Anlatının Sonu

Bir anlatının başlangıcı kadar sonu da önemlidir. Kapanış, bir anlatıyı okuyup bitirdikten sonra orada biter mi, yoksa okurun kafasında devam mı eder? Anlatının son cümleleriyle, son sayfada mı biter sözler /sözcükler,  orada durur mu hayat? Son diye bir şey var mıdır? Bu sorular yeni değildir, hep olmuştur, olacaktır da. Başlangıç noktasını tam olarak belli olmadığı bir anlatının sonunun da açık olması beklenemez. 
Doğumu gibi ölümü de soru işaretleriyle doludur anlatı dünyasının. Her anlatı kendi olmayan başlangıcını yarattığı gibi olmayan sonunu da yaratır ki, her anlatı, ilk ve son sözle ya küllerinden yeniden doğarak başka metinlere başlangıç veya kapanış olarak başka başka karakterlerin/hayatların dünyasında veya okurun imgeleminde ya yaşamaya devam ederler ya da ölürler. Estetik bir nesneye dönüşen anlatının söyleyeceği çok şey olduğu gibi, anlatıyı anlatacak olan eleştirmenin de anlatacağı çok şey olacaktır. O nedenle bir eleştirmenin/okurun anlatı üzerine anlatısı nasıl bitecektir, bitiş noktası nasıl olacaktır? Eleştirmenin son sözüyle anlatı bitmiş mi olacaktır? Veya başka başka söylemelere kapı mı açacaktır? Anlatı anlatanı beslediği gibi, anlatan da anlatıyı beslediğinden bu noktada edebiyat kuramı ve eleştirisi anlatılar için büyük bir nimettir aslında. 
Bu bölümde Anlatı Üzerine Anlatı'da, "Anlatının Başlangıcı" bölümünde yer verdiğimiz Samuel Beckett'ın Oyunsonu (Endgame, 1957) oyunu, Charles Dickens'ın İki Şehrin Hikayesi (A Tale of Two Cities, 1859) romanı, Leylâ Erbil'in Hallaç (1960)'ta yer alan "Öykü" adlı öyküsü, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "İnsanlar Arasında" şiiri ve John Milton'ın epik şiiri Yitirilen Cennet (Paradise Lost, 1667) "Anlatının Sonu"na konuk olacaklar. Oyunsonu'ndan başlayarak sırasıyla metinlerin kapanış bölümlerine, yani bu kez anlatıların sonlarına söylem üzerine söylemlerle dokunmaya çalışacağız.