Kimlik, Etnisite ve Çoğulculuk
Özet
İnsanın toplumsal ilişkiler sisteminde maddi varoluş koşullarının yanı sıra en temel ihtiyaçlarının başında da kimlik ve aidiyetini ifade etme ihtiyacı gelmektedir. Bu bakımdan sosyal bilimler kimlik ve onunla bağlantılı kavramlar olan etnisite ve farklılık ve çoğulculuk gibi kavramlara açıklama getirmek durumundadır. Çalışmalar, sosyolojik, psikolojik, ekonomik ve politik açılardan farklı bağlamlar üzerinden temellendirilirken teori ve uygulamalar açısından farklılıklar göstermeye devam etmektedir. Olguların bu geniş kapsamı karşısında tarihsel ve teorik çerçeveyi sınırlandırmak konunun daha iyi anlaşılması için bir yol sunacaktır.
Bu bölümde kimlik, etnisite ve çoğulculuk kavramları arasında ilişkiye odaklanılacak ve toplumların farklılık olgusu ile karşı karşıya geldiğinden itibaren bu gerçekle nasıl baş ettikleri açıklanmaya çalışılacaktır. Kavramların etimolojik ve tarihsel temelleri, sosyal bilimlerde ve gündelik toplumsal ilişkileri sorgulanarak bunların sosyo-kültürel ve politik yansımaları analiz edilecektir. Kuşkusuz oldukça geniş bir literatüre sahip bu kavramların analizi için çeşitli sınırlandırmalar gerektirmektedir. Bu nedenle çalışma kavramlarla doğrudan ilgili olan olgular üzerinden ortaya konulmaya gayret edilmiştir.
Bu bölüm kimlik ve etnisite kavramlarının literatürdeki yaygın kullanımını ele almakla işe başlayacak ve ardından da bu anlam kümeleri üzerindeki belirsizlik ve kavramların geçirdiği tarihsel dönüşümleri tartışacaktır. Bu bağlamda konu ile ilgili kavramlarla bağlantılı olarak önyargı ve stereotipler ele alınarak bunların kimlik ve etnisiteyle olan ilişkisine değinilecektir. Sonrasında ise birbirleriyle bağlantılı olarak ayrımcılık, ayrıştırma ve azınlık gruplar üzerindeki kavramsal ve kuramsal tartışmalar ele alınacaktır. Son olarak ise toplumların bir arada yaşama stratejisi olarak inşa etmeye çalıştıkları çoğulculuk/çokkültürcülük kavramları sosyolojik ve politik gerçeklikler üzerinden analiz edilerek kavramların tarihsel seyri üzerinden mevcut tartışmalar değerlendirilecektir.
Referanslar
Allport, G. W. (2016). Önyargının Doğası. Sakarya Üniversitesi Yayınları.
Balibar, E. (1993). Irk Ulus Sınıf Belirsiz Kimlikler (N. Ökten (ed.)). Metis Yayınları.
Baumann, G. (2006). Çokkültürcülük Bilmecesi, Ulusal, Etnik ve Dinsel Kimlikleri Yeniden Düşünmek (I. Demirakın (ed.)). Dost Kitabevi Yayınları.
Brauer, M. (2011). Önyargılar ve Stereotipler. Içinde M. Borlandi, R. Boudon, M. Cherkaoui, & B. Valade (Ed.), Sosyolojik Düşünce Sözlüğü Sözlüğü (ss. 569–570). İletişim Yayınları.
Bureau, U. S. C. (2008). The Older Population in the United States: 2008. U.S. Census Bureau. https://www.census.gov/data/tables/2008/demo/age-and-sex/2008-older-population.html
Cizreli, B. (2015). Dünya Sistemleri Kuramı Bağlamında Batının Göç Haritası. Sosyoloji Divanı: Göç, 3(6), 31–40.
Cornell, S. E., & Hartmann, D. (2007). Ethnicity and Race: Making Identities in a Changing World (2. baskı). Pine Forge Press.
Eriksen, Thomas, H. (2002). Ethnicity and Nationalism: Anthropological Perspective. Pluto Press.
Glazer, N., & Moynihan, D. P. (1975). Ethnicity. Harvard Univresity Press.
Kılıçbay, M. A. (2003). Kimlikler Okyanusu. Doğu-Batı Düşünce Dergisi; Kimlikler, 23, 155–159.
Kurubaş, E. (2008). Etnik Sorunlar: Ulus-Devlet ve Etnik Gruplar Arasındaki Varoluşsal İlişki. Doğu - Batı Dergisi, 11(44), 11–41.
Kymlicka, W. (1998). Çokkültürlü Yurttaşlık: Azınlık Haklarının Liberal Teorisi (A. Yılmaz (ed.)). Ayrıntı Yayınları.
Larrain, J. (1995). İdeoloji ve Kültürel Kimlik. Sarmal Yayınevi.
Lemay, M. C. (2000). The Perennial Struggle: Race, Ethnicity, and Minority Group Politics in the United States. Prentice-Hall Inc.
Lustig, M. W., & Koester, J. (2000). Cultural Biases and Intercultural Communication. Içinde M. W. Lustig & J. Koester (Ed.), Among US Essays on Identity, Belonging, and Intercultural Competence (ss. 119–133). Longman.
Macionis, J. J. (2015). Sosyoloji (V. Akan (ed.)). Nobel Yayınları.
Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü. Bilim ve Sanat Yayınları.
ONS. (2020). Population estimates for the UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2019. Office for National Statistics. https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest
Paugam, S. (2011). Dışlama. Içinde M. Borlandi, R. Boudon, M. Cherkaoui, & B. Valade (Ed.), Sosyolojik Düşünce Sözlüğü (ss. 192–195). İletişim Yayınları.
Pettigrew, T. F., & Tropp, L. R. (2006). A Meta-analytic Test of Intergroup Contact Theory. Journal of Personality and Social Psychology, 90(5), 751–783.
Sağıroğlu, A. Z. (2014). Türkiye’de etnisite, din ve önyargı: üniversite öğrencileri örneği. Selçuk Üniversitesi.
Schnapper, D. (2005). Sosyoloji Düşüncesinin Özünde Öteki ile İlişki. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Sciolla, L. (2011). Kimlik. Içinde M. Borlandi, R. Boudon, M. Cherkaoui, & B. Valade (Ed.), Sosyolojik Düşünce Sözlüğü (ss. 412–415). İletişim Yayınları.
Şimşek, S. (2002). Günümüzün Kimlik Sorunu ve Bu Sorunun Yaşandığı Temel Çatışma Eksenleri. Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3), 29–39.
Smith, A. D. (2002). Ulusların Etnik Kökeni (D. Kömürcü (ed.)). Dost Kitabevi Yayınları.
Smith, A. D. (2007). Milli Kimlik. İletişim Yayınları.
Somersan, S. (2004). Sosyal Bilimlerde Etnisite ve Irk. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Şan, M. K. (2005). Farklılık ve Çokkültürlülük Siyasetleri Üstüne Bir Deneme. Mihel ve Nihal, 3(1–2), 6–114.
Şan, M. K. (2022a). Asimilasyon. Içinde A. Y. Saraç (Ed.), Sosyal Bilimler Ansiklopedisi (2. baskı, s. 85). TUBITAK Bilim Yayınları.
Şan, M. K. (2022b). Pozitif Ayrımcılık. Içinde A. Y. Saraç (Ed.), Sosyal Bilimler Ansiklopedisi (2. baskı, ss. 288–289). TUBITAK Bilim Yayınları.
Şan, M. K., & Haşlak, İ. (2012). Asimilasyon ile Çokkültürlülük Arasında Amerikan Anaakımını Yeniden Düşünmek. Akademik İncelemeler Dergisi, 7(1), 29–54.
Şan, M. K., & Tzampaz, S. (2021). Asimilasyonculuk Sonrası Dönemde Asimilasyon. Akademik İncelemeler Dergisi, 16(2), 64–81.
Şan, M. K., & Tzampaz, S. (2023). Çok-Kültürcülüğün Soykütüğü: Çok-Kültürcülük Teorisinin Yükselişi Ve Düşüşü. Içinde A. F. Yıldırım (Ed.), Çokkültürlülük Fragmanları (ss. 38–58). Çizgi Kitabevi.
UnitedNations. (2019). Population Dynamics. Department of Economic and Social Affairs. https://population.un.org/wpp/Graphs/DemographicProfiles/Line/380
USA, D. (2024). Population. DATA USA. https://datausa.io/
Referanslar
Allport, G. W. (2016). Önyargının Doğası. Sakarya Üniversitesi Yayınları.
Balibar, E. (1993). Irk Ulus Sınıf Belirsiz Kimlikler (N. Ökten (ed.)). Metis Yayınları.
Baumann, G. (2006). Çokkültürcülük Bilmecesi, Ulusal, Etnik ve Dinsel Kimlikleri Yeniden Düşünmek (I. Demirakın (ed.)). Dost Kitabevi Yayınları.
Brauer, M. (2011). Önyargılar ve Stereotipler. Içinde M. Borlandi, R. Boudon, M. Cherkaoui, & B. Valade (Ed.), Sosyolojik Düşünce Sözlüğü Sözlüğü (ss. 569–570). İletişim Yayınları.
Bureau, U. S. C. (2008). The Older Population in the United States: 2008. U.S. Census Bureau. https://www.census.gov/data/tables/2008/demo/age-and-sex/2008-older-population.html
Cizreli, B. (2015). Dünya Sistemleri Kuramı Bağlamında Batının Göç Haritası. Sosyoloji Divanı: Göç, 3(6), 31–40.
Cornell, S. E., & Hartmann, D. (2007). Ethnicity and Race: Making Identities in a Changing World (2. baskı). Pine Forge Press.
Eriksen, Thomas, H. (2002). Ethnicity and Nationalism: Anthropological Perspective. Pluto Press.
Glazer, N., & Moynihan, D. P. (1975). Ethnicity. Harvard Univresity Press.
Kılıçbay, M. A. (2003). Kimlikler Okyanusu. Doğu-Batı Düşünce Dergisi; Kimlikler, 23, 155–159.
Kurubaş, E. (2008). Etnik Sorunlar: Ulus-Devlet ve Etnik Gruplar Arasındaki Varoluşsal İlişki. Doğu - Batı Dergisi, 11(44), 11–41.
Kymlicka, W. (1998). Çokkültürlü Yurttaşlık: Azınlık Haklarının Liberal Teorisi (A. Yılmaz (ed.)). Ayrıntı Yayınları.
Larrain, J. (1995). İdeoloji ve Kültürel Kimlik. Sarmal Yayınevi.
Lemay, M. C. (2000). The Perennial Struggle: Race, Ethnicity, and Minority Group Politics in the United States. Prentice-Hall Inc.
Lustig, M. W., & Koester, J. (2000). Cultural Biases and Intercultural Communication. Içinde M. W. Lustig & J. Koester (Ed.), Among US Essays on Identity, Belonging, and Intercultural Competence (ss. 119–133). Longman.
Macionis, J. J. (2015). Sosyoloji (V. Akan (ed.)). Nobel Yayınları.
Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü. Bilim ve Sanat Yayınları.
ONS. (2020). Population estimates for the UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2019. Office for National Statistics. https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest
Paugam, S. (2011). Dışlama. Içinde M. Borlandi, R. Boudon, M. Cherkaoui, & B. Valade (Ed.), Sosyolojik Düşünce Sözlüğü (ss. 192–195). İletişim Yayınları.
Pettigrew, T. F., & Tropp, L. R. (2006). A Meta-analytic Test of Intergroup Contact Theory. Journal of Personality and Social Psychology, 90(5), 751–783.
Sağıroğlu, A. Z. (2014). Türkiye’de etnisite, din ve önyargı: üniversite öğrencileri örneği. Selçuk Üniversitesi.
Schnapper, D. (2005). Sosyoloji Düşüncesinin Özünde Öteki ile İlişki. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Sciolla, L. (2011). Kimlik. Içinde M. Borlandi, R. Boudon, M. Cherkaoui, & B. Valade (Ed.), Sosyolojik Düşünce Sözlüğü (ss. 412–415). İletişim Yayınları.
Şimşek, S. (2002). Günümüzün Kimlik Sorunu ve Bu Sorunun Yaşandığı Temel Çatışma Eksenleri. Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3), 29–39.
Smith, A. D. (2002). Ulusların Etnik Kökeni (D. Kömürcü (ed.)). Dost Kitabevi Yayınları.
Smith, A. D. (2007). Milli Kimlik. İletişim Yayınları.
Somersan, S. (2004). Sosyal Bilimlerde Etnisite ve Irk. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Şan, M. K. (2005). Farklılık ve Çokkültürlülük Siyasetleri Üstüne Bir Deneme. Mihel ve Nihal, 3(1–2), 6–114.
Şan, M. K. (2022a). Asimilasyon. Içinde A. Y. Saraç (Ed.), Sosyal Bilimler Ansiklopedisi (2. baskı, s. 85). TUBITAK Bilim Yayınları.
Şan, M. K. (2022b). Pozitif Ayrımcılık. Içinde A. Y. Saraç (Ed.), Sosyal Bilimler Ansiklopedisi (2. baskı, ss. 288–289). TUBITAK Bilim Yayınları.
Şan, M. K., & Haşlak, İ. (2012). Asimilasyon ile Çokkültürlülük Arasında Amerikan Anaakımını Yeniden Düşünmek. Akademik İncelemeler Dergisi, 7(1), 29–54.
Şan, M. K., & Tzampaz, S. (2021). Asimilasyonculuk Sonrası Dönemde Asimilasyon. Akademik İncelemeler Dergisi, 16(2), 64–81.
Şan, M. K., & Tzampaz, S. (2023). Çok-Kültürcülüğün Soykütüğü: Çok-Kültürcülük Teorisinin Yükselişi Ve Düşüşü. Içinde A. F. Yıldırım (Ed.), Çokkültürlülük Fragmanları (ss. 38–58). Çizgi Kitabevi.
UnitedNations. (2019). Population Dynamics. Department of Economic and Social Affairs. https://population.un.org/wpp/Graphs/DemographicProfiles/Line/380
USA, D. (2024). Population. DATA USA. https://datausa.io/
