Failin Dilinden Şiddet: Mekânın Analizi
Özet
Bu bölümde, kadına yönelik şiddet suçundan hüküm giymiş erkeklerin anlatıları mekân bağlamında ele alınmaktadır. Anlatılar, şiddetin yalnızca anlık ve bireysel bir davranış olmadığını; aksine toplumsal cinsiyet normları, erkeklik pratikleri ve mekânsal koşullar içinde kurulan çok katmanlı bir süreç olduğunu göstermektedir. Balkonda Oturan Adam’dan Babasından Nefret Eden Adam’a uzanan anlatı hattı, şiddetin oluşum, meşrulaştırma, romantize edilerek gizlenme ve öğrenilme aşamalarından oluşan bir yapı içinde üretildiğini göstermektedir. Erkeklerin şiddeti çoğu zaman inkâr, küçümseme, mağduru suçlama ve haklılaştırma gibi söylemsel stratejilerle yeniden kurdukları; bu süreçte şiddetin yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda bilişsel ve söylemsel bir pratik olarak işlediği görülmektedir. Ayrıca bulgular, şiddetin erkeklik normları ile güçlü bir ilişki içinde olduğunu ve özellikle kontrol, otorite ve güç kurma pratikleriyle bağlantılı olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Mekânsal bağlam ise şiddetin üretimi ve sürdürülmesinde belirleyici bir rol oynamakta; özellikle özel ve kapalı alanlar şiddetin görünmeden devam etmesine imkân tanımaktadır. Bu yönüyle bölüm, şiddeti fail anlatıları üzerinden ele alarak hem şiddetin görünmeyen boyutlarını açığa çıkarmakta hem de sosyal hizmet alanında geliştirilecek müdahaleler için kavramsal bir çerçeve sunmaktadır.
Referanslar
Akgül, A., & Uğurlu, Ö. (2021). Kadına yönelik şiddetin, şiddeti uygulayan ve mekân bağlamında incelenmesi: Katledilmiş kadınlar örneği. Planlama Dergisi, 31(1), 128–140.
Alkan, A. (2017). Cins cins mekân. Varlık Yayınları.
Altınay, A. G., & Arat, Y. (2008). Türkiye’de kadına yönelik şiddet. Metis Yayınları.
Anderson, K. L., & Umberson, D. (2001). Gendering violence: Masculinity and power in men’s accounts of domestic violence. Gender & Society, 15(3), 358–380. https://doi.org/10.1177/089124301015003004
Aslan, D., Vefikuluçay, D., Zeyneloğlu, S., Erdost, T., & Temel, F. (2008). Ankara’da iki hemşirelik yüksekokulunun birinci ve dördüncü sınıflarından okuyan öğrencilerinin flört şiddetine maruz kalma, flört ilişkilerinde şiddet uygulama durumlarının ve bu konudaki görüşlerinin saptanması araştırması. Hacettepe Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma Merkezi.
Bachelard, G. (1994). The poetics of space (M. Jolas, Trans.). Beacon Press. (Original work published 1958)
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall.
Bandura, A. (1999). Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review, 3(3), 193–209. https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0303_3
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52, 1–26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1
Bourdieu, P. (2006). Pratik nedenler: Eylem kuramı üzerine (H. U. Tanrıöver, Çev.). Hil Yayınları.
Bourdieu, P. (2014). Eril tahakküm (B. Yılmaz, Çev.). Bağlam Yayıncılık.
Bridges, N. (2011). Narrative case study research: On endings and six session reviews. Counselling and Psychotherapy Research, 11(1), 11–22. https://doi.org/10.1080/14733145.2011.546072
Büyükkağnıcı, A. (2024). Aile içi şiddet suçundan hüküm giymiş erkeklerde mekân algısı (Yayımlanmış doktora tezi). Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi.
Connell, R. W. (2002). Hegemonic masculinity and violence: Response to Jefferson and Hall. Theoretical Criminology, 6(1), 89–99. https://doi.org/10.1177/1362480602006001005
Connell, R. W. (2005). Masculinities (2nd ed.). University of California Press.
Dobash, R. E., & Dobash, R. (1979). Violence against wives: A case against the patriarchy. Free Press.
Etherington, K. (2004). Becoming a reflexive researcher: Using ourselves in research. Jessica Kingsley Publishers.
Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings 1972–1977. Harvester Press.
Giddens, A. (2000). Sosyoloji. Ayraç Yayınevi.
Goffman, E. (1963). Behavior in public places: Notes on the social organization of gatherings. Free Press.
Hearn, J. (1998). The violences of men. Sage.
Karaaslan, S. (2020). Aile içi şiddete yönelik erkeklerin görüşleri ve toplumsal cinsiyet algısının etkisi (Yayımlanmış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa.
Kelly, L. (1988). Surviving sexual violence. University of Minnesota Press.
Kordalı, G. (2022). Tekrar eden suç ve erkeklik deneyimleri üzerinden erkek şiddetini anlamak (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. (Original work published 1974)
Lundgren, E. (2009). Şiddetin normalleştirilme süreci (B. Ekal, Çev.). Rengahenk Sanatevi.
Mullaney, J. L. (2007). Telling it like a man: Masculinities and battering men’s accounts of their violence. Men and Masculinities, 10(2), 222–247. https://doi.org/10.1177/1097184X06291949
Öztürk, A. B. (2014). Erkeklik ve kadına yönelik aile içi şiddet: Eşine şiddet uygulayan erkekler (Yayımlanmış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi.
Rumney, P. (2009). Gay male rape victims: Law enforcement, social attitudes and barriers to recognition. The International Journal of Human Rights, 13(1), 233–250. https://doi.org/10.1080/13642980802705973
Stark, E. (2007). Coercive control. Oxford University Press.
Sykes, G. M., & Matza, D. (1957). Techniques of neutralization: A theory of delinquency. American Sociological Review, 22(6), 664–670. https://doi.org/10.2307/2089195
van der Kolk, B. A. (2005). Developmental trauma disorder: Toward a rational diagnosis for children with complex trauma histories. Psychiatric Annals, 35(5), 401–408.
Widom, C. S. (1989). Child abuse, neglect, and violent criminal behavior. Criminology, 27(2), 251–272. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1989.tb01032.x
Yllo, K. (1993). Through a feminist lens. In R. J. Gelles & D. R. Loseke (Eds.), Current controversies on family violence (pp. 47–62). Sage.
