Psikotrop İlaçların Ürolojik Acilleri ve Klinik Yönetimi: Priapizm ve Akut İdrar Retansiyonu
Özet
Psikotrop ilaçlar, psikiyatrik bozuklukların tedavisinde yaygın olarak kullanılmakta; ancak bu ilaçların adrenerjik, kolinerjik ve dopaminerjik etki mekanizmaları nedeniyle ciddi ürolojik yan etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bu bölümde, psikotrop ilaç kullanımına bağlı gelişen iki önemli ürolojik acil durumu ele alınmaktadır: priapizm ve akut idrar retansiyonu (AİR). Her iki durumun patofizyolojisi, klinik özellikleri, tanı yöntemleri ve güncel tedavi yaklaşımları literatür eşliğinde sunulmaktadır. Psikiyatri ve üroloji kliniklerinin ortak paydası olan bu komplikasyonların erken tanınması, kalıcı hasarın önlenmesi açısından kritik önem taşımaktadır.
Referanslar
Türkiye Psikiyatri Derneği. Antipsikotik tedavide yan etki yönetimi kılavuzu. Ankara: Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları; 2022.
Ehrt U, Czekaj LE, Eknes J, et al. Urinary incontinence in patients with schizophrenia. Acta Psychiatrica Scandinavica. 2011;124(3):214-222.
Serretti A, Chiesa A. A meta-analysis of sexual dysfunction in psychiatric patients taking antipsychotics. International Clinical Psychopharmacology. 2011;26(3):130-140.
Broderick GA, Kadioglu A, Bivalacqua TJ, et al. Priapism: pathogenesis, epidemiology, and management. Journal of Sexual Medicine. 2010;7(1):476-500.
Bird ST, Delaney JA, Brophy JM, et al. Antipsychotic drug use and the risk of acute urinary retention in patients with lower urinary tract symptoms. Canadian Medical Association Journal. 2016;188(9):E220-E226.
Montague DK, Jarow J, Broderick GA, et al. American Urological Association guideline on the management of priapism. Journal of Urology. 2003;170(4):1318-1324.
Thompson JW, Ware MR, Blashfield RK. Psychotropic medication and priapism: a comprehensive review. Journal of Clinical Psychiatry. 1990;51(10):430-433.
Carneiro A, Wroclawski ML, Nahas WC, et al. Drug-induced priapism: a systematic review and meta-analysis. Journal of Sexual Medicine. 2020;17(7):1227-1239.
Akkuzu G, Taşdemir N. Psikiyatrik ilaçların ürolojik yan etkileri: bir gözden geçirme. Türk Psikiyatri Dergisi. 2018;29(3):195-203.
Becker AJ, Stief CG. Pathophysiology of priapism. European Urology Supplements. 2009;8(4):266-269.
Eardley I, Donatucci C, Corbin J, et al. Pharmacotherapy for erectile dysfunction. Journal of Sexual Medicine. 2010;7(1):524-540.
Salonia A, Eardley I, Giuliano F, et al. European Association of Urology guidelines on priapism. European Urology. 2014;65(2):480-489.
Chapple CR, Kaplan SA, Mitcheson D, et al. Randomized double-blind, active-controlled phase 3 study to assess 12-month safety and efficacy of mirabegron, a beta3-adrenoceptor agonist, in overactive bladder. European Urology. 2013;63(2):296-305.
McNeill SA. The role of alpha-blockers in the management of acute urinary retention caused by benign prostatic obstruction. European Urology. 2004;45(3):325-332.