Reaksiyon Hızı-Sıcaklık İlişkisi

Yazarlar

Züleyha Bingül

Özet

Bu metin, reaksiyon hızı ile sıcaklık arasındaki ilişkiyi, aktivasyon enerjisini, çarpışma teorisini ve kataliz süreçlerini bütüncül bir şekilde incelemektedir. Reaksiyon hızının belirlenmesinde sabit sıcaklık koşulu kritik bir öneme sahiptir; nitekim sıcaklığın her 10 °C yükselmesi reaksiyon hızını iki ya da üç katına çıkarabilmektedir. Reaksiyon hız sabitinin sıcaklıkla değişimi deneysel olarak geliştirilen Arrhenius eşitliği ile ifade edilir. Moleküllerin tepkimeye girebilmesi için sahip olmaları gereken en küçük enerji miktarı aktivasyon enerjisi (Ea) olarak tanımlanır. Reaksiyonların gerçekleşebilmesi için moleküllerin yalnızca yeterli aktivasyon enerjisine sahip olmaları yetmez; aynı zamanda uygun geometride etkin çarpışmalar yapmaları şarttır. Sıcaklığın artırılması moleküllerin kinetik enerjisini yükselterek aktivasyon enerjisine sahip molekül kesrini (Boltzmann faktörü) ve dolayısıyla tepkime hızını artırır. Tepkime ortamında tüketilmeden aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyon hızını artıran maddeler katalizör olarak adlandırılır. Katalizörler denge konsantrasyonunu değiştirmeksizin sisteme denge durumuna daha hızlı ulaşma imkânı sağlar. Reaktifler ile katalizörün aynı fazda yer aldığı homojen kataliz yüksek seçicilik sunarken, farklı fazlarda bulundukları heterojen katalizde reaktifler katı yüzeydeki aktif merkezlere adsorbe olur ve tepkime tamamlandıktan sonra ortamdan kolaylıkla ayrılır. Reaksiyon esnasında meydana gelen ürünlerden birinin tepkime hızını artırması durumu ise otokataliz olarak kavramsallaştırılmaktadır.

Gelecek

25 Ekim 2021

Lisans

Lisans