Aile Planlaması Danışmanlığı

Yazarlar

Tuğba Şenkaya
Umut Gök Balcı
https://orcid.org/0000-0002-5048-204X

Özet

Bu metin, aile planlaması ve kontraseptif yöntemlerin tanımını, tarihçesini, amaçlarını ve çeşitlerini detaylıca ele almaktadır. Aile planlaması; bireylerin gebeliklerin zamanlamasını, sayısını ve aralığını özgürce belirlemelerine olanak tanırken, istenmeyen gebeliklerin önlenmesi ve anne-çocuk sağlığının korunmasını hedefler. Metinde doğum kontrol yöntemleri geleneksel ve modern yöntemler olarak sınıflandırılmıştır. Geri çekme ve vajinal duş gibi geleneksel yöntemlerin etkinlik oranı oldukça düşüktür. Modern yöntemler arasında yer alan rahim içi araçlar (RİA), implantlar ve cerrahi sterilizasyon (tüp ligasyonu, vazektomi) en yüksek etkinliğe sahiptir. Kombine oral kontraseptifler, enjeksiyonlar, vajinal halka ve transdermal yamalar çok etkili hormonal araçlar arasında sayılırken; erkek/kadın kondomu gibi bariyer yöntemler orta düzeyde etkilidir ve aynı zamanda cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruma sağlar. Doğal yöntemler servikal mukus, vücut ısısı ve takvim takibine dayanır. Korunmasız ilişki sonrasında ise ilk 72 saat içinde kullanılan hormonal ertesi gün hapları veya ilk 5 gün içinde uygulanan postkoital RİA gibi acil kontrasepsiyon seçenekleri mevcuttur.

Referanslar

Bulut A. Aile planlaması hizmetlerinin kalitesi. “Aile Planlamasında Temel Bilgiler” içinde . SB AÇSAP Genel Müdürlüğü, T.C. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığın Anabilim Dalı, JHPIEGO. İstanbul, İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı Yayınları. 1997; 35-47.

Toker SO. Aile planlaması ve acil kontrasepsiyon. Nobel Medicus Journal 2006; 2.2

Şirin A. Dünyadaki Nüfus Sorunu, Aile Planlaması ve Topluma Sağladığı Yararlar ve Hemşirelerin Aile Planlamasındaki Rolü” Ege Üni. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 1994, Sayı:1, İzmir.

Şirin A, Demir Ü, Saruhan A. Kadın Sağlığı Hastalıkları Hemşireliği Ders Notları, 1997, İzmir, s:330-355

Erenel AŞ, Kavlak T, Bingöl B. Kadınların doğum sonrası altı ay sonunda aile planlaması yöntemi kullanma durumu. Van Tıp Dergisi 2011;18.2: 68-76.

Potts M, kanserimpbell M. Gynecology and Obstetrics. In “History of Contraception”. (ed) Sciarra JJ, Vol 6. Baltimore, Lippincott Williams and Wilkins. 2002;1-27.

Güngör, Sadettin, et al. Koitus interruptus (geri çekme) yönteminin etkinliği ve eğitim seviyesinin önemi. Gülhane Tıp Dergisi 2006;48.1 8-10.

Coşkun Anayit Margirit, Eda Yakıt, et al. . Evaluation of the use of vaginal tampons and vaginal douche practices among women. Kadınların vajinal tampon ve vajinal duş uygulama durumlarının değerlendirmesi. Journal of Human Sciences 2017;14(1):74-88.

Ünlüoğlu İ. Laktasyonel Amenore Metodu. Türkiye Klinikleri Cerrahi Tıp Bilimleri Dergisi 2006;2(.22 60-67.

İnal MM. Bariyer kontraseptif yöntemler. Türkiye Klinikleri Cerrahi Tıp Bilimleri Dergisi 2006;2 (22): 41-50.

Aksu, H. . Kontraseptif Yöntemler. Ahsen Şirin., Oya Kavlak (Ed.). Kadın Sağlığı 2015, sf.185-205. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri.

Taşkın, L. Doğum-Kadın Sağlığı Hemşireliği. 2016. Ankara: Akademisyen Tıp Kitapevi.

Hotun Şahin N. Doğurganlığın düzenlenmesi. Kadın Sağlığı ve Hastalıkları 2015; 120-133, İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri.

Kuloğlu, Baki Umutcan, et al. Geçmişten Günümüze Doğum Kontrol Yöntemleri.

Beck W.W.Aile Planlamasý:Kontrasepsiyon ve Komplikasyonlarý,National Medical Series For Independent Study (NMS),Çeviri Editörü:Asena U.1998;241-248

World Health Organization Department of Reproductive Health and Research (WHO/RHR) and Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health/Center for Communication Programs (CCP), Knowledge for Health Project. Family Planning: A Global Handbook for Providers (2011 update). Baltimore and Geneva: CCP and WHO, 2011

Hilgers TW. The Scientific Foundations of the Ovulation Method. Omaha, Pope John Paul IV Institute. 1995

Pyper CM, Knight J. Fertility awareness methods of family planning: The phsiological background, methodology and effectiveness of fertility awareness methods. A CPD self-assessment test. Rewiew. Journal of Family Planning and Reproductive Health kanserire 2001;27(2):103-10

Hatcher RA, Trussell J, Nelson AL, et al. “Contraceptive Technology” 19th ed. New York, Ardent Media, Inc. 2007; 211-47.

Arévalo M, Jennings V, Nikula M, Sinai I. Efficacy of the new TwoDay Method of family planning. Fertil Steril 2004; 82: 885.

Ertopçu Kenan. . Fertilite Bilincine Dayalı Metodlar ve Geleneksel Yöntemler. Türkiye Klinikleri Cerrahi Tıp Bilimleri Dergisi 2006; 2(22):68-77.

Gürbay A, Giray B, Hıncal F. : “Kombine oral kontraseptifler: riskleri ve yararları.” Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi 1997; 17(1):1-14.

Akkar ÖB, Karakuş S, Yıldız Ç. Korğalı E, Çetin A. Kontrasepsiyon yöntemlerinin kadın cinsel yaşamı üzerine etkileri. Androloji Bülteni 2015; 17(63): 298-300

Karaca, PP, Beji, NK. Premenstrüel Sendromunun Tanı Ve Tedavisinde Kanıt Temelli Yaklaşımlar Ve Hemşirelik Bakımı. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(3), 178-186.

Güner, Z.. Düşük dozlu oral kontraseptif steroidlerin, ateroskleroz, kardiyovasküler hastalık ve damar endotel hasar belirteçleri üzerine etkileri. Doktora tezi. 2008. Adnan Menderes Üniversitesi, Tıp Fakültesi.

Brown EJ, Deshmukh P, Antell K. Contraception Update: Oral Contraception. FP Essent. 2017; 462:11-19.

Iversen L, Sivasubramaniam S, Lee AJ et al. Life-time cancer risk and combined oral contraceptives: the Royal College of General Practitioners’ Oral Contraception Study. Am J Obstet Gynecol. 2017; 216(6):580.e1-580.e9.

Black A. et al. kanserinadian Contraception Consensus (part 3 of 4): Chapter 8 - Progestin Only Contraception. J. Obstetr Gynaecol kanserinada 2016; 38: 279-300.

Schivone G, Dorflinger L, Halpern V. et al. Injectable contraception: updates and innovation. Curr Opin Obstet Gynecol. 2016; 28(6):504-509.

Adeyemi- Fowode OA, Bercaw- Pratt JL. Intrauterine Devices: Effective Contraception with Non- contraceptive Benefits for Adolescents. J Pediatr Adolesc Gynecol 2019;32(5S):S2-S6.

Patil E, Jensen JT. Permanent Contraception for Women.. Semin Reprod Med. 2016;34(3):139-44.

Amory JK . Male contraception. Fertil Steril. 2016;106(6):1303- 1309.

Mittal S. Emergency contraception: which is the best? Minerva Ginecol. 2016; 68(6):687-99.

Yayınlanan

5 Ocak 2022

Lisans

Lisans