Ses/Şan Eğitiminde Basılı Kaynak Olarak Geleneksel Müziklerimiz
Özet
Bu çalışma, Türkiye’deki mesleki müzik eğitiminde geleneksel müziklerimizin (Türk Halk Müziği ve Klasik Türk Müziği) ses ve şan eğitimi için basılı kaynak olarak kullanımını, tarihsel gelişimini ve mevcut durumunu incelemektedir. Ses eğitimi; sesin doğru, güzel ve etkili kullanımını hedefleyen disiplinler arası bir alan olup, cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde ulusal müzik ögelerinin çağdaş ve çoksesli anlayışla düzenlenmesi ilkesiyle gelişmiştir. Türk Beşleri ile başlayan ve günümüz bestecilerine kadar uzanan süreçte; A. Adnan Saygun, Cemal Reşit Rey, Ulvi Cemal Erkin, Nevit Kodallı, Muammer Sun, Turgay Erdener ve Ali Hoca gibi pek çok besteci şan için geleneksel eser düzenlemeleri yapmıştır. İncelemeler, şan için yapılan düzenlemelerin ağırlıklı olarak piyano eşlikli olduğunu, orkestra eşlikli olanların yanı sıra her iki eşliğe de sahip eserlerin bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca, düzenlemelerde Türk Halk Müziği eserlerine Klasik Türk Müziği örneklerine kıyasla çok daha fazla yer verildiği, Bozlak, Çökertme ve Bülbülüm Altın Kafeste gibi popüler türkülerin birden fazla besteci tarafından tekrar ele alındığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, geleneksel müzik düzenlemeleri ses eğitimi dağarını zenginleştirerek kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasında hayati bir rol oynamaktadır.
This study examines the use, historical development, and current status of traditional Turkish music (Turkish Folk Music and Classical Turkish Music) as printed sources for voice and vocal education in professional music education in Turkey. Voice education is an interdisciplinary field aimed at the accurate, aesthetic, and effective use of the voice, which has evolved since the early years of the Republic under the leadership of Mustafa Kemal Atatürk through the arrangement of national musical elements with a contemporary, polyphonic approach. Starting with the Turkish Five and extending to contemporary composers, prominent figures such as A. Adnan Saygun, Cemal Reşit Rey, Ulvi Cemal Erkin, Nevit Kodallı, Muammer Sun, Turgay Erdener, and Ali Hoca have composed vocal arrangements of traditional pieces. Findings indicate that arrangements for voice are predominantly piano-accompanied, though orchestral arrangements and works featuring both accompaniment types also exist. Furthermore, Turkish Folk Music features far more prominently in these arrangements compared to Classical Turkish Music, with popular folk songs such as Bozlak, Çökertme, and Bülbülüm Altın Kafeste being adapted by multiple composers. In conclusion, arrangements of traditional music enrich the vocal repertoire and play a vital role in transmitting cultural heritage to future generations.
Referanslar
Anadolu’nun Sırlı Sesi, Müziğiyle Ankara. Ankara Kalkınma Ajansı. Ankara: SFN Televizyon Tanıtım Tasarım Yayıncılık Ltd. Şti
Albuz, A, Talay, S, A. (2005). Aşkı Vurdum Sesime Şan İçin Piyano Eşlikli Türkülerimiz. Ankara. Önder Matbbacılık Ltd.Şti.
Altar, C.M. 1993. Opera Tarihi. 2. Cilt. Acar Matbaacılık A.Ş.
Ayaz, N. (2017). Cumhurı̇yetin İlanından Sonra Türkı̇ye’de Ses Eğı̇tı̇mı̇nı̇n Tarı̇hsel Gelı̇şı̇mı̇. Kalemisi Dergisi, 2017, Cilt 5, Sayı 10.
Aydın, Y. (2012). Türk Müziğinin Oluşumunda ve Gelişiminde Halk ve Geleneksel Sanat Müziğinin Katkıları. CÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Haziran 2012, Cilt: 36, Sayı: 1.
Cevanşir, B ve Gürel, G. (1982). “Foniatri Sesin Oluşumu, Bozuklukları ve Korunmasında Temel İlkeler”, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakultesi, Sanal Matbaacılık.
Davran, Y. (1997). Şarkı Söyleme Sanatının Öyküsü. Evrensel Müzik Evi Ankara
Demirci, B, Parasız, G. (2012). Klasik Batı Müziği ve Çağdaş/Çok Sesli Türk Müziği Eserlerinin Seslendirilmesine Yönelik Sınıf İçi Bir Değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2012, 16 (2): 179-187.
Ece, A.S. (2006). 1904-2004 Yılları Arasında Çağdaş Türk Bestecilerinin Biyografik Özellikleri ve Eğitim Süreçleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2006, Cilt:6, Sayı:3.
Gedikli, N. (1988). Geleneksel Müzik Türlerinde Çok Seslilik Çalışmaları, Birinci Müzik Kongresi Bildirileri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, s: 261.
İlerici, K. (1981). Bestecilik Bakımından Türk Müziği ve Armonisi. (2. Basım). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi
İlgar, M. K. (2015). Cumhurı̇yet Dönemı̇ Çağdaş Türk Vokal Repertuvarının İlk Ellı̇ Yılına Bı̇r Bakış ve Bu Bağlamda Seçı̇lmı̇ş Üç Eserı̇n İncelenmesı̇. Sanat Çalışması Raporu, Ankara Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Kompozisyon ve Orkestra Şefliği Anasanat Dalı.
Kaptanoğlu, E ve Çanakçı, P. (2015). Türkı̇ye’de Vokal Müzı̇kte Pı̇yano Eşlı̇k Alanında Yapılmış Yüksek Lı̇sans, Doktora Ve Sanatta Yeterlı̇k Tezlerı̇. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi Güz-2015 Cilt:14 Sayı:55 (198-206).
Köse, H. S., (2001) Müzik Öğretmenliği ABD I. Sınıf Öğrencilerinin Ses Özelliklerine Ait Sorunların Öğrenci Kaynakları Düzleminde İncelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, s: 14, Ankara.
Köse, H. S. (2004) Koro Başarım Gücünün Arttırılması İçin Bireysel Ses eğitiminin Gerekliliği, 1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öğretmeni Yetiştirme Sempozyumu, SDÜ, Isparta.
Kurtaslan, H. ve Yağışan, N. (2011). Çağdaş Türk Flüt Eserlerinin Flüt Eğitiminde Kullanım Durumu. e-Journal of New World Sciences Academy Fine Arts, D0046, 6, (1), 114-128.
Madanoğlu, N. (2019). Halk Türkülerinin Piyano Düzenlemeleri Bağlamında “Piyano İçin 9 Türkü” Kitabının Analizi. İstanbul Aydın Üniversitesi Güzel Sanatlar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 10, 2019, 85 – 96.
Nacakcı, Z., Canbay, A. (2011). Mektupla Keman Öğretimi Uygulamasına Yönelik İçerik Analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. Cilt 1, Sayı 21.
Özcengiz, Z. (2006). Kuruluş Döneminde Türk Operası. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
Parasız, G. (2009). Eğı̇tı̇m Müzı̇ğı̇ Eksenlı̇ Keman Öğretı̇mı̇nde Kullanılmakta Olan Çağdaş Türk Müzı̇ğı̇ Eserlerı̇nı̇n Tespı̇tı̇ne Yönelı̇k Bı̇r Çalışma. Sanat Dergisi, Cilt 0, Sayı 15, 19 – 24.
Sağlam, A. (2001). Türk Müziğinde Çok Seslilik Uygulamaları ve İlerici Armonisi, İstanbul: Pan Yayıncılık.
Say, A. (1995). Müzik Tarihi. (2. Basım). Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
Say, A. (1998). Türkiye’nin Müzik Atlası, İstanbul: Borusan Kültür ve Sanat Yayınları.
Saydam, E. (2010). Cumhurı̇yetten Günümüze Mezzo Soprano İçı̇n Yazılmış Eserlerı̇n İncelenmesı̇ ve Karşılaştırılması. Sanatta Yeterlilik Tezi, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı Opera Sanat Dalı.
Saygun, A.A. (1987) Atatürk ve Musıki, Ahans Türk Matbaacılık, s:54, Ankara.
Şakalar, A., Sağer, T. (2018). Türkı̇ye’dekı̇ Şan Öğretı̇mı̇nde Modernleşme ve Yerellı̇k. Journal Of Interdisciplinary and Intercultural Art, 2018, Cilt 3, Sayı 6.
Tuğcular, E. (2015). Eğı̇tı̇m Müzı̇ğı̇ Besteleme Dersı̇nde İzlenen Yöntemler. Afyonkarahisar, 90. Yıl Müzik Kongresi”.
Tuğcular, E. (2017). Geleneksel Türk Halk Müzı̇ğı̇ Ölçülerı̇ne Genel Bı̇r Bakış. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 46, Mayıs 2017, s. 97-116.
Töreyin, M. (2015). Ses Eğitimi Temel Kavramlar-İlkeler-Yöntemler. (2. Basım). Ankara: Sözkesen Matbaacılık Tic. Ltd. Şti.
Uçan, Ali (1994, 1997). Müzik Eğitimi, Müzik Ansiklopedisi Yayınlan, Ankara.
Uçan, A. (2005). Genel Müzı̇k Eğı̇tı̇mı̇nde Geleneksel Müzı̇klerı̇mı̇zı̇n Yerı̇ ve Önemı̇ne Genel Bı̇r Bakış. Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu, Van 100.Yıl Üniversitesi.
Yalçın Tura, yazılı görüşme, 11.06.2021.
Ali Hoca, yazılı ve sözlü görüşme, 08.06.2021.
Turgay Erdener, yazılı görüşme, 06.06.2021.
Serdar Yalçın, yazılı görüşme, 06.06.2021.
O. Öner Özcan, yazılı sözlü görüşme, 08.06.2021.
