ANAVARZA DURING THE PERIOD OF KOZANOĞULARI AND FIRKA-I ISLAHIYE

Authors

Abdurrahman Kütük

Synopsis

As a result of the long wars waged by the Ottoman Empire in the 17th and 18th centuries and the spread of the Jalali Rebellions, central authority weakened in the Çukurova region and power shifted to local overlords, among whom the Kozanoğulları Principality emerged as the strongest, dominating Anavarza and its surroundings for approximately one hundred and fifty years. Due to the lawless and oppressive rule of the Kozanoğulları, their refusal to pay taxes, and widespread insecurity, Anavarza was abandoned, turned into an uncultivated ruin, and deserted by its local population. Following a centralization policy during the Tanzimat period, the Ottoman administration dispatched the Fırka-i İslâhiye reform army to the region in 1865—under the civilian commissioner Ahmet Cevdet Pasha and military commander Derviş Pasha—to re-establish state control, collect taxes, recruit soldiers, and restore order. Through effective propaganda, military blockade, and strategic measures, the Kozanoğulları rulers surrendered, and the family members were exiled to various parts of the country, thereby ending the principality's reign. Subsequently, nomadic Turkmen tribes were forcibly settled and new villages and towns were constructed; however, the use of stones from the ancient city of Anavarza in these building projects caused severe destruction to the historic site. After nearly two centuries, with security restored, Anavarza and its fertile surroundings were reopened to settlement and agriculture, the historical significance of the site—mentioned as "asar-ı atike" (ancient monument) in Ottoman yearbooks—was recognized, leading to the construction of a state farm in the region and a military barracks in the ancient city.

References

Küçük, 2015 Abdurrahman Küçük, Ermeni Kilisesi ve Türkler, Ankara 2015.

Kütük 2004 Abdurrahman Kütük, Kozanoğulları Tarihi, Adana 2004.

Kozanoğlu 1983 Abdurrahman Münir Kozanoğlu, Kozanoğulları, İstanbul1983.

Çamurdan 1973 Ahmet Cevdet Çamurdan, Kozanı Tanıyalım. Ankara1973.

Ahmet Cevdet Paşa 1980 Ahmet Cevdet Paşa, Maruzat, (hazırlayan Yusuf Halaçoğlu), İstanbul 1980.

Ahmet Cevdet Paşa 1991 Ahmet Cevdet Paşa, Tezakir, TTK Yayınları, Ankara1991.

Yalman 1993 Ali Rıza Y alman, Cenupte Türkmen Oymakları, cilt:2, Kültür ve Turizm bakanlığı Yayınları, İstanbul 1993.

Bilgili 1993 Ali Sinan Bilgili, Tarsus Sancağı ve Tarsus Türkmenleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1993.

Gould 1973 Andrew Gordon Gould, Pashas and Brigans, Ottomon Provincal Reform and İmportatant on The Nomanic Tribes of Southern Anatolia (1840- 1885) Los Angelos 1973.

Seyfeli 2015 Canan Seyfeli, Ermeni Kilise Merkezi Acmiatzin, Nisan 2015.

Yurtsever 1983 Cezmi Yurtsever, Kilikya Kilisesi, İstanbul 1983.

Texier 2002 Charles Texier. 2002. Küçük Asya Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi, 3 Cilt (Çev: A. Suut, Latin Harflerine Aktaran: K.Y. Kopraman, Sadeleştiren M, Yıldız), Ankara 2002.

Sümer 1992 Faruk Sümer, Oğuzlar, İstanbul1992.

Sümer1991 Faruk Sümer, Çukurova Tarihine dair araştırmalar, D.T.C.F. Tarih Dergisi, sayı:1, Ankara 1991, ss.1-87.

Kafesoğlu 1980 İbrahim Kafesoğlu, Eski Türk Dini, Ankara1980.

Onar 2000 Mustafa Onar, Saimbeyli, Saimbeyli, Adana 2000.

Ormanıan 95 Malachıa Ormanıan, The Church of Armenia, (Translated from French by G. Mancar Gregory), Second English Edition, A.R.Mowbray, London 1995.

Boratay 2000 Pertev Naili Boratay, İzahlı Halk Şiiri Antolojisi. Boratav Arşivi’nden 1. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 2000.

Tatar 2015 Özcan Tatar, XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında Çukurova’da Aşiretlerin Eşkıyalık Olayları ve Aşiretlerin Yerleşmesi (1691-1750), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı, Elazığ 2015, basılmamış doktora tezi.

Halaçoğlu 1991 Yusuf Halaçoğlu, XVII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskân Siyaseti ve Aşiretlerin yerleştirilmesi, Ankara 1991.

Halaçoğlu 1979 Yusuf Halaçoğlu, XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Sis ( Kozan) Sancağı, Tarih Dergisi, sayı.27, İstanbul1979, ss.824-862.

Halaçoğlu 1973 Yusuf Halaçoğlu, Fırka-i İslahiye ve Yapmış Olduğu İskân, Tarih Dergisi sayı: 27, İstanbul 1973, ss.1-20.

Kurt 2015 Yılmaz Kurt, “XVI. Yüzyılda Çukurova’da Oğuz Boyları” Oğuzlar: Dilleri, Tarihleri ve Kültürleri 5. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, Editörler: Tufan Gündüz, Mikail Cengiz, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, Ankara 2015, ss. 671-686.

Kemal 2017 Yaşar Kemal, Demirciler Çarşısı Cinayeti (Akçasazın Ağaları 1), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2017.

Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi

BOA. , İ. , MVL. : 546/24529.

BOA. , İ., MMS. : 30/1267, Vrk.1-2- 3–4.

BOA. , İ. , MVL. : 538/24169.

BOA. , İ. , MVL. : 546/24529

BOA. , Y.EE. : 35/13.

BOA. Y. 18-530-13

Pages

261-276

Published

January 11, 2022

License

License