ADMINISTRATIVE AND DEMOGRAPHIC STRUCTURE OF THE KOZAN FROM OTTOMAN EMPIRE TO THE TURKISH REPUBLIC

Authors

Erdem Çanak
https://orcid.org/0000-0002-7856-3802

Synopsis

Kozan entered Ottoman administration in 1516 during Sultan Selim I's Egyptian campaign and was affiliated with administrative units such as Adana, Dulkadir, and Cyprus under the name of Sis Sanjak. The region, which witnessed the feudal rule of the Kozanoğulları between 1700 and 1865, was turned into an independent and large sanjak connected first to Aleppo and then to Adana vilayet in 1867 after Fırka-i Islâhiye re-established state authority in 1865. Transformed into a province (vilayet) under the 1921 Law of Organization and 1924 Constitutional arrangements, Kozan comprised the central district as well as the districts of Feke, Haçin (Saimbeyli), and Kars-ı Zülkadriye (Kadirli). However, due to insufficient public revenues, it was demoted to district (kaza) status on May 30, 1926, and reconnected to Adana, remaining part of the administrative structure of the province whose name was changed to Seyhan between 1933 and 1956. Regarding demographic structure, while Muslims and non-Muslim elements, particularly Armenians, lived together during the Ottoman era, the demographic balance shifted in favor of Turks following the departure of non-Muslims after the National Struggle and the settlement of nomadic Turkmens. Immigrants arriving from the Balkans, Caucasus, Romania, and Bulgaria, alongside Turks settled under the 1923 population exchange, contributed to Kozan's population growth, whereas the population transfer to Cyprus after the 1974 Cyprus Peace Operation caused outward migration. Kozan's population, which was 26,881 in 1927, reached 130,875 in 2000, and as a result of intense rural-to-urban migration during this period, the proportion of the population living in the urban center increased from 16.2% to 58%, also impacting agricultural and livestock activities.

References

ALKAN, Mustafa, “Adana’nın İdari Yapısı (1516-1923)”, EKEV Akademi Dergisi, S. 24 (Yaz 2005), s. 253-266.

BAYKARA, Tuncer, Anadolu’nun Tarihi Coğrafyasına Giriş I, Anadolu’nun İdari Taksimatı, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayını, Ankara 1988.

Cevdet Paşa, Tezâkir (21-39), (yayına hazırlayan Cavid Baysun), Türk Tarih Kurumu Yayını, Ankara 1986.

ÇANAK, Erdem, “Bulgaristan’dan Seyhan’a Türk Göçü (1950-1951)”, Turkish Studies, S. 9/4 (Bahar 2014), s. 235-253.

“Romanya Türklerinin Seyhan’a İskânı (1936)”, Asia Minor Studies, S. 5 (Ocak 2015), s. 60-72.

“Barış Harekâtı Sonrasında Adana’dan Kıbrıs’a Gerçekleştirilen Nüfus Nakli (1975-1976)”, Gazi Akademik Bakış, S. 17 (Kış 2015), s. 141-163.

ÇEVİKEL, Nuri, Kıbrıs Eyaleti (Yönetim, Kilise, Ayan ve Halk 1750-1800), Doğu Akdeniz Üniversitesi Yayınları, KKTC 2000.

EMGİLİ, Fahriye, “Boşnakların Göç Sığınağı Olarak Adana”, Tarihte Adana ve Çukurova, C. III, Adana 2016, s. 123-149.

HALAÇOĞLU, Yusuf, “Fırka-i Islahiye ve Yapmış Olduğu İskân”, Tarih Dergisi, S. 27 (1973), s. 1-20.

“Tapu-Tahrir Defterlerine Göre XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Sis (Kozan) Sancağı”, Tarih Dergisi, S. 32 (1979), s. 819-892.

“Fırka-i Islahiyye”, TDVİA, C. 13, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1996, s. 35-37.

“Adana Tarihçesi”, Efsaneden Tarihe, Tarihten Bugüne Adana: Köprü Başı, (haz. Erman Artun-M. Sabri Koz), İstanbul 2000, s. 11-17.

KARPAT, Kemal H., Osmanlı Nüfusu (1830-1914), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2003.

KURT, Yılmaz, “Sis (=Kozan) Sancağı Mufassal Tahrir Defteri Tanıtma ve Değerlendirmesi I”, OTAM, S. 1 (1990), s. 274-275.

Çukurova Tarihinin Kaynakları I (1525 Tarihli Adana Sancağı Mufassal Tahrir Defteri), Türk Tarih Kurumu Yayını, Ankara 2004.

Çukurova Tarihinin Kaynakları III (1572 Tarihli Adana Sancağı Mufassal Tahrir Defteri), Türk Tarih Kurumu Yayını, Ankara 2005.

ONAR, Mustafa, Kuruluşundan Kurtuluşuna Bağlantıları ile Saimbeyli, Adana Büyükşehir Belediyesi Altınkoza Yayınları, Adana 2009.

ÖZTÜRK, Gülin, “Tasfiye Talepnameleri Işığında Mübadillerin Yerleştirilmesi: Adana Örneği”, Tarih İncelemeleri Dergisi, S. 31 (2016), s. 248-276.

SEPETÇİOĞLU, Tuncay Ercan, “Kozan’da Bir Sultan Hamit Mirası: Adana’nın Giritli Muhacirleri ve Şevkiye Köyü”, Tarihte Adana ve Çukurova, C. III, Adana 2016, s. 89-123.

ŞAHİN, İlhan, “Dulkadir Eyaleti”, TDVİA, C. 9, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1994, s. 552-553.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Bab-ı Ali Evrak Odası [BEO.], Dosya No. 170, Gömlek No. 12739.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Bab-ı Ali Evrak Odası [BEO.], Dosya No. 7, Gömlek No. 507.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Dâhiliye Nezâreti Mektubî Kalemi [DH.MKT.], Dosya No. 35, Gömlek No. 26.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Dâhiliye Nezâreti Muhaberât-ı Umumiye İdaresi [DH. MUİ], Dosya No. 92, Gömlek No. 42.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Maârif Nezâreti Mektubî Kalemi [MF.MKT.], Dosya No. 1056, Gömlek No. 50.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Meclis-i Vükela Mazbataları [MV.], Dosya No. 77, Gömlek No. 106.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Mütenevvi Maruzat [Y..MTV.], Dosya No. 291, Gömlek No. 160.

1927 Umumi Nüfus Tahriri, Ankara 1927.

Adana Vilayet Salnamesi (1287, 1293, 1308, 1309, 1318).

BİGD, 1935 Genel Nüfus Sayımı (Seyhan Vilayeti), İstanbul 1937.

BİGM, 1940 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul 1941.

BİGM, 1945 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1950.

BİUM, 1950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1950.

BİGM, 1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1961.

BDİE, 1960 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1963.

BDİE, 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1968.

BDİE, 1970 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1973.

BDİE, 1975 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1977.

BDİE, 1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1983.

BDİE, 1985 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1987.

BDİE, 1990 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 1993.

BDİE, 2000 Genel Nüfus Sayımı, Ankara 2001.

Salname-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniye (1326).

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnamesi/Yıllığı (1925-1926, 1927-1928, 1928-1929).

Düstur

Hür Fikir (1955).

İdare (1928, 1933).

Resmi Gazete (1933, 1956, 1959, 1987).

TBMMZC/Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi

Türk Sözü (1955).

Pages

293-310

Published

January 11, 2022

License

License