Stokçulukla Mücadelede Anonim Şirketler Hukukunun İşlevi Üzerine Düşünceler

COVID-19 salgınıyla gündeme gelen stokçuluk, piyasada darlık ve fiyat artışı beklentisiyle mal depolanması şeklinde ortaya çıkarak tüketici ve piyasa dengesini bozmaktadır. Salgın sürecinde tedarik zincirindeki aksaklıklarla belirginleşen bu olgu, ticari hayatı ve günlük tüketim tercihlerini derinden etkilemiştir. Stokçulukla mücadelede Anayasa'daki teşebbüs hürriyeti ve mülkiyet hakkı ile devletin piyasa düzenini ve tüketiciyi koruma ödevleri arasında hassas bir denge gözetilmelidir. Doğrudan yaptırımlar 6585 sayılı Kanun Ek Madde 1, 5957 sayılı Kanun ve TCK m. 240 çerçevesinde düzenlenirken; Rekabet Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, TMK m. 2 dürüstlük kuralı ve TTK haksız rekabet hükümleri dolaylı araçlar sunmaktadır. Stokçuluğun bir anonim şirket bünyesinde gerçekleştirilmesi durumında anonim şirketler hukuku devreye girmektedir. Şirket esas sözleşmesinde stokçuluğun amaç ve konu olarak öngörülmesi hukuka aykırılık nedeniyle fesihe yol açabilir. Ayrıca Ticaret Bakanlığı kamu düzenine aykırılık iddiasıyla fesih davası açabileceği gibi, yönetim kurulu üyeleri de tedbirli bir yöneticinin özen yükümlülüğü ve mevzuata uygunluk sağlama borcu uyarınca stokçuluk eylemlerinden doğan idari para cezaları ile itibar kaybı gibi zararlardan şahsen sorumlu tutulabilir. Sonuç olarak, anonim şirketler hukukunun sorumluluk hükümleri stokçulukla mücadelede önleyici ve caydırıcı bir işlev üstlenmektedir.

Hoarding, which came to the fore with the COVID-19 pandemic, disrupts consumer and market balance by manifesting as the accumulation of goods in anticipation of market scarcity and price increases. Highlighted by disruptions in the supply chain during the pandemic, this phenomenon has deeply affected commercial life and daily consumption choices. In combating hoarding, a delicate balance must be maintained between constitutional freedoms of enterprise and property rights, and the state's duties to protect market order and consumers. While direct sanctions are regulated under Additional Article 1 of Law No. 6585, Law No. 5957, and Article 240 of the Turkish Penal Code, indirect tools are provided by the Law on the Protection of Competition, the Law on Consumer Protection, the good faith principle under Article 2 of the Turkish Civil Code, and the unfair competition provisions of the Turkish Commercial Code. When hoarding is conducted within a joint-stock company, joint-stock company law comes into play. Including hoarding as an objective or scope in the company's articles of association may lead to dissolution due to unlawfulness. Furthermore, while the Ministry of Commerce may file a dissolution lawsuit alleging a breach of public order, members of the board of directors can also be held personally liable for damages, such as administrative fines and loss of reputation, arising from hoarding actions pursuant to their duty of care as prudent managers and obligation to ensure legal compliance. Consequently, the liability provisions of joint-stock company law perform a preventive and deterrent function in the fight against hoarding.