Toplumsal Hareketler ve Devrimler
Özet
Bu bölümde, toplumsal hareketler ve devrimler konusu çeşitli yönleriyle incelenmektedir. Öncelikle bu toplumsal olguların ayırt edici yönleri çerçevesinde tanımları verilmeye çalışılmıştır. Daha sonra toplumsal hareketleri nedenleri ve sonuçları itibarıyla açıklamaya yönelik çeşitli sosyolojik teoriler incelenmiştir; bunlar kaynak mobilizasyonu teorisi, siyasi süreç teorisi, yeni toplumsal hareketler paradigması gibi yaklaşımlardır. Ardından tarihsel perspektifte toplumsal hareketlerin nasıl geliştiği ve ne gibi asli dönüşümler geçirdiği incelenmiştir. Son olarak, önemli bir tarihsel devrim örneği olan Fransız Devrimi nedenleri ve sonuçları itibarıyla kısaca ele alınmıştır. Bölüm boyunca, sosyal olguların nedenlerinin bireysel düzlemde değil sosyal yapısal koşullarda aranması gerektiğinin altı çizilmeye çalışılmıştır.
Referanslar
Ağartan, T., Choi, W.-Y., Huynh, T. (2008). Kapitalist dünyanın dönüşümü: 1750-1850. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 21-85). İstanbul: Versus Yayınları.
Almeida, P. (2023). Toplumsal hareketler. Kolektif seferberliğin yapısı (1. bs.). (E. A. Turğuter, & A. Öncel, Çev.) Ankara: Fol Yayınları.
Atmaca, A. E. (2011). Türkiye'de 1980'ler sonrası oluşan yeni feminist hareketlerin imge olarak plastik sanatlara yansıması. G. Işık (Der.), Toplumsal hareketler. Politikadan edebiyata, sanattan sinemaya, medyadan toplumsal algıya teorik ve pratik analizler ve yansımalar (1. bs.) içinde (ss. 297-348). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Banks, J. A. (1972). The sociology of social movements. Londra ve Basingstoke: The Macmillan Press.
Bercé, Y.-M. (2003). Modern Avrupa'da ayaklanma ve devrimler (1. bs.). (M. Cedden, Çev.) Ankara: İmge Kitabevi.
Bhaskar, R. (2013). Natüralizmin olanaklılığı. Çağdaş insan bilimlerinin felsefi bir eleştirisi. (V. S. Öğütle, Çev.) Ankara: Pratika Kitap.
Bon, G. L. (2014). Kitleler psikolojisi. (H. Can, Çev.) Ankara: Tutku Yayınevi.
Bookchin, M. (2023). Devrimci halk hareketleri tarihi. Üçüncü devrim. Cilt 1. Köylü isyanlarından Fransız Devrimine (1. bs.). (R. Alpay, Çev.) İstanbul: Sümer Yayıncılık.
Bush, C. M. (2008). Reformcular ve devrimciler: Sistem karşıtı hareketlerin yükselişi ve iktidar paradoksu, 1848-1917. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 87-139). İstanbul: Versus Yayınları.
Bush, C. M., & Morris, R. (2008). İmparatorluklar parçalanıyor, hareketler çöküyor: Sistem karşıtı mücadele, 1917-1968. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 141-217). İstanbul: Versus Kitap.
Callinicos, A. (2015). Toplum kuramı. Tarihsel bir bakış (7 bs.). (Y. Tezgiden, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
Castells, M. (2013). İsyan ve umut ağları. İnternet çağında toplumsal hareketler (1. bs.). (E. Kılıç, Çev.) İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Coser, L. A. (2015). Sosyolojik düşüncenin ustaları. Tarihsel ve toplumsal bağlamlarında fikirler. (S. T. Himmet Hülür, Çev.) Ankara: De Ki Yayınları.
Çayır, K. (1999). Toplumsal sahnenin yeni aktörleri: Yeni sosyal hareketler. K. Çayır (Der.), Yeni sosyal hareketler. Teorik açılımlar içinde (ss. 13-33). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
de Tocqueville, A. (2004). Eski Rejim ve devrim (2. bs.). (T. Ilgaz, Trans.) Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Erol, D. D. (2008). Bir sivil itaatsizlik örneği: 'Bergama olayları' ve Türkiye basınındaki sunumu. E. Dağtaş (Der.), Türkiye'de sivil itaatsizlik, toplumsal hareketler ve basın (1. bs) içinde (ss. 197-238). Ankara: Ütopya Yayınları.
Garthwaite, G. R. (2021). İran tarihi. Pers imparatorluğundan günümüze. (F. Aytuna, Çev.) İstanbul: İnkılap Kitabevi.
Gestrich, A. (2023). Sosyal düzen. H. Scott (Der.), Erken modern Avrupa tarihi. Toplumlar ve ekonomiler. 2. kitap (İ. H. Yılmaz, Çev., 1. bs.) içinde (ss. 59-91). İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları.
Habermas, J. (2010). Demokratik anayasal devlette tanınma savaşımı. A. Gutmann (Der.), Çokkültürcülük. Tanınma politikası (M. H. Doğan, Çev., 3. bs.) içinde (ss. 125-161). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Hazan, E. (2016). Fransız devrimi tarihi (1. bs.). (N. C. Sümter, Çev.) İstanbul: Say Yayınları.
Işık, G., Erdemir, F., & Oğuzhan Börekçi, A. Ü. (2011). Bir toplumsal hareketin medya analizi: Tekel eylemi. G. Işık (Der.), Toplumsal hareketler. Politikadan edebiyata, sanattan sinemaya, medyadan toplumsal algıya teorik ve pratik analizler ve yansımalar (1. bs.) içinde (ss. 349-401). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kalouche, F., & Mielants, E. (2008). Dünya sisteminin ve sistem karşıtı hareketlerin dönüşümü: 1968-2005. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 219-282). İstanbul: Versus Yayınları.
Lentz, T. (2021). Napoléon (2. bs.). (İ. Engindeniz, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi.
Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü (2. bs.). (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.) Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
McPhee, P. (2023). Robespierre. Devrimci bir yaşam (1. bs.). (S. Sertabiboğlu, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Offe, C. (1999). Yeni sosyal hareketler: Kurumsal politikanın sınırlarının zorlanması. K. Çayır (Der.), Yeni sosyal hareketler. Teorik açılımlar içinde (ss. 53-79). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Sieyès, E.-J. (2005). "Üçüncü sınıf" nedir? (1. bs.). (İ. Birkan, Çev.) Ankara: İmge Kitabevi.
Skocpol, T. (2023). Devletler ve toplumsal devrimler. Fransa, Rusya ve Çin'in karşılaştırmalı analizi (1. bs.). (S. E. Türközü, Çev.) Ankara: Fol Yayıncılık.
Taylor, C. (2010). Tanınma politikası. A. Gutmann (Der.), Çokkültürcülük. Tanınma politikası (Y. Salman, Çev., 3. bs.) içinde (ss. 46-93). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Tilly, C. (2011). Demokrasi. (E. Arıcan, Çev.) Ankara: Phoenix Yayınevi.
Tilly, C., Castañeda, E., & Wood, L. J. (2022). Toplumsal hareketler, 1768-2018 (1. bs.). (O. Düz, Çev.) İstanbul: Alfa Yayınları.
Timur, T. (2017). Mutlak Monarşi ve Fransız Devrimi (2. bs.). İstanbul: Yordam Kitap.
Uysal, A. (2018). Toplumsal hareketler sosyolojisi. H. Etil, & M. Demir (Der.), Türkiye'de çağdaş sosyoloji konuşmaları (1. bs.) içinde (ss. 197-226). İstanbul: Küre Yayınları.
Ünal, A. Z. (2018). Toplumda tabakalaşma ve hareketlilik. Olgular, kavramlar, kuramlar (4. bs.). Ankara: Atıf Yayınları.
Referanslar
Ağartan, T., Choi, W.-Y., Huynh, T. (2008). Kapitalist dünyanın dönüşümü: 1750-1850. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 21-85). İstanbul: Versus Yayınları.
Almeida, P. (2023). Toplumsal hareketler. Kolektif seferberliğin yapısı (1. bs.). (E. A. Turğuter, & A. Öncel, Çev.) Ankara: Fol Yayınları.
Atmaca, A. E. (2011). Türkiye'de 1980'ler sonrası oluşan yeni feminist hareketlerin imge olarak plastik sanatlara yansıması. G. Işık (Der.), Toplumsal hareketler. Politikadan edebiyata, sanattan sinemaya, medyadan toplumsal algıya teorik ve pratik analizler ve yansımalar (1. bs.) içinde (ss. 297-348). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Banks, J. A. (1972). The sociology of social movements. Londra ve Basingstoke: The Macmillan Press.
Bercé, Y.-M. (2003). Modern Avrupa'da ayaklanma ve devrimler (1. bs.). (M. Cedden, Çev.) Ankara: İmge Kitabevi.
Bhaskar, R. (2013). Natüralizmin olanaklılığı. Çağdaş insan bilimlerinin felsefi bir eleştirisi. (V. S. Öğütle, Çev.) Ankara: Pratika Kitap.
Bon, G. L. (2014). Kitleler psikolojisi. (H. Can, Çev.) Ankara: Tutku Yayınevi.
Bookchin, M. (2023). Devrimci halk hareketleri tarihi. Üçüncü devrim. Cilt 1. Köylü isyanlarından Fransız Devrimine (1. bs.). (R. Alpay, Çev.) İstanbul: Sümer Yayıncılık.
Bush, C. M. (2008). Reformcular ve devrimciler: Sistem karşıtı hareketlerin yükselişi ve iktidar paradoksu, 1848-1917. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 87-139). İstanbul: Versus Yayınları.
Bush, C. M., & Morris, R. (2008). İmparatorluklar parçalanıyor, hareketler çöküyor: Sistem karşıtı mücadele, 1917-1968. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 141-217). İstanbul: Versus Kitap.
Callinicos, A. (2015). Toplum kuramı. Tarihsel bir bakış (7 bs.). (Y. Tezgiden, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
Castells, M. (2013). İsyan ve umut ağları. İnternet çağında toplumsal hareketler (1. bs.). (E. Kılıç, Çev.) İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Coser, L. A. (2015). Sosyolojik düşüncenin ustaları. Tarihsel ve toplumsal bağlamlarında fikirler. (S. T. Himmet Hülür, Çev.) Ankara: De Ki Yayınları.
Çayır, K. (1999). Toplumsal sahnenin yeni aktörleri: Yeni sosyal hareketler. K. Çayır (Der.), Yeni sosyal hareketler. Teorik açılımlar içinde (ss. 13-33). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
de Tocqueville, A. (2004). Eski Rejim ve devrim (2. bs.). (T. Ilgaz, Trans.) Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Erol, D. D. (2008). Bir sivil itaatsizlik örneği: 'Bergama olayları' ve Türkiye basınındaki sunumu. E. Dağtaş (Der.), Türkiye'de sivil itaatsizlik, toplumsal hareketler ve basın (1. bs) içinde (ss. 197-238). Ankara: Ütopya Yayınları.
Garthwaite, G. R. (2021). İran tarihi. Pers imparatorluğundan günümüze. (F. Aytuna, Çev.) İstanbul: İnkılap Kitabevi.
Gestrich, A. (2023). Sosyal düzen. H. Scott (Der.), Erken modern Avrupa tarihi. Toplumlar ve ekonomiler. 2. kitap (İ. H. Yılmaz, Çev., 1. bs.) içinde (ss. 59-91). İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları.
Habermas, J. (2010). Demokratik anayasal devlette tanınma savaşımı. A. Gutmann (Der.), Çokkültürcülük. Tanınma politikası (M. H. Doğan, Çev., 3. bs.) içinde (ss. 125-161). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Hazan, E. (2016). Fransız devrimi tarihi (1. bs.). (N. C. Sümter, Çev.) İstanbul: Say Yayınları.
Işık, G., Erdemir, F., & Oğuzhan Börekçi, A. Ü. (2011). Bir toplumsal hareketin medya analizi: Tekel eylemi. G. Işık (Der.), Toplumsal hareketler. Politikadan edebiyata, sanattan sinemaya, medyadan toplumsal algıya teorik ve pratik analizler ve yansımalar (1. bs.) içinde (ss. 349-401). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kalouche, F., & Mielants, E. (2008). Dünya sisteminin ve sistem karşıtı hareketlerin dönüşümü: 1968-2005. W. G. Martin (Der.), Toplumsal hareketler (1750-2005). Dipten gelen dalgalar (D. Keskin, Çev.) içinde (ss. 219-282). İstanbul: Versus Yayınları.
Lentz, T. (2021). Napoléon (2. bs.). (İ. Engindeniz, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi.
Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü (2. bs.). (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.) Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
McPhee, P. (2023). Robespierre. Devrimci bir yaşam (1. bs.). (S. Sertabiboğlu, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Offe, C. (1999). Yeni sosyal hareketler: Kurumsal politikanın sınırlarının zorlanması. K. Çayır (Der.), Yeni sosyal hareketler. Teorik açılımlar içinde (ss. 53-79). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Sieyès, E.-J. (2005). "Üçüncü sınıf" nedir? (1. bs.). (İ. Birkan, Çev.) Ankara: İmge Kitabevi.
Skocpol, T. (2023). Devletler ve toplumsal devrimler. Fransa, Rusya ve Çin'in karşılaştırmalı analizi (1. bs.). (S. E. Türközü, Çev.) Ankara: Fol Yayıncılık.
Taylor, C. (2010). Tanınma politikası. A. Gutmann (Der.), Çokkültürcülük. Tanınma politikası (Y. Salman, Çev., 3. bs.) içinde (ss. 46-93). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Tilly, C. (2011). Demokrasi. (E. Arıcan, Çev.) Ankara: Phoenix Yayınevi.
Tilly, C., Castañeda, E., & Wood, L. J. (2022). Toplumsal hareketler, 1768-2018 (1. bs.). (O. Düz, Çev.) İstanbul: Alfa Yayınları.
Timur, T. (2017). Mutlak Monarşi ve Fransız Devrimi (2. bs.). İstanbul: Yordam Kitap.
Uysal, A. (2018). Toplumsal hareketler sosyolojisi. H. Etil, & M. Demir (Der.), Türkiye'de çağdaş sosyoloji konuşmaları (1. bs.) içinde (ss. 197-226). İstanbul: Küre Yayınları.
Ünal, A. Z. (2018). Toplumda tabakalaşma ve hareketlilik. Olgular, kavramlar, kuramlar (4. bs.). Ankara: Atıf Yayınları.
