Akut Karın Ağrılı Hastaya Yaklaşım
Özet
Bu bölüm, akut karın ağrılı hastaya kronolojik yaklaşımı, anatomiyi ve klinik değerlendirmeyi ele almaktadır. Ağrı; fizyolojik ile psikolojik faktörlere bağlı algılanır ve visseral, parietal ile yansıyan ağrı olarak üçe ayrılır. Tanı sürecinde öncelikle anamnez alınmalı; ağrının başlangıcı, süresi, karakteri, yeri, azaltan-artıran faktörleri, gaz-gaita durumu ile gebelik sorgulanmalıdır. İnspeksiyon, oskültasyon, palpasyon ve perküsyonu içeren fizik muayene vital bulgularla desteklenmelidir. Laboratuvar değerlendirmesinde hemogram, idrar tetkiki, elektrolitler, böbrek ve karaciğer fonksiyonları ile gebelik testi istenir. Radyolojide direk grafi, ultrasonografi ve en kapsamlı olan bilgisayarlı tomografiden yararlanılır; şüpheli durumlarda periton lavajı, laparoskopi veya eksploratif laparotomi uygulanır. Akut apandisit (Alvarado skorlaması), akut pankreatit, kolesistit, divertikülit, perfore duodenal ülser, mezenter iskemi ve abdominal aort anevrizması klinik pratikte en sık karşılaşılan intraabdominal nedenler arasındadır. Yaşlı, gebe ve immünsüprese hastalarda klinik farklılık gösterebileceğinden özel yaklaşım gereklidir. Tedavide uygun sıvı resüsitasyonu, hastayı ajite etmeden yapılan ağrı palyasyonu ve ampirik antibiyotik başlanması önem taşır.
Referanslar
Demir M. Karın Ağrısı Olan Hastaya Yaklaşım, Klinik Tıp Bilimleri Dergisi, 2017;39-50
Penner MR. Fishman MB. Evaluation of the adult with abdominal pain. In. Aeurbach AD, Aronson MD. Up to date 2016.
Higashi H. Pharmacological aspects of visceral sensory receptors. In Carvero F, Morrison JFB (Ed): Visceral sensation. Amsterdam, Elsevier, 1986;21.
Turan M, Şen M, Koyuncu A,Aydın C, Karadayı K, Canbay E. Yeni Gelişmeler Işığında Akut Karın,C.Ü.Tıp Fakültesi dergisi 24(1):45-52,2002
Tekin F, İlter T, Birinci Basamakta Akut Karın Ağrısı Olan Hastaya Yaklaşım Güncel gastroenteroloji 2015;19:161-170.
Gür H, Görmüş C, Çıtlak G, Yüksel S, Ferlengez E, Erözgen F, Akut Apandisit Tanısında Alvarado Skorlama Sistemi ile Ultrasonografinin Yeri, Med Bull Haseki 2019;57:135-141.
Banks PA, Bollen TL, Dervenis C et al. Classification of acute pancreatitis,2012: revision of the Atlanta classification and definitions by international consensus. Gut.2013;62:102-1
Timothy B.G., Santhi S. V., Randall K. P., Suresh T C., Fluid Resuscitation in acute pancretatitis, Clin Gastroenterol Hepatol 2008;10:1070-6.
Kaymaz, A. (2002). Hepatobilier Sistem ve Pankreas Hastalıkları Sempozyum Dizisi. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri, 28, 285-99.
Mannick JA, Whittemore AD. Management of ruptured or symptomatic abdominal aortic aneurysms. Surg Clin North Am 1988;68:377-84.
Scott-Conner CE, Fabrega AJ. Gastrointestinal problems in the immunocompromised host. A review for surgeons. Surg Endosc 1996;10:95964.
Pace S, Burke TF. Intravenous morphine for early pain relief in patients with acute abdominal pain. Acad Emerg Med 1996;3:1086-92.
Tait IS, Ionescu MV, Cuschieri A. Do patients with acute abdominal pain wait unduly long for analgesia? J R Coll Surg Edinb 1999;44:181-4.
Kaya E, Kuvandik G, Karakuş A. Management to the abdominal pain in emergency department, Journal Turk Fam Phy 2018; 09: 59-67.