Avrupa Sokak Lezzetleri
Özet
Bu çalışmada, Avrupa sokak lezzetlerinin tarihsel gelişimi, sosyo-kültürel durumu, gastronomi turizmine katkıları ve öne çıkan simgeleşmiş reçeteleri kapsamlı bir şekilde incelenmektedir. Geçmişi Pompei kazı bulgularından Antik Yunan’daki balık kızartmalarına kadar uzanan sokak yemeği kültürü, Sanayi Devrimi sonrasında artan kentleşme ve kısıtlı zaman nedeniyle dar gelirli işçi sınıfının temel beslenme ihtiyacını karşılamıştır. Günümüzde ise toplumun tüm kesimlerine hitap eden küresel bir ticari ve kültürel olguya dönüşen sokak yemekleri, geleneksel hızlı yemeklere göre daha sağlıklı bir alternatif sunmaktadır. Dünya genelinde her gün yaklaşık 2,6 milyar insanın tükettiği sokak lezzetleri, turistlerin harcamalarının %30'unu kapsayan gastronomi turizminden büyük bir pay almaktadır. Tarihsel süreçte yaşanan savaşlar, göçler ve ticaret vasıtasıyla farklı kültürlerle etkileşime giren Avrupa sokak mutfağında genel olarak et ve hamur işi ürünler ağırlık kazanmıştır. Bu doğrultuda metinde; İtalya'dan Arancini, Belçika'dan Waffle, Almanya'dan Currywurst, İspanya'dan Churros, İngiltere'den Fish and Chips, Avusturya'dan Dana Şnitzel, Fransa'dan Krep, Balkanlar'dan Burek ile Macaristan'dan Kürtos Kalacs ve Langos gibi 10 popüler lezzetin malzeme listeleri, hazırlanışları ve tarihsel arka planları ayrıntılı bir biçimde aktarılmaktadır.
In this study, the historical development, socio-cultural status, contributions to gastronomy tourism, and prominent iconic recipes of European street foods are comprehensively examined. The street food culture, whose history traces back to excavation findings in Pompeii and fried fish in Ancient Greece, met the basic nutritional needs of the low-income working class following the Industrial Revolution due to increasing urbanization and limited time. Today, street foods, which have transformed into a global commercial and cultural phenomenon appealing to all segments of society, offer a healthier alternative compared to traditional fast food. Street foods, consumed by approximately 2.6 billion people worldwide every day, claim a significant share of gastronomy tourism, which accounts for 30% of tourist expenditures. In European street cuisine, which interacted with different cultures through wars, migrations, and trade throughout history, meat and pastry products generally predominate. Accordingly, the text presents in detail the ingredient lists, preparation steps, and historical backgrounds of 10 popular street foods, including Arancini from Italy, Waffles from Belgium, Currywurst from Germany, Churros from Spain, Fish and Chips from the UK, Veal Schnitzel from Austria, Crepes from France, Burek from the Balkans, as well as Kürtos Kalacs and Langos from Hungary.
Referanslar
Uhri, A. İnsanlığın şafağında beslenme. H. Yılmaz (Ed.), Gastronomi tarihi (s. 2-25).Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları. 2015. (https://www.tasteatlas.com/100-most-popular-street-foods-in-europe, adresinden 20.03.2022 tarihinde erişilmiştir).
Demir, Ş., Akdağ, G., Sormaz, Ü., Özata, E. Sokak lezzetlerinin gastronomik değeri: İstanbul sokak lezzetleri. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2018;2(Ek1), 589-601.
Czarniecka-Skubina, E., Trafiałek, J., Wiatrowski, M., Głuchowski, A. An evaluation of the hygiene practices of European street food vendors and a preliminary estimation of food safety for consumers, conducted in Paris. Journal of Food Protection 2018; 81(10), 1614-1621.
White, M. British Food: An Extraordinary Thousand Years of History by Colin Spencer. London: Grub Street; 2011.
Matalas, A. L., Yannakoulia, M. Greek street food vending: an old habit turned new. World review of nutrition and dietetics, 2000; 86, 1-24.
Calloni, M. Street Food on the move: A socio-philosophical approach. Journal of the Science of Food and Agriculture 2013;93(14), 3406-3413.
İrigüler, F., Öztürk, B. Street food as a gastronomic tool in Turkey. In II. International Gastronomic Tourism Congress, Proceedings Book, (2016). 49-64.
Bhowmik, S. K. Street vendors in Asia: a review. Economic and Political Weekly, 2005; 2256- 2264.
Abrahale K., Sousa S., Albuquerque G., Padr~ao P., Lunet N. Street food research worldwide: a scoping review. J Hum Nutr Diet. 2019;32, 152–174 https://doi.org/10.1111/jhn.12604
Kraig, B., & Sen, C. T. (Eds.). Street food around the world: an encyclopedia of food and culture: an encyclopedia of food and culture. Abc-clio. 2013.
Albuquerque, G., Gelormini, M., de Morais, I. L., Sousa, S., Casal, S., Pinho, O., Padrão, P. Street food in Eastern Europe: A perspective from an urban environment in Moldova. British Journal of Nutrition, 2020;124(10), 1093-1101.
Kargiglioğlu, Ş. Sokak lezzetleri konusuyla ilgili yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi. 2021 5(3): 1857-1873.
Cankül, D., Demir, İ. Travel Agencies and Gastronomy Tourism: Case of Iata Member A-Class Travel Agencies, Journal of Gastronomy Hospitality and Travel. 2018; 1(1), 3-10. DOI: 10.33083/joghat.2018.0
Bellia, C., Pilato, M., Seraphin, H. Street food and food safety: a driver for tourism?. Calitatea, 2016; 17(S1), 20.
Öztürk, B., Ertamay, S. İ. 21. yüzyıla doğru Türk gastronomisi ve geçmişten günümüze gelişiminin etkileri. 18. Ulusal Turizm Kongresi Bildirileri Kitabı, (2018). 756-764.
Yiğit, E. A., Yiğit, Y. Gastronomik ürünler sokak lezzetleri. Turan: Stratejik Araştırmalar Merkezi. 2019; 11(43), 434-439.
FAO. Street foods. A summary of FAO studies and other activities relating to street foods. Rome: FAO. 1989.
Durlu-Özkaya, F., Sarıcan, B. Latin Amerika Mutfağının Kültürel Etkileşim Yolu. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2014; 2(1), 36-45.
Why has Street Food become so popular in Europe? 2014. (03/04/2022 tarihinde http://upbproducts.co.uk/2014/09/26 /street-food-become-popular-europe/ adresinden erişilmiştir).
Europe. 03/04/2022 tarihinde https://www.worldatlas.com/webimage/countrys/eu.htm adresinden erişilmiştir.
Avrupa’da Tadına Bakılması Gereken 10 Sokak Lezzeti. (01/04/2022 tarihinde https://blog.eyobus.com.tr/avrupa-sokak-lezzetleri/ adresinden erişilmiştir).
20 Street Foods Everyone Shoult Eat in Europe. (20/03/2022 tarihinde https://www.insider.com/best-street-foods-europe-2017-1#czech-republic-trdelnik-1 adresinden erişilmiştir).
World Tourism Organization, 2012. (10/04/2022 tarihinde https://webunwto.s3.eu-west-1.amazonaws.com/s3fs-public/2019-09/food_tourism_ok.pdf adresinden erişilmiştir).
10 Most Popular Europen Street Foods 2022. (25/04/2022 tarihinde https://www.tasteatlas.com/most-popular-street-foods-in-europe adresinden erişilmiştir).
