EXPROPRIATION OF ANAVARZA CITY IN THE OTTOMAN PERIOD AND ESTABLISHMENT OF THE ÇIFTLIKAT-I HÜMÂYÛNUN
Synopsis
Re-established under Ottoman administration following the Fırka-i İslahiye reforms in 1865, the Çukurova and Anavarza region became an arena for colonial rivalry among industrializing European powers, their search for raw cotton, and a rapid expansion of Armenian farms from the second half of the 19th century onward. In response to these developments, security concerns, and strategic risks, a total of 1,100,000 dönüms of state land centered in Anavarza, Mercimek, and Adalı was expropriated in 1896 under Sultan Abdülhamid II to establish the Çiftlikat-ı Hümâyûn, officially justified by the need to supply livestock for the Ottoman army. The underlying objectives of this expropriation were to curb foreign influence, ensure public safety, and prevent the plundering of the ancient city of Anavarza. Subsequently transferred to the Ministry of Finance, the farm lands were leased to a French company for 75 years on April 15, 1912, due to the empire's economic crisis and liberal policies. However, this agreement triggered severe debates within the Ottoman bureaucracy, and owing to fierce local opposition and resistance, the French company was unable to carry out its intended operations. The contract was completely annulled when the Ottoman Empire joined the opposing alliance against France during World War I. Today, 42,830 dönüms of this vast land are operated by the state under TİGEM, while the remaining portion is used by the local population.
References
Küçük, 2015 Abdurrahman Küçük, Ermeni Kilisesi ve Türkler, Ankara 2015.
Kütük 2004 Abdurrahman Kütük, Kozanoğulları Tarihi, Adana 2004.
Kozanoğlu 1983 Abdurrahman Münir Kozanoğlu, Kozanoğulları, İstanbul1983.
Çamurdan 1973 Ahmet Cevdet Çamurdan, Kozanı Tanıyalım. Ankara1973.
Ahmet Cevdet Paşa 1980 Ahmet Cevdet Paşa, Maruzat, (hazırlayan Yusuf Halaçoğlu), İstanbul 1980.
Ahmet Cevdet Paşa 1991 Ahmet Cevdet Paşa, Tezakir, TTK Yayınları, Ankara1991.
Yalman 1993 Ali Rıza Y alman, Cenupte Türkmen Oymakları, cilt:2, Kültür ve Turizm bakanlığı Yayınları, İstanbul 1993.
Bilgili 1993 Ali Sinan Bilgili, Tarsus Sancağı ve Tarsus Türkmenleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1993.
Gould 1973 Andrew Gordon Gould, Pashas and Brigans, Ottomon Provincal Reform and İmportatant on The Nomanic Tribes of Southern Anatolia (1840- 1885) Los Angelos 1973.
Seyfeli 2015 Canan Seyfeli, Ermeni Kilise Merkezi Acmiatzin, Nisan 2015.
Yurtsever 1983 Cezmi Yurtsever, Kilikya Kilisesi, İstanbul 1983.
Texier 2002 Charles Texier. 2002. Küçük Asya Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi, 3 Cilt (Çev: A. Suut, Latin Harflerine Aktaran: K.Y. Kopraman, Sadeleştiren M, Yıldız), Ankara 2002.
Sümer 1992 Faruk Sümer, Oğuzlar, İstanbul1992.
Sümer1991 Faruk Sümer, Çukurova Tarihine dair araştırmalar, D.T.C.F. Tarih Dergisi, sayı:1, Ankara 1991, ss.1-87.
Kafesoğlu 1980 İbrahim Kafesoğlu, Eski Türk Dini, Ankara1980.
Onar 2000 Mustafa Onar, Saimbeyli, Saimbeyli, Adana 2000.
Ormanıan 95 Malachıa Ormanıan, The Church of Armenia, (Translated from French by G. Mancar Gregory), Second English Edition, A.R.Mowbray, London 1995.
Boratay 2000 Pertev Naili Boratay, İzahlı Halk Şiiri Antolojisi. Boratav Arşivi’nden 1. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 2000.
Tatar 2015 Özcan Tatar, XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında Çukurova’da Aşiretlerin Eşkıyalık Olayları ve Aşiretlerin Yerleşmesi (1691-1750), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı, Elazığ 2015, basılmamış doktora tezi.
Halaçoğlu 1991 Yusuf Halaçoğlu, XVII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskân Siyaseti ve Aşiretlerin yerleştirilmesi, Ankara 1991.
Halaçoğlu 1979 Yusuf Halaçoğlu, XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Sis ( Kozan) Sancağı, Tarih Dergisi, sayı.27, İstanbul1979, ss.824-862.
Halaçoğlu 1973 Yusuf Halaçoğlu, Fırka-i İslahiye ve Yapmış Olduğu İskân, Tarih Dergisi sayı: 27, İstanbul 1973, ss.1-20.
Kurt 2015 Yılmaz Kurt, “XVI. Yüzyılda Çukurova’da Oğuz Boyları” Oğuzlar: Dilleri, Tarihleri ve Kültürleri 5. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, Editörler: Tufan Gündüz, Mikail Cengiz, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, Ankara 2015, ss. 671-686.
Kemal 2017 Yaşar Kemal, Demirciler Çarşısı Cinayeti (Akçasazın Ağaları 1), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2017.
Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi
BOA. , İ. , MVL. : 546/24529.
BOA. , İ., MMS. : 30/1267, Vrk.1-2- 3–4.
BOA. , İ. , MVL. : 538/24169.
BOA. , İ. , MVL. : 546/24529
BOA. , Y.EE. : 35/13.
BOA. Y. 18-530-13