1950’Lİ YILLARDAN GÜNÜMÜZE ANAVARZA’DA YAŞAM
Özet
"1950’li Yıllardan Günümüze Anavarza’da Yaşam" başlıklı eser, Dilekkaya köyünün son 60 yıllık sosyal, çevresel ve zirai dönüşümünü kişisel tecrübeler ve köy yaşlılarının anlatımlarıyla sunmaktadır. Kozan, İmamoğlu, Ceyhan ve Kadirli ilçelerinin ortasında yer alan verimli Anavarza ovası, 2.000 yıllık kaleler ve yüksek surlarla çevrili tarihi bir yerleşim yeridir. Köyün resmi adı olan Dilekkaya, parlak bir taş üzerinde dilek dileme geleneğinden gelmektedir. Bölgedeki Sumbas Çayı ve etrafındaki doğal dereler zamanla sulama kanallarına çevrilmiş; tarımsal ilaçlama ve avcılık nedeniyle keklik, yaban güvercini, kartal ve endemik salyangoz gibi canlı türleri azalmış veya yok olmuştur. UNESCO geçici miras listesinde yer alan sit alanında, kanser tedavisinde alternatif olarak yüksek fiyata satılan deve ısırganı tohumu ve Roma döneminden kaldığı tahmin edilen yer elması gibi değerli bitkiler yetişmektedir. 1970'lerden önce kuru tarımla pamuk, buğday, susam ve yoğun biçimde çeltik ekimi yapılırken, sıtma vakaları ve çeltik yasakları sonrası mısır, soya, yer fıstığı ve narenciye üretimine geçilmiştir. Hayvancılık alanında ise az süt veren ancak zor şartlara dayanıklı yerli sığır ırkları ve mandacılık yaygınken, sütler köylüler arasında "değişik" adı verilen imece usulüyle paylaşılmıştır. 1985 yılından sonra Holstein ve Simental gibi ithal sığır ırklarının bölgeye girmesiyle yerli ırklar tamamen tükenmiş, yerini besi çiftliklerine bırakmıştır.