Kahramanmaraş İli Kale Turizmi Potansiyeli ve Planlaması

Yazarlar

Mehmet Sait Şahinalp

Özet

Bu çalışma, Akdeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgeleri arasındaki stratejik geçiş kuşağında yer alan Kahramanmaraş ilindeki kale varlığının turizm potansiyelini ve mekânsal planlama olanaklarını ele almaktadır. Araştırmanın amacı, ildeki kalelerin mevcut durumlarını ve çekiciliklerini değerlendirmek; askerî mimari mirasa yönelik akademik ve stratejik boşluğu doldurarak sürdürülebilir koruma, tanıtım, rota planlaması ve bölgesel kalkınma modelleri geliştirmektir. Kahramanmaraş, Hititlerden Osmanlılara uzanan zengin tarihsel geçmişiyle önemli bir askerî mirasa sahip olmasına karşın, kalelerin turizme entegrasyonu yetersiz kalmıştır. Bu potansiyelin harekete geçirilmesi, bölgesel kimliğin korunması, kültürel bellek sürekliliği ve yerel ekonomik çeşitlenmenin sağlanması açısından hayati önem taşımaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada; saha gözlemleri, doküman analizi, kaynak/konum doğrulamaları, kartografik ve mekânsal analizler, tematik rota tasarımı ile iç ve dış faktörleri değerlendiren SWOT analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda il genelinde toplam 63 kale tespit edilmiş olup bunlardan 35'i (%55,5) Andırın ilçesinde yoğunlaşmıştır. Kalelerin 32'si tescilli durumdadır. Çalışmada Kahramanmaraş Kalesi, Güredil, Azgıt, Meryemçil, Haştırın, Hurman, Sütpişiren, Kızkalesi, Kızılkale ve Bababurun kaleleri öne çıkan yapılar olarak detaylandırılmıştır. Kalelerin çoğunun harabe hâlde bulunması, ulaşım ve altyapı eksiklikleri ile turizm turlarındaki yetersizlikler en belirgin zayıf yönler olarak saptanmıştır. Kale turizminin geliştirilmesi amacıyla il genelinde 7 tematik rota (Elbistan, Kahramanmaraş Merkez, Afşin, Göksun, Andırın I, Andırın II ve Türkoğlu) önerilmiştir. Kalelerin aslına uygun restorasyonu, dijital pazarlama ve AR/VR teknolojilerinin kullanımı, ulaşım altyapısının iyileştirilmesi ile doğa, kültür ve gastronomi turizmiyle entegrasyonu sayesinde Kahramanmaraş'ın ulusal ve uluslararası ölçekte rekabetçi bir kültür turizmi destinasyonuna dönüştürülebileceği sonucuna varılmıştır.

Referanslar

Afşin Belediyesi (2021). Eshabı Kehf. https://www.afsin.bel.tr/icerik/eshabi-kehf (Erişim Tarihi: 22. 08. 2025).

Ahunbay, Z. (1996). Tarihi çevre koruma ve restorasyon. İstanbul: YEM Yayınları.

Kabalcı, B. (Edt) (2011). Andırın tarih ve kültür varlıkları envanteri. TC. Andırın Kaymakamlığı.

Ashworth, G. J., & Tunbridge, J. E. (2000). The tourist-historic city: Retrospect and prospect of managing the heritage city. London: Routledge.

Aygan, H., (2017). “Bel”, Kahramanmaraş Ansiklopedisi-II, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Başgelen, N. (2009). Kaleli kentleriyle Türkiye. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.

DOĞAKA (2012). Kahramanmaraş il turizm stratejisi ve eylem planı (2012-2015). Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı.

DOĞAKA (2020) Kahramanmaraş il turizm stratejisi ve eylem planı (2020-2024). Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı.

DOĞAKA. (2024). TR63 Bölgesi turizm odaklı dönüşüm raporu. Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı.

Erşahin, İ. (2014). Kahramanmaraş'ta halk anlatmaları. Doğan, O., Avcı, R., Yakar, S. (Ed.), Akdeniz'in Altın Kenti Kahramanmaraş içinde (347-360). ISBN: 978-605-149-657-3, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayını.

ICOMOS. (2022). Accessibility of cultural heritage: inclusiveness and constraints in conservation. 13th edition in Florence, Italy, April 11-12

Karademir, N. (2018). “Dağlıca Mahallesi”, Kahramanmaraş Ansiklopedisi-III. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

KİKTM Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2025). Eshabı Kehf külliyesi. https://kahramanmaras.ktb.gov.tr/TR-152519/eshab-i-kehf-kulliyesi.html (Erişim Tarihi: 22. 08. 2025).

Kılıç, N. (2020). Kahramanmaraş ilinin turizm potansiyeli (Basılmamış Doktora Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitütüsü.

Kılıçsallayan, S., (2018). “Günecik (Kildelik) Şelalesi”, Kahramanmaraş Ansiklopedisi-III. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Konyar, E. (2010). İlk tunç çağından orta demir çağına Kahramanmaraş. Özdem, F. (Ed.), Dağların Gazeli Maraş, içinde (125-157). İstanbul: YKY.

Özkarcı, M. (2007). Türk kültür varlıkları envanteri 46, I-II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Özkarcı, M. (2017). “Ak Kale”, Kahramanmaraş ansiklopedisi-I, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Özkarcı, M. (2020a). “Haştırın Kalesi”, Kahramanmaraş ansiklopedisi-IV, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Özkarcı, M. (2020b). “Hurman (Marabuz) Kalesi”, Kahramanmaraş ansiklopedisi-IV, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Özkarcı, M. (2021a). “Kız Kalesi”, Kahramanmaraş ansiklopedisi-V. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Özkarcı, M. (2021b). “Kızıl Kale”, Kahramanmaraş ansiklopedisi-V. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Özkarcı, M. (2022). “Sütpişiren Kalesi”, Kahramanmaraş ansiklopedisi-VI, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Paköz, A. E., Oltulu, E. (2024). Görsel belgelerle Maraş kalesi’nin tarihi ve önemi. Kent Akademisi Dergisi, 17(3), 719-736.

Poria, Y., Butler, R., & Airey, D. (2003). The core of heritage tourism. Annals of Tourism Research, 30(1), 238-254.

Richards, G. (Ed.). (2001). Cultural Attractions and European Tourism. Wallingford: CABI Publishing.

Sandal, E. K. ve Karademir N. (2016). Kahramanmaraş’ta halkın turizme bakışı. Türk Coğrafya Dergisi, 66, 63-70.

Timothy, D. J. & Boyd, S. W. (2003). Heritage tourism. Harlow: Pearson Education.

Toroğlu E., (2020). “Turizm”, Kahramanmaraş Ansiklopededisi-IV, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Toroğlu, E. (2017) “Çinçin Boğazı”, Kahramanmaraş Ansiklopedisi-II, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayınları.

Tuncel, M. (2001). “Kahramanmaraş”, Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt: 24, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.

Türkiye Kültür Portalı (2025). Eshabı Kehf Külliyesi. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kahramanmaras/gezilecekyer/eshab-i-kehf-kulliyesi (Erişim Tarihi: 22. 08. 2025).

Türkoğlu Kaymakamlığı a. Gavur gölü (Sağlık ovası). http://www.turkoglu.gov.tr/turkoglu (Erişim Tarihi: 24. 08. 2025)

Türkoğlu Kaymakamlığı b. Gavur gölü. http://www.turkoglu.gov.tr/gavur-golu. (Erişim Tarihi: 24. 08. 2025)

UNESCO (2019). Sustainable tourism toolkit. https://whc.unesco.org/en/sustainabletourismtoolkit/ (Erişim Tarihi: 25. 08. 2025).

Yayınlanan

18 Kasım 2026

Lisans

Lisans