ANAZARBOS KALESİ VE YAKIN ÇEVRESİNİN YÜZEY FLORASI
Özet
Bu çalışma, Kozan/Adana'da yer alan Anazarbos (Anavarza) Kalesi ve yakın çevresinin yüzey florasını incelemektedir. Mart 2014 - Mayıs 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilen 15 araştırma gezisinde toplanan 556 bitki örneğinin değerlendirilmesiyle, alanda doğal olarak yetişen 54 familya ve 187 cinse ait toplam 290 tür ve tür altı takson tespit edilmiştir. Tespit edilen taksonların 10 tanesi (%3,4) endemiktir. Taktiksel dağılımda 1 takson Pteridophyta, 289 takson Spermatophyta divizyosuna aittir; Angiosperm alt divizyosundaki 288 taksonun 243'ü Dicotyledonae, 45'i ise Monocotyledonae sınıfındadır. En zengin familya Asteraceae (35 takson), en zengin cins ise Galium (9 takson) olarak belirlenmiştir. Alanda toplanan bitkilerin 79'unun (%27,24) etnobotanik özelliğe sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca Anazarboslu ünlü antik çağ tıbbi bitkiler uzmanı Dioscorides'in De Materia Medica adlı beş ciltlik eserinde yer alan bitkilerden 42 örneğin günümüzde halen bu alanda yetiştiği ve toplandığı saptanmıştır. Bu veriler (%14,48), antik dönemden günümüze etnobotanik kullanım sürekliliğini göstermektedir. Çalışma, arkeobotanik araştırmalara alt yapı sağlamayı ve alanın doğal ile kültürel mirasını korumayı hedeflemektedir.
Referanslar
Pearson 1988 Pearson, S., “Botanical Indicators in Historical Archaeology”, Australlian Historical Archaeology 6, 74-82.
Girginer 2005 Girginer, S. K., “Roma Döneminde Antik Çukurova’nın Başkenti: Anazarbos (Anazarbos)”, Çukurova Üniversite Dergisi 1, Sayı:4, 34-35.
Baytop 1997 Baytop, T., “Anazarbalı Dioscorides. I.Yüzyılda Yaşamış Ünlü Bir Hekim”, Sandoz Dergisi, Sayı:1, 10-17.
Ataç – Yıldırım 2004 Adnan Ataç, Vedat Yıldırım, "Osmanlı Hekimleri ve Dioscorides'in De Materia Medica'sı", Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 15, 257-269.
Baytop 1999 Baytop, T., Türkiye’de Tıbbi Bitkilerle Tedavi (Geçmişte ve Bugün). Nobel Tıp Kitapevi, (İlaveli İkinci Baskı), Ankara.
Riddle 1985 Riddle, J. M., Dioscorides on Pharmacy and Medicine, University of Texas Press, Austin. https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=uX2jDQAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR11&dq=Riddle,+J.+M.,+Dioscorides+on+Pharmacy+and+Medicine,+University+of+Texas+Press,+Austin&ots=u9VAc0QAKF&sig=-ChvBjaYAJ84RtLRqDUXMMCLSyg&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
Yıldırım 2016 Yıldırım, V.,“Dioskorides’in De Materia Medica İsimli Eserindeki Drogların Veteriner Hekimli Alanında Kullanımları”, Lokman Hekim Dergisi, 6(3):121-127.
Osbaldeston 2000 Osbaldeston, T. A., The Herbal of Dioscorides The Greek. Ibidis Press. Johannesburg South Africa. Front section.
Staub et al 2016 “Back to the roots: A quantitavi survey of herbal drugs in Dioscories’ De Materia Medica (ex Matthioi, 1568)”, Phytomedicine, Volume 23, Issue 10, Pages 1043-1052. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2016.06.016
Tekiner 2009 “Dioscorides Materia Medica manusciripts in Turkey”, 39. ICHP, Vienna, Austria.
Baytop 2000 Baytop, T., “Anazarbalı Dioskorides”, Türk Eczacılık Tarihi Araştırmaları, İstanbul, s. 225.
Kurt 2011 Kurt, L., Türkiye Vejetasyon Dinamizmi Lisansüstü Ders Notları, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Seçmen et al 1989 Seçmen, Ö., Gemici, Y., Leblebici, E., Görk, G. ve Bekat, L., 1989. Tohumlu Bitkiler Sistematiği, Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Kitaplar Serisi, İzmir.
Tuğ 2012 Tuğ, G. N,. Herbaryum ve Botanik Bahçeleri. Ankara Üniversitesi Lisans Üstü Ders Notları, Ankara.
Davis 1988 Davis, P. H., Flora of Turkey and East Aegean Islands. Vol 1- 10 University Pres, Edinburgh.
Baytop 1998 Baytop, A., İngilizce- Türkçe Botanik Klavuzu. İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi.
Altınayar 1987 Altınayar, G., Bitkibilimi Terimleri Sözlüğü. DSİ Basım ve Foto- Film İşletme Müdürlüğü Matbaası, Ankara.
Güner et al 2000 Güner, A., Özhata, N., Ekim, T., Başer K. H. C. (eds.)., Flora of Turkey and The East Aegean Islands, Edinburgh.
Güner 2012 Güner, A., Türkiye Bitkileri Listesi- Damarlı Bitkiler Kitabı. Nezahat Gökyiğit Bahçesi.
Gemici et al 1992 Gemici, Y., Seçmen, Ö., Ekim, T., “Türkiye’de Endemizm ve İzmir Yöresinin Bazı Endemikleri”, Ege Coğrafya Dergisi, 6:61-84.
Ekim et al 2000 Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z. Ve Adıgüzel, N., Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı. Van Yüzüncüyıl Üniversitesi, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği.
Kühn 1829 Kühn, C. G., Pedanii Dioscoridis Anazarbei De Materia Medica. Libri Quinque, Lipsiae (NewYork).