COMPARISON OF URBAN ELEMENTS OF ANCIENT CITIES OF CILICIA PEDIAS

Authors

F. Fatih Gülşen
Yelda Durgun Şahin
M. Faruk Altunkasa

Synopsis

Bu çalışma, Anadolu topraklarında yer alan Ovalık Kilikya bölgesinde varlığı ve konumları tespit edilmiş olan 14 antik kentin kentsel öğelerini ve mekânsal yapılarını incelemekte ve karşılaştırmaktadır. Söz konusu kentlerden Mallos, Augusta, Zephyrion ve Issos alüvyon tabakası, su baskınları, günümüz yerleşimleri veya sanayi tesisleri nedeniyle toprak altında kaldığından kent planlarına ulaşılamamıştır. Araştırma kapsamında Adana, Aigeai, Anavarza, Augusta, Epiphanea, Kastabala, Magarsos, Misis, Soloi ve Tarsos kentlerinin envanter tabloları oluşturularak kentsel mekân öğeleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde bölgede günümüze kadar en çok ulaşan kentsel öğenin sütunlu caddeler olduğu, bunu sırasıyla kent surları, tapınaklar ve hamamların takip ettiği belirlenmiştir. Tiyatrolar, kiliseler ve nekropoller üçüncü grubu; zafer takları, stadyumlar, limanlar, dükkânlar ve su kemerleri ise dördüncü grubu oluşturmaktadır. Buna karşılık çeşme, kütüphane, üniversite, darphane, su değirmeni, kanalizasyon ve gymnasium gibi yapılar günümüze en az ulaşan öğeler arasındadır. Bölgedeki antik kentler arasında günümüze en fazla kentsel öğe ulaştıran yerleşim Tarsos olup, bu kenti Anavarza ve Misis izlemektedir. Tarsos ve Anavarza kentlerindeki kentsel öğe zenginliği tarihte bu kentlerin bölgesel başkent olmalarından kaynaklanırken; Misis, Magarsos ve Soloi gibi kentlerin gelişmesinde ise deniz ve nehir ticareti temel rol oynamıştır.

References

Alishan, L. M., 1899. Sissouan ou L’Arméno-Cilicie. Des Description Géographique et Historique. Venise-S. Lazare: Publié Sous Les Auspices.

Anabolu, M., 2001. İstanbul ve Anadolu‘daki Roma İmparatorluk Dönemi Mimarlık Yapıtları, 1. baskı. Arkeoloji ve Sanat Yayınları Kanaat Basımevi, İstanbul.

Arlı, Y., 2014. Güneybatı Anadolu’da Roma Dönemi Şehirciliği, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yükse Lisans Tezi, Erzurum.

Akok, M., 1957. Augusta Şehri Harabesi. Türk Arkeoloji Dergisi. Sayı VII-2. Ankara

Aşkın, E., 2006. Kent Planı ve Mimari Yapılanması Açısından Cilicia ve Lycia Bölgelerindeki Roma Dönemi Kentlerinin Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Ana Bilim Dalı, Mersin.

Beaufort, F., 1818. Karamania or Brief Description of the South Coast of Asia Minor, London.

Bent, Th, J., 1890. Recent Discoveries in Cilicia, Journel Hellenic Studies 11, JSTOR.

Bing, J. D., 1971. Tarsus: A Forgotten Colony of Lindos. JNES, 30(2): 99-109.

Bossert, H, Th., 1950. Karataş'taki arkeolojik araştırmalar hakkında kısa ön rapor. Belleten XIV, 661-666.

Brandon, C., Hohlfelder, R. L., Oleson, J. P., Rauh, N., 2010. Geology, Materials, and the Design of the Roman Harbour of Soli‐ Pompeiopolis, Turkey: The Romacons field campaign of August 2009, International Journal of Nautical Archaeology, 3 (2), Eylül.

Buyruk, H., 2011. Sis’ i (Kozan) Akdeniz’den Kapadokya’ya Bağlayan Kervanyolu Kaleleri, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Erzurum.

Demir, F., 2016. Kilikya’daki Aigeai Kenti ve Tarihi. Çukurova Araştırma Dergisi, 2(2), Adana.

Dilci , M., Emrahoğlu, N., Emrahoğlu, K.,Tokbay, E., 2016. Anavarza, Altınşehir Adana Kent Kültürü ve Sanat Dergisi, Adana.

Durukan, M., 2017. Yeni Veriler Işığında Mallos, Magarsos ve Antiokheia Pyramos Problemi, OLBA XXV.

Edwards, R.W.1987: The Fortifications of Armenian Cilicia, DOS XXIII,Washington.

Ferrero, D., 1988. Batı Anadolu’nun Eski Çağ Tiyatroları (çev:Erendiz Özbayoğlu), Ankara.

Freely, J. 2008. Türkiye Uygarlıklar Rehberi 4 Akdeniz Kıyıları (Çev: T. Birkan, G. Koca, A. Biçen), Yapı Kredi Yayınları. İstanbul.

Hild, F. ve Hellenkemper H.. 1990. Kilikien und Isaurien. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.

Hild, F. ve Hellenkemper, H., 1991. “Tabula Imperii ByzantiniV: Kilikien und Isaurien”,1‐2,Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften No 221,Cartes 2 Index, Vien.

Jones, A. H. M., 1937. The Cities of the Eastern Roman Provinces, Oxford.

Jones, A. H. M., 1966. The Greek City from Alexander to Justinian, Oxford.

Kaya, M, A., 2005. Roma İmparatoru Septimus Severus Döneminde Anadolu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(25).

Magie, D., 1950. Roman Rule in Asia Minor to End of Third after Christ I-II. Princeton.

Posamentir, R., 2011. Anazarbos im Hellenismus, Byzas, 97-120.

Ramsay, W. M., 1960. Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası, (Çev: Mihri Pektaş), Milli Eğitim Bakanlığı Basımevi, İstanbul.

Rich, J., Wallace, A., 2000. City and Country in the Ancient World [Antik Dünya’da Kırsal ve Kent], 1. Baskı, Çev.: Lale Özgenel, Homer Kitabevi, Ankara.

Rosenbauer, R., 2007. Topographisch-Urbanisitischer Survey des Ruinengeländes am Kap Karataş/Türkei. Vorbericht zur ersten Kampagne 2006. HASB 20, 107-119.

Sayar, M. H., 1992. Doğu Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi-Coğrafya Araştırmaları 1990, Araştırma Sonuçları Toplantısı IX.

Sayar, M. H., 1993. Doğu Kilikya'da Epigrafi ve Tarihi-Coğrafya Araştırmaları 1991. X. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.

Sayar, M, H. 1999. Antik Kilikia’da Şehirleşme. XII. Türk Tarih Kongresi, I, Ankara.

Sayce, A. H., 1925. Perseus and the Achaeans in the Hittite Tablets. The Journal of Hellenic Studies, 45(2):161-163.

Sha., 1979. Scriptores Historiae Augustae, vols. I-II (çev. :D. Magie), Loeb, London.

Spanu, M., 2003. Roman Influence in Cilicia Through Architecture, Olba VIII.

Şahin, 2017.

Tahbarer, B., 2005. Antik Kilikya Sikkelerinde Asklepios Kültü. Yüksek Lisans Tezi, Ç.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü Deontoloji ve Tıp Tarihi Anabilim Dalı, Adana.

Tekin, 1995. Eski Yunan ve Roma Tarihine Giriş. İletişim Yayınları

Thorpe, M., 2002. Roman Architecture (Roma Mimarlığı), 1. Baskı, Çev.: Rıfat Akbulut, Homer Kitabevi, Ankara.

Umar, B., 2000. Kilikia –Bir Tarihsel Coğrafya Araştırması ve Gezi Rehberi. İnkılâp Kitabevi, İstanbul

Ünal, A. ve Girginer K. S., 2007. Kilikya-Çukurova, İlk Çağlardan Osmanlılar Dönemine Kadar Kilikya’da Tarihi Coğrafya. Tarih ve Arkeoloji

Williams, S. V., 1954. Cilicia Survey, Anatolian Studies,4:121-174.

Yağcı, R. ve Kaya, H. F., 2010. Soloi Pompeiopolis Kazıları.

Yegül, F. K., 2003. Cilicia at Crossroads: Transformation of Baths and Bathing Culture the Roman East, Olba, 8.

Yegül, F. K., 2003. Cilicia at Crossroads: Transformation of Baths and Bathing Culture the Roman East, Olba, 8.

Yıldırım, T., 2010. Kentsel ve Arkeolojijk Sit Alanında Adana/Tepebağ Höyüğü ve Planlama Sürecinde Kentsel Arkeoloji, Kentsel Dönüşüm, Rehabilitasyon ile Arkeopark Kavramı. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniveristesi Fen Bilimleri Enstitüsü Arkeometri A.B.D., Adana.

Zeyrek, H. T., 2011. ANMED, Anadolu Akdenizi Arkeoloji Haberleri, Kastabala-Hierapolis Kazısı.

Zeyrek, H. T., 2013. Kastabala Antik Kenti Kazıları. 36. Kazı Sonuçları Toplantısı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü.

www.educalingo.com Edward Standford Haritası (Erişim, 2019).

www.arkeolojidunyasi.com Kilikya Bölge Haritası (Erişim, 2019)

www.wikipedia.org Roma Yolu Kapısı (Erişim, 2019)

www.pinterest.com Kleopatra Kapısı (Deniz Kapı) (Erişim, 2019)

http://homersheimat.de Roma Köprüsü (Erişim, 2019)

Published

January 10, 2022

License

License