ANAZARBOS ANTİK KENTİNİN KURULMASINDA ÖNEMLİ ETKENLERDEN SUMBAS ÇAYININ SU KALİTESİ İLE FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ
Synopsis
Bu çalışma, Osmaniye ilinin Sumbas ilçesindeki Sumbas Çayı’nın su kalitesi ile fiziksel ve kimyasal özelliklerini 2019 yılı verileri doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Tarihsel süreçte Anavarza Antik Kenti’nin kurulmasında ve su ihtiyacının karşılanmasında stratejik bir rol oynayan Sumbas Çayı, bol kaynak suları ile beslendiği için yatağında her mevsim su barındırır ve günümüzde de tarımsal sulama açısından önemini korur. Çalışma kapsamında 2019 yılının Şubat, Mart, Mayıs, Haziran, Ağustos ve Eylül aylarında alınan su numunelerinde pH, sıcaklık, elektriksel iletkenlik, toplam çözünmüş katılar, sertlik, kalsiyum, magnezyum, klorür, sülfat, nitrit, nitrat, askıda katı madde, toplam organik karbon, BOİ, KOİ, renk ve bulanıklık gibi çeşitli parametreler analiz edilmiştir. Elde edilen veriler TS 266, WHO ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği kriterlerine göre değerlendirildiğinde; pH, klorür, nitrat azotu, toplam organik karbon ve KOİ parametrelerinin I. Sınıf su kalitesi standartlarını sağladığı görülmüştür. Buna karşın, nitrit azotu değerleri IV. Sınıf su kalitesine karşılık gelmiş, Mart ayında ise askıda katı madde ve bulanıklık değerlerinde belirgin yükselmeler kaydedilmiştir. Ayrıca suyun toplam sertlik değerleri orta sert ile sert su sınıfına girdiğini göstermiştir. Sonuç olarak, Sumbas Çayı genel özellikleri bakımından yüksek kalitede olsa da tüm parametrelerin I. Sınıf seviyesine çekilmesi için arıtma tekniklerinden yararlanılması ve bölgedeki balıkçılık ile içme suyu potansiyeline yönelik ilave araştırmaların yapılması önerilmektedir.
References
Altun 2011 Altun, Z., “Büyükçekmece Gölü’nün Mikrobiyolojik ve Kimyasal Kirlilik Düzeyinin Belirlenmesi” Yüksek Lisans Tezi.
Alver 2019 Alver, A., Baştürk, E., “Karasu Nehri Su Kalitesinin Farklı Su Kalite İndeksleri Açısından Değerlendirilmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 23, 2, 488-497,
Boyd 1998 Boyd,C.E., “Water Quality for Pond Aquaculture, Alabama Agricultural Experiment.”
Boyd 1998 Boyd,C.E., Tucker C.S., “Pond aquaculture water quality management. Kluwer AcademicPublishers. Norwell, Massachusetts”.
Buyruk 2014 Buyruk, H., “ Gertrude Bell’den Günümüze Fotoğraflarla Anavarza”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi (Gsed), 33, 176-215.
Buyruk 2016 Buyruk, H., “Konumu Geçmişi ve Kimliği ile Anavarza”, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(3),695-710.
Çepel 2010 Çepel, N., Ergün C., “Suyun Önemi ve Ekolojik Sorunları”, http://www.tema.org.tr/Sayfalar/CevreKutuphanesi/SuKaynaklari.html
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Çed ve Çevre İzinleri Şube Müdürlüğü, “Osmaniye İli 2018 Yılı Çevre Durum Raporu”, 2019.
Dişli 2004 Dişli, M., Akkurt F., Alıcılar, A., “Evaluatıon on Water of Şanlıurfa Balıklıgöl Concerning Chemical Parameters” Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Dergisi, 19 ( 3), 287-294.
Ertürk 2005 Ertürk, M.D., “Acarlar Gölünde Mikrobiyolojik ve Kimyasal Kirlenme Olaylarının Tespiti”, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, 77-79.
Güler 1997 Güler, Ç., “Su Kalitesi”, Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi, No: 43.
Kahvecioğlu 2002 Kahvecioğlu, Ö., Kartal, G., Güven, A., Timur, S., “Metallerin Çevresel Etkileri”, İTÜ Metalurji ve Çevre Mühendisliği Bölümü, 1-12.
Mutlu 2013 Mutlu, E., Yanık, T., Demir, T., “Horohon Deresi (Hafik-Sivas) Su Kalitesi Özelliklerinin Aylık Değişimleri” Alınteri 25(B), 45-57.
Şahin-Durgun 2020 Şahin-Durgun, Y., Altunkasa, ,F.M., “Antik Kentlerin Oluşum Kurgularının Analiz Edilmesinde Kullanılan Coğrafi, Sosyo-Kültürel ve Tarihsel Belirleyiciler: Anavarza Örneği” Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitü Dergisi 29(1), 68-83.
Taş 2006 Taş,B., “Derbent Baraj Gölü (Samsun) Su Kalitesinin İncelenmesi”, Çevre
Koruma Derneği Ekoloji Dergisi, 15(61) ,6-15.
Tepe 2009 Tepe, Y., Reyhanlı Yenişehir Gölü (Hatay) Su Kalitesinin Belirlenmesi” , ÇevreKorumaDerneğiEkolojiDergisi,18(70), 38-46.
Tülek 2004 Tülek, S., “Kızılırmak Nehri Su Kalitesi Belirlenmesi ve Ötrofikasyona BağlıRisk Değerlendirmesi”, YüksekLisansTezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, FenBilimleri Enstitüsü, Samsun, Türkiye, 21.
Uzun 2006 Uzun, H., “Trabzon İli Akarsularının Su Kalite Düzeylerinin Araştırılması”, YüksekLisansTezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, Türkiye, 77-79.
Verep 2019 Verep, B., Taşpınar Ölmez., B., Mutlu, T., “Salarha Havzası Akarsuları Fiziko-Kimyasal Su Kalitesinin Araştırılması”, Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 4, 2 (188-200).