Çalışma Hayatının Dönüşümü
Özet
Çalışma hayatı, avcı-toplayıcı toplumlardan günümüze birçok değişikliğe uğramıştır. Kavramın kendisi de farklı entelektüel gelenekler tarafından farklı biçimlerde tanımlanmış ve birçok farklı bilimin de araştırma konusu olmuştur. Sanayi Devrimiyle birlikte ev ve iş yaşamı birbirinden ayrılmış ve üretim fabrikalarda gerçekleşmeye başlamıştır. Bu süreç, kapitalistlerin emek süreci üzerindeki denetimini artırmıştır. Bu denetim II. Dünya Savaşı sonrası Fordizmin yaygınlaşmasıyla birlikte daha da artmıştır. 1970’li yıllarının ortasıyla birlikte fordizm yerini postfordizme bırakmıştır. Küresel rekabetinde etkisiyle çalışma yaşamı daha esnek bir şekilde örgütlenmeye başlamıştır. Bu dönüşüm ücretli emekçilerin hayatlarında çok ciddi dönüşümleri de beraberinde getirmiştir. Bu süreçte öne çıkan en önemli kavram belirsizliktir. Esnekleşen çalışma hayatı birçok çalışan için öngörülemeyen riskleri beraberinde getirmiştir.
Referanslar
Aksu, B. (2011). Çalışmakla Varolacağım Gibi. T. Bora, A. Bora, N. Erdoğan, & İ. Üstün içinde, Boşuna Mı Okuduk? Türkiye'de Beyaz Yaklalı İşsizliği (s. 117-139). İstanbul: İletişim.
Albar, B. Ö., & Ofluoğlu, G. (2017). Çalışma hayatında mobbing ve tükenmişlik ilişkisi. Emek ve Toplum, 6 (16), s. 538-550.
Bauman, Z. (2004). Wasted Lives Modernity and Its Outcast. Cambridge: Polity Press.
Berardi, F. (2012). Ruh İşbaşında Yabancılaşmadan Otonomiye. İstanbul: Metis.
Bora, T., & Erdoğan, N. (2011). Cüppenin, Kılıcın ve Kalemin Mahcup Yoksulları Yeni Kapitalizm, Yeni İşsizlik ve Beyaz Yakalılar. T. Bora, A. Bora, N. Erdoğan , & İ. Üstün içinde, Boşuna Mı Okuduk? Türkiye'de Beyaz Yakalı İşsizliği (s. 13-44). İstanbul: İletişim.
Bozkurt, V. (2000). Prütanizmden Hedonizme Yeni Çalışma Etiği. Bursa: Alesta.
Braverman, H. (1974). Labour and Monopoly Capital the Degradation of Work in the Twentieth Century. New York: Monthly Review Press.
Brown, W. (2018). Halkın Çözülüşü Neolibralizmin Sinsi Devrimi. İstanbul: Metis.
Budd, J. (2016). Çalışma Düşüncesi. İstanbul: Ayrıntı.
Casteel, P. (2011). Taylorism, Fordizm and Post-Fordizm. T. E. Press içinde, The Social Organization of Work (s. 4-16). California: Salem Press.
ÇSGB. (2014). İşyerinde psikolojik taciz (mobbing) bilgilendirme rehberi. Ankara: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
ÇSGB. (2023). Çalışma izin istatistikleri.
Dedeoğlu, S. (2018). Tarımsal üretimde göçmen işçiler: yoksulluk nöbetinden yoksulların rekabetine. Çalışma ve Toplum, s. 37-68.
Duyar, İ., & Özener, B. (2003). Çocuk işçiler çarpık gelişen bedenler. Ankara: Ütopya Yanıevi.
Ekiz Gökmen, Ç. (2011). Türk turizminin yabancı gelinleri: Marmaris yöresinde turizm sektöründe çalışan göçmen kadınlar. Çalışma ve Toplum, s. 201-232.
European Parliament. (2020). Understang the gender pay gap: definition and causes. European Parliament.
Fleming, P. (2016). Çalışmanın Mitolojisi Kapitalizm Kendine Rağmen Nasıl Ayakta Kalıyor. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Gaulejac, V. (2013). İşletme Hastalığına Tutulmuş Toplum. İstanbul: Ayrıntı.
Giddens, A. (2012). Sosyoloji. İstanbul: Kırmızı Yayınları.
Goffman, E. (2014). Damga Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine. Ankara: Heretik.
Gramsci, A. (2000). Americanism and Frodism. D. Forgacs içinde, The Gramsci Reader Selected Writings 1916-1935 (s. 275-300). New York: New York University Press.
Han, B.-C. (2019a). Yorgunluk Toplumu. İstanbul: Açılım Kitap.
Han, B.-C. (2019b). Psikopolitika Neoliberalizm ve Yeni İktidar Teknikleri. İstanbul: Metis.
Harari, Y. N. (2015). Hayvanlardan Tanrılara Sapiens İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi. İstanbul: Kolektif.
Hardt, M., & Negri, A. (2003). İmparatorluk. İstanbul: Ayrıntı.
Harvey, D. (1990). The Condition Of Postmodernity An Enquiry into the Origins of Cultural Change. Cambridge: Blackwell Publishers.
İçduygu, A. (2015). Türkiye'ye yönelen düzensiz göç dalgaları içinde "transit göç". M. M. Erdoğan, & A. Kaya içinde, Türkiye'nin göç tarihi 14.yüzyıldan '1. yüzyıla Türkiye'ye göçler (s. 277-294). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
İlhan, Ü. D. (2020). 21. Yüzyılda çalışma bir damgalanma ve sosyal dışlanma unsuru olmaya devam eden boşanma olgusu: kadın çalışanlar üzerine nitel bir analiz. İzmir İktisat Dergisi, 35 (3), s. 511-530.
ILO (2020) Telework, ILO.
ILO. (2024). Global share of employment in agriculture, industry and services. ILO.
ILO, & UNICEF. (2021). Global estimates 2020, trends and the road forward. New York: ILO ve UNICEF.
İpek, M. (2014). Kayıt Dışı İstihdamda Küresel Etkiler ve Sosyal Örüntüler. Çalışma ve Toplum, s. 163-186.
Kaygısız, İ. (2017). Suriyeli mültecilerin Türkiye iş gücü piyasalarına etkileri. İstanbul: Friedrich Ebert Stiftung.
Lordoğlu, K., & Aslan, M. (2015). Beş sınır kenti ve işgücü piyasalarında değişim: 2011-2014. Göç Dergisi, s. 249-267.
Man, F. (2017). Çalışma hayatında "fiziksel görüntü ve sosyal sermaye" ya da "dördüncü sermaye". Çalışma İlişkileri Dergisi, 8 (1), s. 46-61.
Marx, K. ([1844] 1993). 1844 El Yazmaları. Ankara: Sol.
Marx, K. ([1876] (1993)). Kapital. Ankara: Sol Yayınları.
Morris, S. (2007). The impact of obesity on employment. Labour Economics, s. 423-433.
Murray, R. (1995). Fordizm ve Post-Fordizm. S. Hall, & M. Jacques içinde, Yeni Zamanlar 1990'larda Politikanın Değişen Çehresi (s. 46-62). İstanbul: Ayrıntı.
Mütevellioğlu, N., & Işık, S. (2009). Türkiye Emek Piyasasında Neoliberal Dönüşüm. N. Mütevellioğlu, & S. Sönmez içinde, Küreselleşme, Kriz ve Türkiye'de Neoliberal Dönüşüm (s. 159-204). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
OECD. (2022). Gender wage gap.
Sahlins, M. (2016). Taş Devri Ekonomisi. İstanbul: Bgst.
Sennett, R. (2005). Karakter Aşınması Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri. İstanbul: Ayrıntı.
Sennett, R. (2006). The Culture of The New Capitalism. London: Yale University Press.
Sennett, R. (2008). The Crafsman. New Haven: Yale University Press.
Standing, G. (2011). The Precariat The New Dangerous Class. New York: Bloomsbury Academic.
TÜİK. (2020). Çocuk işgücü anketi sonuçları.
TÜİK. (2024). İşgücü İstatistikleri.
Yücesan-Özdemir, G. (2014). İnatçı Köstebek Çağrı Merkezinde Gençlik, Sınıf ve Direniş. Ankara: Yordam.
Referanslar
Aksu, B. (2011). Çalışmakla Varolacağım Gibi. T. Bora, A. Bora, N. Erdoğan, & İ. Üstün içinde, Boşuna Mı Okuduk? Türkiye'de Beyaz Yaklalı İşsizliği (s. 117-139). İstanbul: İletişim.
Albar, B. Ö., & Ofluoğlu, G. (2017). Çalışma hayatında mobbing ve tükenmişlik ilişkisi. Emek ve Toplum, 6 (16), s. 538-550.
Bauman, Z. (2004). Wasted Lives Modernity and Its Outcast. Cambridge: Polity Press.
Berardi, F. (2012). Ruh İşbaşında Yabancılaşmadan Otonomiye. İstanbul: Metis.
Bora, T., & Erdoğan, N. (2011). Cüppenin, Kılıcın ve Kalemin Mahcup Yoksulları Yeni Kapitalizm, Yeni İşsizlik ve Beyaz Yakalılar. T. Bora, A. Bora, N. Erdoğan , & İ. Üstün içinde, Boşuna Mı Okuduk? Türkiye'de Beyaz Yakalı İşsizliği (s. 13-44). İstanbul: İletişim.
Bozkurt, V. (2000). Prütanizmden Hedonizme Yeni Çalışma Etiği. Bursa: Alesta.
Braverman, H. (1974). Labour and Monopoly Capital the Degradation of Work in the Twentieth Century. New York: Monthly Review Press.
Brown, W. (2018). Halkın Çözülüşü Neolibralizmin Sinsi Devrimi. İstanbul: Metis.
Budd, J. (2016). Çalışma Düşüncesi. İstanbul: Ayrıntı.
Casteel, P. (2011). Taylorism, Fordizm and Post-Fordizm. T. E. Press içinde, The Social Organization of Work (s. 4-16). California: Salem Press.
ÇSGB. (2014). İşyerinde psikolojik taciz (mobbing) bilgilendirme rehberi. Ankara: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
ÇSGB. (2023). Çalışma izin istatistikleri.
Dedeoğlu, S. (2018). Tarımsal üretimde göçmen işçiler: yoksulluk nöbetinden yoksulların rekabetine. Çalışma ve Toplum, s. 37-68.
Duyar, İ., & Özener, B. (2003). Çocuk işçiler çarpık gelişen bedenler. Ankara: Ütopya Yanıevi.
Ekiz Gökmen, Ç. (2011). Türk turizminin yabancı gelinleri: Marmaris yöresinde turizm sektöründe çalışan göçmen kadınlar. Çalışma ve Toplum, s. 201-232.
European Parliament. (2020). Understang the gender pay gap: definition and causes. European Parliament.
Fleming, P. (2016). Çalışmanın Mitolojisi Kapitalizm Kendine Rağmen Nasıl Ayakta Kalıyor. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Gaulejac, V. (2013). İşletme Hastalığına Tutulmuş Toplum. İstanbul: Ayrıntı.
Giddens, A. (2012). Sosyoloji. İstanbul: Kırmızı Yayınları.
Goffman, E. (2014). Damga Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine. Ankara: Heretik.
Gramsci, A. (2000). Americanism and Frodism. D. Forgacs içinde, The Gramsci Reader Selected Writings 1916-1935 (s. 275-300). New York: New York University Press.
Han, B.-C. (2019a). Yorgunluk Toplumu. İstanbul: Açılım Kitap.
Han, B.-C. (2019b). Psikopolitika Neoliberalizm ve Yeni İktidar Teknikleri. İstanbul: Metis.
Harari, Y. N. (2015). Hayvanlardan Tanrılara Sapiens İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi. İstanbul: Kolektif.
Hardt, M., & Negri, A. (2003). İmparatorluk. İstanbul: Ayrıntı.
Harvey, D. (1990). The Condition Of Postmodernity An Enquiry into the Origins of Cultural Change. Cambridge: Blackwell Publishers.
İçduygu, A. (2015). Türkiye'ye yönelen düzensiz göç dalgaları içinde "transit göç". M. M. Erdoğan, & A. Kaya içinde, Türkiye'nin göç tarihi 14.yüzyıldan '1. yüzyıla Türkiye'ye göçler (s. 277-294). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
İlhan, Ü. D. (2020). 21. Yüzyılda çalışma bir damgalanma ve sosyal dışlanma unsuru olmaya devam eden boşanma olgusu: kadın çalışanlar üzerine nitel bir analiz. İzmir İktisat Dergisi, 35 (3), s. 511-530.
ILO (2020) Telework, ILO.
ILO. (2024). Global share of employment in agriculture, industry and services. ILO.
ILO, & UNICEF. (2021). Global estimates 2020, trends and the road forward. New York: ILO ve UNICEF.
İpek, M. (2014). Kayıt Dışı İstihdamda Küresel Etkiler ve Sosyal Örüntüler. Çalışma ve Toplum, s. 163-186.
Kaygısız, İ. (2017). Suriyeli mültecilerin Türkiye iş gücü piyasalarına etkileri. İstanbul: Friedrich Ebert Stiftung.
Lordoğlu, K., & Aslan, M. (2015). Beş sınır kenti ve işgücü piyasalarında değişim: 2011-2014. Göç Dergisi, s. 249-267.
Man, F. (2017). Çalışma hayatında "fiziksel görüntü ve sosyal sermaye" ya da "dördüncü sermaye". Çalışma İlişkileri Dergisi, 8 (1), s. 46-61.
Marx, K. ([1844] 1993). 1844 El Yazmaları. Ankara: Sol.
Marx, K. ([1876] (1993)). Kapital. Ankara: Sol Yayınları.
Morris, S. (2007). The impact of obesity on employment. Labour Economics, s. 423-433.
Murray, R. (1995). Fordizm ve Post-Fordizm. S. Hall, & M. Jacques içinde, Yeni Zamanlar 1990'larda Politikanın Değişen Çehresi (s. 46-62). İstanbul: Ayrıntı.
Mütevellioğlu, N., & Işık, S. (2009). Türkiye Emek Piyasasında Neoliberal Dönüşüm. N. Mütevellioğlu, & S. Sönmez içinde, Küreselleşme, Kriz ve Türkiye'de Neoliberal Dönüşüm (s. 159-204). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
OECD. (2022). Gender wage gap.
Sahlins, M. (2016). Taş Devri Ekonomisi. İstanbul: Bgst.
Sennett, R. (2005). Karakter Aşınması Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri. İstanbul: Ayrıntı.
Sennett, R. (2006). The Culture of The New Capitalism. London: Yale University Press.
Sennett, R. (2008). The Crafsman. New Haven: Yale University Press.
Standing, G. (2011). The Precariat The New Dangerous Class. New York: Bloomsbury Academic.
TÜİK. (2020). Çocuk işgücü anketi sonuçları.
TÜİK. (2024). İşgücü İstatistikleri.
Yücesan-Özdemir, G. (2014). İnatçı Köstebek Çağrı Merkezinde Gençlik, Sınıf ve Direniş. Ankara: Yordam.
