Erektil Disfonksiyonda Tanısal Testler: IIEF, Penil Doppler USG ve Noktürnal Ereksiyon Testleri
Özet
Erektil disfonksiyonun tanısal değerlendirmesi, hastanın cinsel işlevini, altta yatan nedenleri ve tedavi kararlarını etkileyen klinik özellikleri birlikte ele almayı gerektirir. Bu bölümde, Uluslararası Erektil Fonksiyon İndeksi (IIEF), penil renkli Doppler ultrasonografi ve noktürnal penil tümesans ve rijidite (NPTR) izleminin klinik kullanımı, güncel literatür ve kılavuzlar çerçevesinde incelenmektedir. IIEF-15 ve IIEF-5/SHIM’in yapısı, puanlama ilkeleri, erektil disfonksiyon şiddetinin belirlenmesindeki yeri ve tedavi yanıtının izlenmesindeki katkıları açıklanmaktadır. Farmakolojik uyarılı penil Doppler incelemesinin endikasyonları, uygulama protokolü, hemodinamik parametreleri, güvenlik önlemleri ve yanlış yorumlamaya yol açabilecek etkenler değerlendirilmektedir. NPTR izleminin fizyolojik temeli ve kayıt yöntemleri ele alınmakta; organik ve psikojenik bileşenlerin değerlendirilmesine katkısı, uyku ve kayıt koşullarından kaynaklanan sınırlılıklarıyla birlikte tartışılmaktadır. Bölüm, testlerin farklı klinik sorulara yanıt verdiğini vurgulayarak sonuçların öykü, fizik muayene ve laboratuvar bulgularıyla birlikte yorumlanmasına yönelik bir çerçeve sunmaktadır. Uygun hasta seçimi ve standart uygulama ilkeleri üzerinden, gereksiz incelemelerden kaçınılması ve klinik kararların bireyselleştirilmesi amaçlanmaktadır.
Referanslar
Salonia A, Boeri L, Capogrosso P, et al. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health. Arnhem: European Association of Urology; 2026.
Cinislioglu AE, Ozturk MI. Erektil disfonksiyon: tanısal değerlendirme. In: Kadioglu A, Efesoy O (eds.) Güncel Üroloji. 4th ed. İstanbul: Türk Üroloji Derneği; 2025. p. 911-917.
Yıldırım Ö, Özden SB. Tanı yöntemleri. In: Gül Ü, Turunç T (eds.) Erkek Cinsel Sağlığı ve Fertilitesi. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2021. p. 194–202.
Rosen RC, Riley A, Wagner G, et al. The International Index of Erectile Function (IIEF): a multidimensional scale for assessment of erectile dysfunction. Urology. 1997;49(6):822-830. doi:10.1016/S0090-4295(97)00238-0.
Cappelleri JC, Rosen RC, Smith MD, et al. Diagnostic evaluation of the erectile function domain of the International Index of Erectile Function. Urology. 1999;54(2):346-351. doi:10.1016/S0090-4295(99)00099-0.
Rosen RC, Cappelleri JC, Smith MD, et al. Development and evaluation of an abridged, 5-item version of the International Index of Erectile Function (IIEF-5) as a diagnostic tool for erectile dysfunction. International Journal of Impotence Research. 1999;11(6):319-326. doi:10.1038/sj.ijir.3900472.
Turunç T, Deveci S, Güvel S, et al. Uluslararası Cinsel İşlev İndeksi-5’in Türkçe geçerlilik çalışmasının değerlendirilmesi. Türk Üroloji Dergisi. 2007;33(1):45-49.
Rosen RC, Allen KR, Ni X, et al. Minimal clinically important differences in the erectile function domain of the International Index of Erectile Function scale. European Urology. 2011;60(5):1010-1016. doi:10.1016/j.eururo.2011.07.053.
Neijenhuijs KI, Holtmaat K, Aaronson NK, et al. The International Index of Erectile Function (IIEF)—a systematic review of measurement properties. Journal of Sexual Medicine. 2019;16(7):1078-1091. doi:10.1016/j.jsxm.2019.04.010.
Vickers AJ, Tin AL, Singh K, et al. Updating the International Index of Erectile Function: evaluation of a large clinical data set. Journal of Sexual Medicine. 2020;17(1):126-132. doi:10.1016/j.jsxm.2019.10.020.
Mulhall JP, Goldstein I, Bushmakin AG, et al. Validation of the Erection Hardness Score. Journal of Sexual Medicine. 2007;4(6):1626-1634. doi:10.1111/j.1743-6109.2007.00600.x.
Porst H, Gilbert C, Collins S, et al. Development and validation of the Quality of Erection Questionnaire. Journal of Sexual Medicine. 2007;4(2):372-381. doi:10.1111/j.1743-6109.2006.00422.x.
Sikka SC, Hellstrom WJG, Brock G, et al. Standardization of vascular assessment of erectile dysfunction: standard operating procedures for duplex ultrasound. Journal of Sexual Medicine. 2013;10(1):120-129. doi:10.1111/j.1743-6109.2012.02825.x.
Jung DC, Park SY, Lee JY. Penile Doppler ultrasonography revisited. Ultrasonography. 2018;37(1):16-24. doi:10.14366/usg.17022.
Nascimento B, Miranda EP, Terrier JE, et al. A critical analysis of methodology pitfalls in duplex Doppler ultrasound in the evaluation of patients with erectile dysfunction: technical and interpretation deficiencies. Journal of Sexual Medicine. 2020;17(8):1416-1422. doi:10.1016/j.jsxm.2020.05.023.
Carneiro F, Nascimento B, Miranda EP, et al. Audiovisual sexual stimulation improves diagnostic accuracy of penile Doppler ultrasound in patients with erectile dysfunction. Journal of Sexual Medicine. 2020;17(2):249-256. doi:10.1016/j.jsxm.2019.11.263.
Nashed A, Lokeshwar SD, Frech F, et al. The efficacy of penile duplex ultrasound in erectile dysfunction management decision-making: a systematic review. Sexual Medicine Reviews. 2021;9(3):472-477. doi:10.1016/j.sxmr.2020.10.006.
Pathak RA, Rawal B, Li Z, et al. Novel evidence-based classification of cavernous venous occlusive disease. Journal of Urology. 2016;196(4):1223-1227. doi:10.1016/j.juro.2016.04.089.
Zou Z, Lin H, Zhang Y, et al. The role of nocturnal penile tumescence and rigidity monitoring in the diagnosis of psychogenic erectile dysfunction: a review. Sexual Medicine Reviews. 2019;7(3):442-454. doi:10.1016/j.sxmr.2018.10.005.
Qin F, Gao L, Qian S, et al. Advantages and limitations of sleep-related erection and rigidity monitoring: a review. International Journal of Impotence Research. 2018;30(4):192-201. doi:10.1038/s41443-018-0032-8.
Hatzichristou DG, Hatzimouratidis K, Ioannides E, et al. Nocturnal penile tumescence and rigidity monitoring in young potent volunteers: reproducibility, evaluation criteria and the effect of sexual intercourse. Journal of Urology. 1998;159(6):1921-1926. doi:10.1016/S0022-5347(01)63197-5.
