ANAVARZA’DA TOPRAK VE TARIM
Özet
Bu çalışma, Anavarza'nın (Kilikya/Çukurova) tarihsel ve günümüzdeki doğal kaynak potansiyelini, toprak özelliklerini ve sürdürülebilir arazi yönetimini incelemektedir. Tarih boyunca toprak ve su kaynaklarının doğru kullanımı medeniyetlerin gelişimi, refahı ve sürdürülebilirliği üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olmıştır. Anavarza'nın verimli toprak varlığı IUSS WRB sınıflama sistemine göre tanımlanmış; ovada akarsuların taşıdığı killi ve alüviyal Vertisol ile Fluvisol grupları, eğimli alanlarda Cambisol, Leptosol ve Luvisol türleri, ayrıca insan müdahalesiyle biçimlenen Anthrosol ve Technosol grupları belirlenmiştir. Ovalık topraklarda buğday, mısır, ayçiçeği, pamuk ve soya üretimi yüksek verim potansiyeline sahipken; dağlık ve eğimli araziler bağcılık, zeytin, incir, harnup yetiştiriciliği, mera ve orman örtüsü için elverişlidir. Bölge tarihsel süreçte keten, hurma ve zengin tıbbi bitki örtüsüyle dikkat çekmiş, ünlü hekim Dioscorides'in tıp eserine kaynaklık etmiştir. Ancak geçmişte dağlık alanlardaki orman tahribatı sonucu yaşanan şiddetli erozyon ve sediman taşınımı tarihi yapıların toprak altında kalmasına neden olmuştur. Günümüzde ise yüksek taban suyu, tuzlanma riski, derin sürüm, asidik gübre kullanımı ve hızlı nüfus artışına bağlı yapılaşma baskısı toprak varlığını tehdit etmektedir. Bu nedenle gelecekte gıda güvenliğini sağlamak amacıyla "insan peyzajı" (anthroscape) modeli çerçevesinde topografyaya ve toprak sınıflarına uygun sürdürülebilir arazi yönetimi ilkelerinin kararlılıkla uygulanması gerekmektedir.
Referanslar
Akça ve ark., 2009. Akça, E., Bal, Y., Kapur, S., and Eswaran, H. Human-induced late Holocene degradation of the Asi (Orontes) delta, Samandag, Southern Turkey. In Land degradation and rehabilitation: dryland ecosystems. Papers presented at the Fourth International Conference on Land Degradation, Cartagena, Murcia, Spain, 12-17 September 2004. 17-29. Catena Verlag.
Akça ve ark., 2020. Akça, E., Aydın, M., Kapur, S., Takashi. K., Nagano. T., Watanabe. T., Çilek A., Zorlu. K.. “Long-term monitoring of soil salinity in a semi-arid environment of Turkey”. CATENA. 193. 1-11.
Akça ve Kapur, 2014. Akça, E., Kapur, S. 2014. The Anatolian soil concept of the past and today. The Soil Underfoot: Infinite Possibilities for a Finite Resource, 175-180. CRC Press. New York
Akça ve ark. 2020. Akça, E., Özbal, R., Kadir, S., and Kapur, S. “A petrographic study of selected soils/sediments from sixth millennium BCE levels of the Tell Kurdu site: a contribution to the definition of Technosols”. Archaeological and Anthropological Sciences, 12(2), 60.
Bal ve ark 2003. Bal, Y., Kelling, G., Kapur, S., Akça, E., Çetin, H., and Erol, O. “An improved method for determination of Holocene coastline changes around two ancient settlements in southern Anatolia: a geoarchaeological approach to historical land degradation studies”. Land Degradation & Development, 14(4), 363-376.
Çullu ve ark. 2018. Çullu, M.A., Günal, H., Akça, E., and Kapur, S. 2018. Soil geography. In: The Soils of Turkey. Springer, Cham.
DARE. 2019. Digital Atlas of the Roman Empire (DARE). Centre for Digital Humanities, University of Gothenburg, Sweden. https://dh.gu.se/dare/
Diamond 2006. Diamond J. Collapse: How Civilisations Choose to Fail or Survive.Viking Pub. New York.
Dinç ve ark., 1999. Dinç, U., Şenol, S., Kapur, S., Cangir, C., Atalay, İ. Türkiye Toprakları. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Genel Yayın No: 51. Adana.
Edwards, 1983. Edwards, R.W., “Ecclesiastical Architecture in the Fortifications of Armenian Cilicia: Second Report”. Dumbarton Oaks Papers, 37. 123-146
Eswaran ve ark. 2010. Eswaran, H., Berberoğlu, S., Cangir, C., Boyraz, D., Zucca, C., Özevren, E., Yazıcı E, Zdruli P, Dingil M, Dönmez C, Akça, E, Çekil İ, Watanabe T, Koca YK, Montanarella, Cherlet M, Kapur S. (2010). The anthroscape approach in sustainable land use. In Sustainable Land Management (pp. 1-50). Springer, Berlin, Heidelberg.
Garrood 2008. Garrod, W. The Byzantine conquest of Cilicia and the Hamdanids of Aleppo, 959–965. . Anatolian Studies, 58, 127-140
Gürsoy ver ak. 2003. Gürsoy, H., Tatar, O., Piper, J. D. A., Heimann, A., and Mesci, L. “Neotectonic deformation linking the east Anatolian and Karataş‐Osmaniye intracontinental transform fault zones in the Gulf of İskenderun, southern Turkey, deduced from paleomagnetic study of the Ceyhan‐Osmaniye volcanics”. Tectonics, 22(6).
IUSS Working Group WRB. 2015. World Reference Base for Soil Resources 2014, update 2015 International soil classification system for naming soils and creating legends for soil maps. World Soil Resources Reports No. 106. FAO, Rome.
Kapur ve ark. 2018. Kapur, S., Akça, E., Günal, H. (Eds.). The Soils of Turkey. Springer International Publishing. Cham, Switzerland.
Kapur ve ark. 2019. Kapur, S., Akça, E., Zucca, C., Berberoğlu, S., and Miavaghi, S. R. Anthroscapes: A Robust Basis for Mapping Land Quality and Sustainable Land Use Patterns. In Eastern Mediterranean Port Cities (pp. 63-77). Springer, Cham.
Klingebiel ve Montgomery, 1961. Klingebiel, A.A., and Montgomery. P.H., Land-Capability Classification. USDA-SCS Agric. Handb. 210. U.S. Gov. Print. Office, Washington, DC.
Montgomery, D.R.. 2012. Dirt: the erosion of civilizations. Univ of California Press.
MGM. 2020. MGM. İllere ait genel istatistik veriler. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=ADANA
Sarı ve ark. 2018. Sarı, M., M, Kurucu, Y, Akça, E., Eren, M, Kadir, S., Günal, H. Zucca, C., Atalay, İ, Kaya Z, Previtali, F., Zdruli, P., Kapur, S., & FitzPatrick, E. A., Luvisols. The Soils of Turkey, 231-248. Springer Cham, Switzerland
Seton-Williams, 1954. Seton-Williams, M. V. “Cilician Survey”. Anatolian Studies, 4, 121–174. doi:10.2307/3642378
TGM. 1973. TGM. Ceyhan Havzası Toprakları. Toprak SU Genel Müdürlüğü. Topraksu Genel Müdürlüğü Raporlar Serisi No 69. Ankara