Period Within The Framework of Interorganizational Justice Approach: a Cross-Cultural Analysis on the Food and Beverage Industry
Özet
Örgütler yalnızca hukuken bağımsız birimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda çeşitli hak ve özgürlüklere de sahiptirler. Bu durum, örgütsel adaleti temsil etmektedir. Ayrıca örgütler, diğer organizasyonlarla olan ticari ilişkilerinde adil muamele görme hakkına sahiptirler. Bu bağlamda, örgütler arası adalet büyük önem teşkil etmektedir. COVID-19 pandemisi, insanlık tarihindeki en büyük salgınlardan biri olmasının yanı sıra, küresel ölçekteki en ciddi sağlık tehditleri arasında yer almaktadır. Bununla birlikte; ekonomi, siyaset, sağlık ve ulaşım gibi pek çok alanda, tüm toplumları kapsayan köklü değişimler yaşanmıştır. Söz konusu pandemi, yiyecek ve içecek sektöründe de derinden hissedilmiştir. Özellikle Türkiye ve Balkan ülkeleri gibi, hem kültürel yapılar hem de iş süreçleri bakımından benzerlik gösteren gelişmekte olan ülkelerde, bu etkiler gelişmiş ülkelere kıyasla çok daha şiddetli bir şekilde yaşanmıştır. Bu doğrultuda bu çalışma; öncelikle literatür taraması çerçevesinde eşitlik ve adalet yaklaşımlarını ve örgütler arası adalet kavramını ele almaktadır. İkinci olarak ise; yiyecek ve içecek sektörünün ulusal ekonomiye katkıları, COVID-19 pandemisinin bu sektör üzerindeki etkileri ve söz konusu dönemde hükümetler tarafından sağlanan destekler; kültürler arası bir bağlamda, adalet ve eşitlik perspektifiyle incelenip değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Referanslar
Adams, J. (1963). Towards an understanding of inequity. Journal of Abnormal and Social Psychology, 67(5), 422-436. https://doi.org/10.1037/h0040968.
Akova, S. (2012). Balkan savaşları’ndan günümüze batı balkanlar ve kültürlerarası iletişim bağlamında Türkiye ile ilişkiler. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2 (Temmuz-Aralık) (Balkan Özel Sayısı-II). 170-201.
Arabacı, H. & Yücel, D. (2020). COVID-19 pandemisinin Türk bankacılık sektörü üzerine etkisi. Social Sciences Research Journal, 9(3), 196-208. https://doi.org/10.15295/bmij.v11i3.2249.
Berlin, I. (1978). Equality. Concepts and Categories: Philosophical Essays (s. 81-102). London: The Hogarth Press.
Beugre, G. & Acar, W. (2008). Offshoring and cross-border interorganizational relationships: A justice model. Decision Sciences, 39(3), 445-468. https://doi.org/10.1111/j.1540-5915.2008.00199.x.
Bies, R. & Moag, J. (1986). Interactional Justice: Communication Criteria For Fairness. B. Sheppard. In, Research on Negotiation in Organisations (s. 43-55). Greenwich, CT, USA: JAI Press.
Borovalı, M. (2006). John Rawls, Halkların Yasası ve Kamusaldaki Düşüncenin Yeniden Ele Alınması. İstanbul: Bilgi Üni. Yayınları.
Cranfield, J. (2020). Framing consumer food demand responses in a viral pandemic. Canadian Journal of Agricultural Economics, 68(2), 151-156. https://doi.org/10.1111/cjag.12246.
Çakır, M. (2017). Geçmişten günümüze “sosyal adalet”. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(2), 560-572. https://doi.org/10.24289/ijsser.286132.
Çelik, A.A., Yılmaz, N. & Rençber, Y. (2023). An evaluation on the monetary policy approaches of the Balkan countries in the COVID-19 process. Beykent University Journal of Social Sciences, 16(2), 32-54 https://doi.org/10.18221/bujss.1225738.
Çırakman, E. (2000). Levinas’ta öteki ve adalet: eleştirel bir not. Doğu Batı, 4(13), 179-199.
Çıvgın, A. (2018). Platon’un adalet ve filozof kral anlayışı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 212-229. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.729014.
Deloitte. (2021). COVID-19 etkisinde restoran sektörünün bugünü ve geleceği. (Retrieved from: Deloitte: https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tr/Documents/consumer-business/COVID-19-etkisinde-restoran-sektorunun-bugunu-ve-gelecegi.pdf. 15/05/2023)
Demirer, K. (2021, Haziran 01). Sektörde çalışanların sayısı yaklaşık 150 bin azaldı. (Retrieved from: Gastrofests: https://www.gastrofests.com/sektorde-calisanlarin-sayisi-yaklasik-150-bin-azaldi/ 15/05/2023)
Doğancılı, O. (2020). COVID-19 salgını sonrası turizm destekleri. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 2808-2820. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.510.
Ekinci, (2023). Türkiye’nin Balkanlar politikasının 100 yılı. Kriter Dergi, 8(84). (Retrieved from: https://kriterdergi.com/dosya-100-yil/turkiyenin-balkanlar-politikasinin-100-yili. 23/03/2025)
Erdoğan, M. (2008). Adalet ve eşitlik. Muhafazakâr Düşünce, 4(15), 9-22.
Ernst & Young Auditing organization (2021). COVID-19 etki analizi. Parthenon: (Retrieved from: https://assets.ey.com/content/dam/ey-sites/ey-com/tr_tr/pdf/covid-19/strateji/covid-19_dunya-ve-turkiye-den-bulgular.pdf. 12/01/2025)
Folger, R. & Cropanzano, R. (1998). Organizational justice and human resource management. Sage Publications, 7. https://doi.org/10.4135/9781452225777.
German Economic Team (2023). (Retrieved from: https://www.german-economic-team.com/wp-content/uploads/2024/10/GET_KOS_NL_17_en.pdf. 12/01/2025)
Government of Kosovo (2020). Decisions on COVID-19 preventive measures and gastronomy restrictions. (Retrieved: 12/01/2025)
Government of Kosovo (2020). Emergency fiscal package – Decision No. 01/19. (Retrieved: 12/01/2025)
Greenberg, J. (1987). A taxonomy of organizational justice theories. Academy of Management Review, 12(1), 9-22. https://doi.org/10.2307/257990
Greenberg, J. (1990). Organizational justice: yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399-432. https://doi.org/10.1177/014920639001600208
Hoque, A., Shikha, F., Hasanat, M., Arif, I. & Hamid, A. (2020). The effect of Coronavirus (COVID-19) in the tourism industry in China. Asian Journal of Multidisciplinary Studies, 3(1), 52-58. https://doi.org/10.33083/joghat.2020.41.
Hürriyet. (2021). NACE Kodu nedir? NACE Kodu nasıl öğrenilir? NACE Kodu ile muafiyet sorgulama işlemi. (Retrieved from: https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/nace-kodu-nedir-nace-kodu-nasil-ogrenilir-41801252. 18/03/2024).
Independent Türkçe. (2021). Pandemi kısıtlaması restoran ve kafeleri vurdu, 2 milyon kişiye istihdam sağlayan sektör can çekişiyor: 100 yılda bir gelen salgın mücbir sebep sayılmayıp destek verilmeyecekse, ne zaman verilecek?. (Retrieved from: https://www.indyturk.com/node/276701/yaşam/pandemi-kısıtlaması. 15/02/2022)
İstanbul Ticaret Odası. (2021). Meslek grupları ve NACE kodları listesi. (Retrieved from: İstanbul Ticaret Odası: https://www.ito.org.tr/documents/Uye_Sicil/Dokumanlar/meslek-gruplari.pdf. 15/02/2022)
İşbaşı, J. (2001). Çalışanların yöneticilerine duydukları güvenin ve örgütsel adalete ilişkin algılamalarının vatandaşlık davranışının oluşumundaki rolü. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 51-73.
Jamal, T. & Budke, C. (2020). Tourism in a world with pandemics: Local-global responsibility and action. Journal of Tourism Futures, 6(2), 181-188. https://doi.org/10.1108/JTF-02-2020-0014.
Kafexholli, H. (2020). A Year of Big Losses: Kosovo’s economy during COVID-19. (Retrieved from: Prishtina Insight, https://prishtinainsight.com/a-year-of-big-losses-mag/ 15/03/2021)
Kara, E. (2020). COVID-19 pandemisi: işgücü üzerindeki etkileri ve istihdam tedbirleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(19), 269-282. https://doi.org/10.21076/vizyoner.812480.
Karacaer Ulusoy, M. & Ekmen Özçelik, M. (2020). Economic and financial structure of Balkan countries: Problems and suggestions. Electronic Journal of Social Sciences, 19(74). https://doi.org/10.17755/esosder.671460.
Kiper, V., Saraç, Ö., Çolak, O. & Batman, O. (2020). COVID-19 salgınıyla oluşan krizlerin turizm faaliyetleri üzerindeki etkilerinin turizm akademisyenleri tarafından değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(43), 527-551. https://doi.org/10.31795/baunsobed.732768.
Kosovo Tourism Strategy (2024–2030). (Retrieved from: https://kryeministri.rks-gov.net/wp-content/uploads/2024/07/Tourism-Strategy-2024-2030.pdf. 18/03/2025).
Köksal, K. (2018). Örgüt kültürünün örgütsel adalet algisina etkisinde etik ılkelere ılişkin algilarin aracilik rolü. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(2), 479-504. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2018239944.
Labianca, G. (2014). Negative ties in organizational networks. Research in the Sociology of Organizations, 40, 239-259. https://doi.org/10.1108/S0733-558X(2014)0000040012.
Mantaş, H. (2020). Global trendler: Gıda sektörü. (Retrieved from: Bursa Ticaret ve Sanayi Odası: https://www.btso.org.tr/documents/sectoralreport/101.pdf. 16/06/2023)
Ministry of Health, Kosovo (2020). Guidelines and protocols for gastronomy during COVID-19. Retrieved from: https://mint.rks-gov.net/desk/inc/media/FEEE2981-070A-4290-800D-4089D0C4FD68.pdf. (17/03/2021).
Nakiboğlu, A. & Işık, S. (2020). Kovid-19 salgınının ekonomi üzerindeki etkileri: Türkiye’de işletme sahipleri üzerinde bir araştırma. Turkish Studies, 15(4), 765-789. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.43368.
Novelli, M., Burgess, L., Jones, A. & Ritchie, B. (2014). No Ebola . . . still doomed’–The Ebola-induced tourism crisis. Annals of Tourism Research, 70, 76-87. https://doi.org/10.1016/j.annals.2018.03.006.
OECD (2020). COVID-19 Government Financing Support Programmes– Kosovo. Retrieved: 15/03/2021).
Ökçesiz, H. (2016). Hukuk ve adalet üstüne duygular. Doğu Batı, 4(13), 225-233.
Özatay, F. & Sak, G. (2020). COVID-19’un ekonomik sonuçlarını yönetebilmek İçin ne yapılabilir? Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı, 1-8.
Peeri, N., Shrestha, N., Rahman M.S., Zaki, R., Tan, Z., Bibi, S., Baghbanzadeh, M., Aghamohammadi, N., Zhang, W. & Heque, U. (2020). The SARS, MERS and novel coronavirus (COVID-19) epidemics, the newest and biggest global health threats: What lessons have we learned? International Journal of Epidemiology, 49(3), 717-726.
Petrakos, G. (2001). Fragmentation or integration in the Balkans? Strategies of development for the 21st century. Economic Studies Journal, (3), 3-17.
Raab, J. & Milward, H. (2003). Dark networks as problems. Journal of Public Administration Research and Theory, 13(4), 413-439. https://doi.org/10.1093/jpoart/mug029
Raab, J. & Milward, H. (2006). Dark networks as organizational problems: Elements of a theory. International Public Management Journal, 9(3), 333-360. https://doi.org/10.1080/10967490600899747
Rawls, J. (1971). Bir Adalet Kuramı. Oxford University Press.
Sağlık Bakanlığı. (2021). COVID-19 bilgilendirme platformu. Retrieved from: COVID-19 Bilgilerindrime Platformu: https://covid19.saglik.gov.tr/. 19/11/2024)
Sampson, E. (1975). On justice as equality. Journal of Social Issues, 31(3), 45-64. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1975.tb00996.x
Schmidtz, D. (2006). Elements of Justice. New York: Cambridge University Press.
Solomon, R. (2004). Adalet Tutkusu, (Çev: E. Altınay) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Swisscontact (2020). COVID-19 Impact on the hospitality sector in Kosovo. (Retrieved from: https://www.swisscontact.org/en/news/kosovo-estimating-the-economic-impact-of-covid-19-on-the-hospitality-sector. 15/03/2021)
T.C. Resmi Gazete. (2021). Serbest bölgeler uygulama yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. Retrieved from: T.C. Resmi Gazete: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/02/20210217.pdf. 19/11/2024)
Thibaut, J. & Walker, I. (1975). Procedural; Justice: A Psychological Analysis. Hillsdale, NJ, USA: Erlbaum Publishing.
Ticaret Bakanlığı. (2021). Ciro kaybı desteği başvurularına ilişkin basın açıklaması. Retrieved from: Ticaret Bakanlığı: https://ticaret.gov.tr/duyurular/ciro-kaybi-destegi-basvurularina-iliskin-basin-aciklamasi. 19/11/2024)
Ticaret Bakanlığı. (2021). COVID-19 Ticaret Önlemleri. (Retrieved from: COVID-19 Ticaret Önlemleri: https://covid19.ticaret.gov.tr/. 19/11/2024)
Ticaret Bakanlığı. (2021). Esnaf ve sanatkarlar ile gerçek kişi tacirlere koronavirüs salgını nedeniyle verilecek hibe desteği hakkında karar yürürlüğe girdi. (Retrieved from: Ticaret Bakanlığı: https://ticaret.gov.tr/haberler/esnaf-ve-sanatkarlar-ile-gercek-kisi-tacirlere-koronavirus-salgini-nedeniyle-veri. 19/11/2024)
Topakkaya, A. (2008). Adalet kavramı bağlamında Aristoteles - Platon karşılaştırması. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 6, 27-46.
Türkiye Avrupa Eğitim ve Bilimsel Araştirmalar Vakfi. (2021). Türkiye’de Yeme-İçme Sektörünün Boyutlar “Gastronomi Ekonomisi”. İstanbul.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (2021). Enflasyon raporu 2021-II. (Retrieved from: https://tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Yayinlar/Raporlar/Enflasyon+Raporu/2021/Enflasyon+Raporu+2021+-+II. 16/01/2025)
Türkiye İstatistik Kurumu. (2021). Turizm istatistikleri, IV.Çeyrek: Ekim-Aralık ve yıllık, 2020. (Retrieved from: Ankara: TÜİK. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-IV.Ceyrek:-Ekim-Aralik-ve-Yillik,-2021-45785. 16/01/2025)
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü. (2021). Kısa çalışma ödeneği. (Retrieved from: İŞKUR: https://www.iskur.gov.tr/isveren/kisa-calisma-odenegi/genel-bilgiler/. 16/01/2025)
Vlastos, G. (1947). Equality and Justice in Early Greek Cosmologies. Classical Philology, 42(3), 156-178.
World Bank (2020–2021). Business pulse survey: Kosovo – Impact of COVID-19 on firms. (Retrieved from: https://documents1.worldbank.org/curated/en/641721615366896795/pdf/The-COVID-19-Business-Pulse-Survey-Kosovo-in-a-Regional-Perspective.pdf. 16/01/2025)
Yang, B., Hongru, Z. & Xiang, C. (2020). Coronavirus pandemic and tourism: Dynamic stochastic general equilibrium modeling of infectious disease outbreak. Annals of Tourism Research, 83, https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102913.
Yılmaz, G. & Şahin, A. (2021). How does the COVID-19 outbreak affect the food and beverage industry in Turkey? Proposal of a holistic model. Journal of Foodservice Business Research, 24(6), 1-37. https://doi.org/10.1080/15378020.2021.1883216.
URL1: https://www.sondakika.com/amp/haber-kosova-da-artan-vaka-sayisi-nedeniyle-tedbirler-13705254/. (Retrieved: 9/10/2025)
