İtalyan, Fransız ve Alman Artmış Altılı Akorlarının Yapısı ve Literatür Örnekleri
Özet
Deniz Tunçer tarafından kaleme alınan bu çalışmada, tonal armoni kapsamında alt dominant fonksiyonu altında değerlendirilen İtalyan, Fransız ve Alman artmış altılı akorlarının yapısı, oluşum süreçleri ve müzik literatüründeki kullanımları ayrıntılı olarak incelenmektedir. Artmış altılı akorlarının temel iskeletini, tonalitenin pesleştirilmiş altıncı (b6) ve tizleştirilmiş dördüncü (#4) dereceleri arasında oluşan artmış altılı aralığı oluşturmaktadır. Bu temel aralığa tonalitenin birinci derecesinin eklenmesiyle İtalyan (It+6), ikinci derecesinin de dahil edilmesiyle Fransız (Fr+6) ve dördüncü ses olarak pesleştirilmiş üçüncü (b3) veya anarmonik olarak tizleştirilmiş ikinci (#2) derecenin eklenmesiyle Alman (Ger+6 veya EnGer+6) artmış altılı akoru elde edilmektedir. Çalışmada, klasik armonide aynı ekseni paylaşan tonlar arasındaki etkileşimi ifade eden melezlik (Moll-Dur) kavramı çerçevesinde ele alınan bu yapılar, alt dominant fonksiyonunun geçirdiği armonik evrimin bir sonucu olarak değerlendirilmiştir. Taşıdıkları disonant ve gergin tını sebebiyle sıklıkla ölçünün kuvvetli zamanlarına yerleştirilen ve doğrudan dominant fonksiyonuna bağlanan bu akorlar, yapıtların armonik kurgusundaki gerilim-çözülüm dengesine önemli bir dinamik katmaktadır. İncelemede ayrıca J. S. Bach, W. A. Mozart, F. Schubert, F. Mendelssohn ve J. Haydn gibi dönemin önde gelen bestecilerinin piyano sonatları, koral ve oratoryo gibi farklı formlardaki eserlerinden seçilen somut kesitler üzerinden söz konusu akorların pratikteki işlevleri ve armonik çözümleri detaylı biçimde örneklendirilmektedir.
In this study authored by Deniz Tunçer, the structure, formation processes, and usages in music literature of Italian, French, and German augmented sixth chords, evaluated under the subdominant function within tonal harmony, are examined in detail. The basic framework of augmented sixth chords is formed by the augmented sixth interval created between the lowered sixth (b6) and raised fourth (#4) scale degrees of the key. By adding the first scale degree to this core interval, the Italian (It+6) chord is obtained; by including the second scale degree, the French (Fr+6) chord is formed; and by adding the lowered third (b3) or enharmonically raised second (#2) scale degree as a fourth pitch, the German (Ger+6 or EnGer+6) augmented sixth chord is derived. Addressed within the framework of the concept of hybridity (Moll-Dur), which expresses the interaction between keys sharing the same tonic in classical harmony, these structures are evaluated as a result of the harmonic evolution undergone by the subdominant function. Frequently placed on strong beats due to their dissonant and tense timbre and resolved directly into the dominant function, these chords add an important dynamic to the tension-release balance in the harmonic structure of musical works. Furthermore, through concrete excerpts selected from various forms such as piano sonatas, chorales, and oratorios by prominent composers including J. S. Bach, W. A. Mozart, F. Schubert, F. Mendelssohn, and J. Haydn, the practical functions and harmonic resolutions of the chords in question are comprehensively exemplified.
Referanslar
Bağçeci, S. E., (2010). Tonal armonide akorların işlevleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 9, Sayı:34, s:178-195.
Bakihanova, Z. (2003). Armoni. Ankara: Yorum Matbaası.
Cangal, N. (2010). Armoni (5.baskı). Ankara: Arkadaş Yayınevi.
Çelebioğlu, E. (2013). Armoni. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Engür, D., Demirbatır, R.E. (2011). Armoni kitaplarındaki bas şifrelerinin karşılaştırmalı analizi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt: 3, sayı:1, s: 89-114.
Hutchinson, R. (2017). Music Theory for the 21st-Century Classroom. 01.02.2022 tarihinde https://open.umn.edu/opentextbooks/textbooks/1010 adresinden erişildi.
Kostka, S. M., Payne, D. (2000). Tonal Harmony, with an Introduction to Twentieth-Century Music (4. edisyon), New York: The MacGraw-Hill Companies.
Köse, Y. (2012). Uygulamalı Armoni Öğretimi, ikinci kitap. İzmir: Arvo Yayınları.
Mount, A. (2020). Fundamentals, Function, and Form: Theory and Analysis of Tonal Western Art Music. 15.01.2022 tarihinde https://milneopentextbooks.org/fundamentals-function-and-form/ adresinden erişildi.
Nettles, B. (1987). Harmony I. Boston: Berklee College of Music.
Persichetti, V. (1961). Harmony, Creative Aspects and Practice. New York: W.W.Norton & Company.
Piston, W. (1969). Harmony. New York: W.W.Norton and Company.
Reeder, M.J. (1994). A new view of augmented sixth chords. (Doktora Tezi). The University of Mississippi, ProQuest Dissertations & Theses Global. (Erişim no: 304122215).
Sağer T., Sevgi, A. (2011). Klasik armoni çözümlerinde kullanılan bas şifreleme yöntemleri ve derece isimlendirmeleri. İnönü Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Dergisi, cilt/vol.1, sayı 1, s:23-36.
Schenker, H. (1954). Harmony. Ed. Oswald Jonas, (Elisabeth Mann Borgese, Çev.). Chicago: The University of Chicago Press.(orijinal eserin yayın tarihi ekle)
Wedge, G. A. (1930). Applied Harmony, Book I- Diatonic. New York: G.Schirmer, Inc.
Wyatt, K., Schroeder, C. (1998). Harmony & Theory. Milwaukee, Wisconsin: Hal Leonard Corporation.
Yavuzoğlu, N. (2010). Uygulamalı Müzik Teorisi-1. İstanbul: İnkılap Yayın Evi.
