Uluslararası Ticarette Kullanılan Teslim Şekilleri Ve Türkiye İncelemesi

Bu çalışma, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından uluslararası ticaretteki farklı mevzuat ve yorumlamalardan doğan belirsizlikler ile riskleri ortadan kaldırmak amacıyla oluşturulan Incoterms teslim şekillerinin tarihsel gelişimini, Incoterms 2020 düzenlemelerini ve Türkiye'nin dış ticaretindeki kullanımını incelemektedir. İlk kez 1936 yılında yayımlanan kurallar, küreselleşme, teknolojik gelişmeler ve lojistik ihtiyaçlar doğrultusunda düzenli olarak güncellenmiş; Incoterms 2020 itibarıyla tüm taşıma modlarını kapsayan (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) ve yalnızca deniz ve içsu yollarında kullanılan (FAS, FOB, CFR, CIF) olmak üzere iki temel grupta sınıflandırılmıştır. Incoterms 2020 revizyonunda DAT terimi DPU olarak yenilenmiş, FCA teslim şekline akreditifli ödemelerde konşimento düzenleme imkânı getirilmiş ve CIP teslim şeklindeki asgari sigorta kapsamı genişletilmiştir. TÜİK verilerine dayanan analizler, Türkiye'nin 2013-2021 yılları arasında hem ihracat hem de ithalat faaliyetlerinde düşük maliyeti sebebiyle en fazla denizyolu taşımacılığını kullandığını göstermektedir. 2002-2021 dönemi teslim şekilleri incelendiğinde ise Türkiye'nin ithalatında en çok tercih edilen teslim şekillerinin risk ve sorumluluğun satıcıya ait olduğu CIF ve FOB; ihracatında ise ihracatçının yükümlülüklerini ve risklerini sınırlandıran FCA ile FOB olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Türkiye, ithalatta riskleri karşı tarafa yükleyen, ihracatta ise kendi sorumluluklarını asgari düzeyde tutan teslim şekillerini tercih etmektedir.

This study examines the historical development of Incoterms delivery rules established by the International Chamber of Commerce (ICC) to eliminate uncertainties and risks arising from differing legislations and interpretations in international trade, as well as the Incoterms 2020 regulations and their application in Turkey's foreign trade. First published in 1936, these rules have been regularly updated in line with globalization, technological developments, and logistical needs, and as of Incoterms 2020, they are classified into two main groups: rules covering all transport modes (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) and rules used exclusively for sea and inland waterway transport (FAS, FOB, CFR, CIF). In the Incoterms 2020 revision, the DAT term was replaced by DPU, the provision to issue an "on board" bill of lading for letter of credit payments was introduced to FCA, and the minimum insurance coverage for CIP was expanded. Analyses based on TURKSTAT data show that between 2013 and 2021, Turkey most frequently utilized maritime transport in both export and import activities due to its low cost. When analyzing the delivery terms used during the 2002–2021 period, the most preferred terms in Turkey's imports were CIF and FOB, where risks and responsibilities mostly rest with the seller, whereas in exports, FCA and FOB predominated, limiting the exporter's liabilities and risks. Consequently, Turkey prefers delivery terms that shift risks to the seller in imports while keeping its own obligations to a minimum in exports.