/10.1017/S0007114519001892
Bouafou KGM, Beugré GFC, Amani, YC. Street Food around the World: A Review of the Literature. Journal of Service Science and Management, 2021;14(6): 557-575.
Tinker I. Street Foods into the 21st Century. Agriculture and Human Values 1999;16: 327–333, Kluwer Academic Publishers. Printed in the Netherlands. Portland, Oregon, USA.
Cohen M. The Urban Street Food Trade. Equity Policy Center; 1997.
Bektarım N, Çakıcı AC, Ballı E. Sokak Lezzetleri Tüketim Sıklığı. 2018 (01/05/2022 tarihinde https://www.researchgate.net/profile/Erdinc-Balli/publication/336363435_Sokak_Lezzetleri_Tuketim_Sikligi_Consumption_Frequency_of_Street_Flavors/links/5d9d9fb392851c2f70f7353b/Sokak-Lezzetleri-Tueketim-Sikligi-Consumption-Frequency-of-Street-Flavors.pdf adresinden ulaşılmıştır.)
FAO. School kids and street food. Spotlight Magazine, Agriculture and Consumer Protection Department, United Nations. 2007.
Choudhury M, Mahanta L, Goswami J, et al (2011). Socio- economic profile and food safety knowledge and practice of street food vendors in the city of Guwahati, Assam, India. Food Control, 2011;22: 196-203.
Dawson RJ, Canet C. International activities in street foods. Food Control, 1991;135-138.
Çavuşoğlu M, Çavuşoğlu O. Gastronomi turizmi ve Kıbrıs sokak lezzetleri üzerine bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2018;2(Ek1): 637-651.
Karim AS, Chi CGQ. Culinary Tourism as a Destination Attraction: An Empiricial Examination of Destinations Food Image, Journal Of Hospitality Marketing & Management, 2010;19 (6): 531-555.
Henderson JC, Henderson JC. (2017). “Street Food, Hawkers And The Michelin Guide İn Singapore”. British Food Journal, 2017;119(4): 790-802.
Bessiere J. “Local Development And Heritage: Traditional Food And Cuisine As Tourist Attractions İn Rural Areas”. Sociologia Ruralis, 1998;38(1): 21-34.
Solunoğlu A, Nazik MH (2018). Sokak Lezzetlerine İlişkin Tüketici Tercihleri: Gaziantep Örneği1 (Consumer Preferences. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2018; 40, 59.
https://en.wikipedia.org/wiki/Hong_Kong_Soya_Sauce_Chicken_Rice_and_Noodle
Oktay, S. 2018. Gastronomi Bilimine Giriş. DerYayınları. 184 s. İstanbul.
https://www.olivemagazine.com/recipes/meat-and-poultry/steamed-pork-buns-hirata-buns/(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://www.olivemagazine.com/recipes/collection/asian-street-food-recipes/(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_yum/(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
Sabphon C, Srichoosilp A, Wanichwecharungruang S, Sukwattanasinitt M, et al. Dissolvable and edible film for long‐lasting kaffir lime aroma in food. International Journal of Food Science & Technology, 2020;55(4): 1523-1530.
https://www.olivemagazine.com/recipes/healthy/tom-yum-soup//(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://www.olivemagazine.com/recipes/fish-and-seafood/prawn-laksa-spicy-noodle-soup//(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://thinpo.com/vietnam-mutfagi-pho-eriste-corbasi-tarifi//(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://southeastasiabackpacker.com/fish-amok-cambodia//(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://southeastasiabackpacker.com/street-food-in-south-east-asia//(05/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://www.cookerru.com/tteokbokki//(10/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://iamafoodblog.com/tteokbokki//(10/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
https://foodiesheart.com/2021/08/22/jalebi-recipe-an-indian-sweet-recipe//(10/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
Demir, Ş., Akdağ, G., Sormaz, Ü., Özata, E. (2018). Sokak lezzetlerinin gastronomik değeri: İstanbul sokak lezzetleri. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek1), 589-601.
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/dunyanin-en-buyuk-balik-pazari-tsukiji-tarihi-mekanina-veda-etti/1274617/(10/03/2022 tarihinde erişilmiştir).
