CILICIA’DA BİR BAŞKENT: ANAZARBVS PİSKOPOSLUĞU

Yazarlar

Murat Özyıldırım

Özet

Cilicia bölgesinin önde gelen kentlerinden Anazarbus'un Hıristiyanlık tarihindeki yerini, piskoposlarını ve katıldıkları konsilleri Michel Lequien'in Latince eseri ışığında ele alan bu çalışma, kentin dinî ve idari gelişimini incelemektedir. Hıristiyanlığın Tarsuslu Paulus, Azize Thecla ve ticari temaslar vasıtasıyla yayıldığı bölgede Anazarbus, İmparator II. Theodosius döneminde yapılan idari ve dinî düzenlemeler sonucunda Cilicia Secunda eyaletinin metropolitlik merkezi konumuna yükseltilmiştir. Kentin bilinen ilk piskoposu II. yüzyılda görev yapan Maris'tir. 325 yılındaki Nicaea Konsili'nde Anazarbus'u temsil eden Piskopos Athanasius Arius'un yanında yer alırken, 431 yılındaki I. Ephesus Konsili'nde Metropolit Maximianus Nestorius'u desteklemiş ve kent 433/434 yılında barışçıl yerel bir synoda ev sahipliği yapmıştır. 451 Chalcedon Konsili'ne Piskopos Cyrus katılmış, 518 yılında ise Monophysist görüşe bağlı olan Metropolit Antarchius İmparator I. Iustinus tarafından görevinden alınarak sürgüne gönderilmiştir. Sonraki dönemlerde Ioannes, Aetherius, Stephanus, Isidorus ve XIII. yüzyıldaki Theodoretus gibi din adamları tarafından yönetilen Anazarbus Piskoposluğu, Doğu Roma İmparatorluğu'nun egemen Ortodoks yapısına kıyasla Ariusçuluk, Nestoriusçuluk ve Monofizitizm gibi muhalif dinî anlayışlarda aktif roller üstlenerek erken ve geç dönem Hıristiyanlık tartışmalarındaki güçlü tarihsel konumunu sürdürmüştür.

Referanslar

Çakmak 2011 Çakmak, Ü., “Geç Antik Dönem’de Cilicia ve Isauria’da Kilise Sayısının Artış Nedenleri Üzerine Bir Deneme”, Seleucia I, Ankara.

Çelik 1996 Çelik, M., Süryani Tarihi I, Ayraç yay., Istanbul.

Flery 1844 Fleury, L., The Ecclesiastical History from 429 to 456 (Trans. with notes, Parker and Rivington, London.

Harman 2013 Harman, Ö., F., “Yahudi Hıristiyanlığı”, İslâm Ansiklopedisi, Istanbul, şurada: https://islamansiklopedisi.org.tr/yahudi-hiristiyanligi

Healy 1910 Healy, P., “Lucian of Antioch”, In The Catholic Encyclopedia, New York, şurada: http://www.newadvent.org/cathen/09409a.htm

Hild – Hellenkemper 1990 Hild, F- H. Hellenkemper H., Kilikien und Isaurien,Tabula Imperii Byzantini 5, Wien.

Kaçar 2003 Kaçar, T., “Cilician Bishops and Fourth – Century Chruch Politics”, Olba, VIII (Özel Sayı), Mersin, 2003, s. 109 – 128.

Lequien 1740 Lequien, M., Oriens Christianus, in quatuor patriarchatus digestus quo exhibentur ecclesiae patriarchae, caeterique praesules totius Orientis, Paris.

Özyıldırım 2004 Özyıldırım, M., “Seleucia ad Calycadnum ve Hıristiyanlığın İlk Üç Yüzyılı”, Olba X, Mersin, s. 239 – 258.

Özyıldırım 2005 Özyıldırım, M., “Corycus Piskoposluğu ve VI. Yüzyıla Kadar Kristoloji Tartışmaları”, Olba XI, Mersin, s. 199 – 219.

Özyıldırım 2007 Özyıldırım, M., “Ariminum ve Seleucia Ad Calycadnum Konsilleri 359 İkiz Konsiller Yılı”, Olba XV, Mersin.

Özyıldırım – Ayteş Canevello 2019 Özyıldırım, M., Ayteş Canevello, S., Cilicia’da Yahudiler, Bilgin Yay. Ankara.

Philostragus (edt. Philip & Amidon) 2007 Philostorgius, Church History (edt. Philip, R. & Amidon, S. J.), Boston.

Suidae Lexicon 1705 Suiadae Lexicon, Graece & Latine cum Manuscriptis Codicibus collatum a quamplurimis mendis purgavit, Notisque perpetuis illustravit: Versionem Latinam innumeris in locis correxit Indicesque Auctorum Rerum adjecit Ludolphus Kusterus, Proffessor humaniorum literarum in Gymnafio, Regio Berolinensi, Cantabrigia.

Yeğin – Özyıldırım 2020 Yeğin, Y. – Özyıldırım, M., “Identity and cultural exchange in ancient Cilicia New results and future perspectives, Christliche Identität in Olba am Beispiel des Klosters von Olba Reichert Verlag.

Yayınlanan

11 Ocak 2022

Lisans

Lisans