BİR ANAZARBOS SİKKESİ IŞIĞINDA KENTİN TARİHİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Yazarlar

Füsun Tülek

Özet

Bu çalışma, Osmaniye'nin Sakaltutan mevkiinde keşfedilen nadir bir Roma İmparatorluk sikkesi ışığında Doğu Ovalık Kilikya'nın önemli kenti Anazarbos'un tarihini ve stratejik konumunu incelemektedir. MÖ 20 yılında Kral II. Tarkondimotos yönetiminde "Caesarea" adıyla ilk Roma İmparatorluk sikkesini basan kent, zamanla Tarsos ile rekabet ederek neokoros ve metropolis unvanlarını elde etmiştir. Parth savaşlarında Doğu Cephesi'ndeki Roma lejyonlarına sağladığı lojistik destek ve ulaşım ağları üzerindeki konumuyla askeri bakımdan kritik bir üs olmuştur. 2017 yüzey araştırmalarında Akyol üzerindeki bir değirmende bulunan MS 219/220 tarihli bakır triassarion sikke, İmparator Elagabalus'un eşi Augusta Julia Paula adına basılmıştır. Arka yüzünde iki öküzün çektiği arabada soldan sağa doğru ilerleyen Ay Tanrıçası Selene betimlenen bu eser, diğer bilinen Julia Paula örneklerinden farklı hareket yönüyle benzersizdir. Sikke üzerindeki AMK ve T B yazıtları, kentin iki kez neokoros unvanı kazandığını ve metropol statüsünü vurgulamaktadır. Anazarbos'un Roma öncesi dönemi az bilinse de, MÖ 5. yüzyıl sikkeleri, akropolis alanındaki obsidyen işlik izleri ve Hellenistik seramik buluntuları, kentin Roma öncesinde de gelişmiş bir kültür ve ticaret merkezi olduğunu kanıtlamaktadır.

Referanslar

Comnena, Anna. Alexiada. The Alexiad of Anna Comnena. Çev. E.R.A. Sewter. 1969. Penguin Classics. Londra.

Dio Cassius Roman History. Cilt IX. Çev. Earnest Cary. Loeb Classical Library, Harvard University Press. 1927.

Malalas Malalas, Johannes., Chronographia. Çev. E. Chilmead. Corpus scriptorum historiae byzantinae. Bonnae. Impensis ed. Weberi. 1831.

Prokopios The Secret History. (Çev.) Henry Bronson Dewing. Loeb Classical Library, Harvard University Press. 1935.

Alkım 1959 Alkım, U. Bahadır., “Güney-batı Antitoros Bölgesinde Eski Bir Yol Şebekesi”, Belleten 23, 59- 77.

Bossert ve Alkım 1947 Bossert, H. Th. ve U. Bahadır Alkım., Karatepe. Kadirli ve Dolayları. İkinci Ön Rapor. İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları. İstanbul.

Burrell 2004 Neokoroi Greek Cities and the Roman Emperors, Brill. Leiden.

Çambel ved 2007 Çambel, H., Günay, R., Toydemir Sabuncu, A., Kumkale Toros Eteklerinde Bir Haçlı Kalesi, Ege Yayınları. İstanbul.

De Giorgi 2011 De Giorgi, Andreae. U., “Hellenistic Founders, Roman Builders: Anazarbos in Cilicia”, Hoffmann, A., Posamentir, R., Sayar, M.H., (derl.) Hellenismus in der Cilicia Pedias. BYZAS 12, 121- 138.

Gough, 1952 Gough, M., “Anazarbus”, Anatolian Studies 2, 85-160.

Haymann 2007 Haymann, F., “Hadrian und Aigeai: Ein Neues Tridrachmon”, Gephyra 4, 47 – 57.

Hill 1900 Hill, G., A Catalog of the Greek Coins in the British Museum, Greek Coins of Lycaonia, Isauria, and Cilicia. Londra.

Lichtenberger 2019 Lichtenberger, A., Raja, R., “The Chora of Gerasa/Jerash”, Judaea/Palaestina and Arabia : Cities and Hinterlands in Roman and Byzantine Times. (derl.) Lichtenberger,A., Tal, O., Weiss, Z.,.Cilt.8.4: 115-130. Proylaeum. Heidelberg.

Kaya 2008 Kaya, M.A., Roma’nın Afrikalı İmparatoru Septimius Severus. Arkeoloji ve Sanat Yayınları. İstanbul.

Levy 1998 Levy, B., “Hadrian in Plain Cilicia”, The Princeton University Library Chronicle 59, 3. 640 – 648.

Mitchell 1995 Mitchell, S., Anatolia. Land, Men, and Gods in Asia Minor. I. The Celts and the Impact of the Roman Rule. Oxford University Press. Oxford.

Posamentir 2011 Posamentir, R., “Anazarbos in Hellenismus”, Hoffmann, A., Posamentir, R., Sayar, M.H., (derl.) Hellenismus in der Cilicia Pedias. BYZAS. 12: 97- 120.

Posamentir 2008 Posamentir, R., “Kulturkontakt Als Impuls Architektonischer Innovation: Austauch Und Inspiration in Anazarbos, Einer Vergessenen Grenzstadt Zwischen Ost Und West”, Austausch und Inspiration: Kulturkontakt als Impuls Architektonischer Innovation. Philipp Von Zabern. Mainz. 89- 106.

Posamentir - Sayar 2006 Posamentir, R., Sayar, M.H., “Anazarbos- Ein Zwischenbericht aus der Metropole des Ebenen Kilikien”, Istanbuler Mitteilungen 56, 317- 357.

Russell 1991 Russell, J., “Cilicia- Nutrix Virorum: Cilicians abroad in Peace and War during Hellenistic and Roman Times. Anatolia Antiqua 1, 283 – 297.

Sayar 2013 Sayar, M.H., “Historical geography, ancient cities and harbours in Cilicia Tracheia and in Cilicia Pedias”, L'Anatolie des peuples, des cités et des cultures(IIe millénaire av. J.-C. – Ve siècle ap. J.-C.), 175- 181.

Sayar 1991 Sayar, M.H., “Equites Singulares Augusti in neuen Inschriften aus Anazarbos, Epigraphica”, Anatolica 17, 19 – 40.

Speidel 1994 Speidel,M.P., Riding for Caesar. The Roman Emperors’ Horseguard. Londra.

Tülek 2017 Tülek, F., “Kilise Merkezli Bir Tarımsal Üretim Yerleşimi: Sazaklı”, Rural settlements and Urban centers in Mediterranean During Antiquity. Derl. Ü. Aydınoğlu. A. Mörtel. Mersin Üniversitesi Yayınları. Mersin. 142- 151.

Tülek 2012a Tülek, F., “Osmaniye Arkeolojik Varlıklar Envanteri 2010 - 2013 Yılları Çalışmaları”, Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi 10, 31- 59.

Tülek 2012b Tülek, F., “Footsteps of the Arab- Byzantine Armies in Osmaniye Province Cilicia. Proceedings of the 7th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East (ICAANE), London. Cilt 1: 149- 161.

Ziegler 1993 Ziegler, R., Kaiser, Heer und Stadtisches Geld. Untersuchungen zur Münzpraegung von Anazarbos und Anderer Ostkilikischer Stadte. Ergaenzungsbaende zu den Tituli Asiae Minoris. Nr. 16. Österreichische Akademie der Wissenschaften Philosophisch Hirorische Klasse Denkschriften. Band 234. Viyana.

Yayınlanan

10 Ocak 2022

Lisans

Lisans