THE SOCIOCULTURAL LIFE IN THE ARMENIAN CILICIAN KINGDOM AND THE TRACES OF CULTURAL HERITAGE IN ANAVARZA
Synopsis
This article thoroughly examines the socio-cultural life created by the Armenian Kingdom of Cilicia in the region between the 11th and 14th centuries and the traces of cultural heritage in the city of Anavarza, which served as the capital of the principality for nearly a century. The diplomatic, religious, and commercial relations established with the Western world, Italian merchants, and Mongol courts under medieval political conditions enabled the spread of the French language and a European lifestyle in the Cilician court, creating an international trade network extending from China to Europe via the port of Ayas that accelerated regional development. The resulting economic prosperity and the patronage of royalty and the Catholicosate fostered a high level of culture in medicine, civil law, philosophy, and architecture, as well as in manuscript miniature art—where world-renowned masters like Toros Roslin emerged—illumination, and jewelry. Conquered by Prince Toros I in the early 12th century, Anavarza stood out with the thorough renovation of its walls, the construction of Surp Zoravarats Church—considered the first Armenian place of worship in Cilicia—and its prominence as an important archbishopric seat. Although the administrative center was later moved to the city of Sis, the city maintained its strategic and religious significance, leading Prince Levon II to build a magnificent keep with an inscription separating the inner and outer castles in 1187/1188. The religious, military, and epigraphic remains in Anavarza Castle preserve and carry to the present day the traces of this rich historical and architectural heritage, which endured until the collapse of the kingdom in 1375.
References
Akşit 1985 Akşit, O. Roma İmparatorluk Tarihi (M. Ö. 27-M. S. 395), İstanbul.
Akurgal 1990 Akurgal, E. Anadolu Uygarlıkları, İstanbul.
Aleksanyan 2016 Aleksanyan, D., “Ortaçağ Manastırlarını ‘Başkent’ Olarak
Adlandırılmasına Dair”, Echmiadzin, V, Echmiadzin, 107-111.
Alişan 1885 Alişan, Gh,. Sisuan (Erm.), Venedik.
Anonim 1973 Guide-Atlas DENOEL, Voyages et civilisations de la Turquie, France.
Anonim 1995 Küçük Ermeni Ansiklopedisi (Erm.), Yerevan.
Azarian 1964 Azarian, L., 12.-13. Yüzyıllarda Kilikya Minyatürcülüğü (Erm.), Yerevan.
Bell 1906 G. L. Bell, “Notes on a Journey through Cilicia and Lycaonia”, Révue Archéologique, VI, 1-29.
Boase 1978 T. S. R. Boase, The Cilician Kingdom of Armenia, London.
Bozoyan 2008 Bozoyan, A., “Armenian Political Revival in Cilicia”, Armenian Cilicia, bk.: R. G. Hovhannisian – S. Payaslian (ed.), UCLA, California, 67-78.
Bournoutian 2016 Bournoutian, G., Ermeni Tarihi, Ermeni Halkının Tarihine Kısa Bir Bakış, (çev. E. Abadoğlu - Kılıçdağı), İstanbul.
Buyruk 2016 Buyruk, H., “Tarihi Kervan Yolları Kavşağında Bir Kent: Misis” OÜSOBİAD, Ordu, 236-244.
Buyruk 2019 Buyruk, H., Adana Kalelerindeki Dini Yapılar, Ankara.
Coulie 2008 Coulie, B., “Manuscripts and Libraries: Scriptorial Activity in Cilicia”, bk.: R. G. Hovhannisian – S. Payaslian (ed.), Armenian Cilicia, UCLA, California, 261-274.
Dédéyan 2008 Dédéyan, G., “The Founding and Coalescence of the Rubenian Principality, 1073- 1129”, R. G. Hovhannisian – S. Payaslian (ed.), Armenian Cilicia,79-92. UCLA, California.
Der Nersessian 1973 Der Nersessian, S., “The Kingdom of Cilician Armenia”, Byzantine and Armenian Studies I, 329-352.
Der Nersessian 1978 Der Nersessian, S., Armenian Art, London.
Der Nersessian 1993 Der Nersessian, S., Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century, I, Washington, D.C.
Dédéyan 2015 Dédéyan, G. (der.), Ermeni Halkının Tarihi, (çev. Şule Çiltaş), İstanbul.
Edwards 1982 R. W. Edwards, “Ecclesiastical Architecture in the Fortifications of Armenian Cilicia”, DOP 36, 1982, 155-176.
Edwards 1983 R. W. Edwards, “Ecclesiastical Architecture in the Fortifications of Armenian Cilicia”, DOP 37, 1983, 124-146.
Edwards 1987 Edwards, R. W., The Fortifications of Armenian Cilicia, DOP 23 (1987).
Edwards 2008 Edwards, R. W., “The Role of Military Architecture in Medieval Cilicia: The Triumph of a Non-Urban Strategy”, R. Hovannisian – S. Payaslian (ed.), Armenian Cilicia, UCLA, 153-244.
Eprigyan 1903-1905 Eprigyan, H.S., Bütün Dünya Sözlüğü (Erm.) I, Yerevan.
Evans 1999 Evans, H.C., “Imperial Aspirations: Armenian Cilicia and Byzantium in the Thirteenth Century”, Eastern Approaches to Byzantium (yay. haz. A. Eastmond, USA, 243-253.
Freely 2008 Freely, J., Türkiye Uygarlıkları Rehberi 4- Akdeniz Kıyıları, (çev.T. Birkan, G. Koca, A. Biçen), YKY., İstanbul.
Ghazaryan 2007 Ghazaryan, V., “Kilikya Minyatürcülüğü”, (Erm.), Kutsal Ermenistan (Armenia Sacra), Yerevan, 326-352.
Gough 1952 Gough, M. R., “Anazarbos”, AnatSt., Ankara, 85-150.
Grigoryan 2017 Grigoryan, S., The Location of Drazark, Burial Place of The Kings and Queens of Armenia and of the “Blessed Rubenians”, Hantes Amsorya (Erm. Süreli Yayın), Wien, I-XII, 61-84.
Halfter 2008 P. Halfter, “Papacy, Catholicosate, and the Kingdom of Cilician Armenia”, bk.: R. G. Hovhannisian – S. Payaslian (ed.), Armenian Cilicia, UCLA, California, 111-129.
Hançer 2016 Hançer, E., “Kilikya Ermeni Prensliği’nin İkinci Başkenti Anavarza” Adalya, XIX, 281-312.
Hançer 2010 Hançer, E., “On İkinci ve On Üçüncü Yüzyıllarda Kilikya Ermeni Minyatürü Bağlamında Bizans ve Komşu Kültürlerle İlişkiler”, I Uluslararası Sevgi Gönül Bizans Araştırmaları Sempozyumu- Bildiriler, İstanbul, 89-113.
Harutyunyan 1992 Harutyunyan, V., Ermeni Mimarlığının Tarihi (Erm.) Yerevan.
Hewsen 2008 R. H. Hewsen, “Armenia Maritima: The Historical Geography of Cilicia”, R. G. Hovhannisian – S. Payaslian (ed.), Armenian Cilicia, UCLA, California, 27-66.
Hovhannesyan 1989 M. Hovhannesyan, Ermeni Kilikya Kaleleri ve Kale-kentleri (Erm.), Venedik.
İnciciyan 1806 İnciciyan, Ğ., Coğrafya; Ermenistan (Erm.), Venedik.
Jacoby 2014 Jacoby, D., “The Economy of the Armenian Kingdom of Cilicia: Some Neglected and Overlooked Aspects”, La Méditerranée des Arméniens XIIe – XVe siècle, (ed., C. Mutafian), Geuthner, Paris, 261-291.
Karaaslan 1997 Karaaslan, N. Ü., “Hamdaniler”, Diyanet İslam Ansiklopedisi XV, İstanbul, 446-447.
Kévorkian – Paboudjian 2012 Kévorkian, R.H.– Paboudjian P.B., 1915 Öncesinde Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeniler. (çev.M. Saris), İstanbul.
Khalpakhçiyan 1961 H. Kh. Khalpakhçiyan, “Kilikya’daki Ermeni Krallığı’nın Mimarlığı” (Erm.), Etchmiadzin XI, 45-59.
Khalpakhçiyan 1979 H. Kh. Khalpakhçiyan, “Kilikya”, Ermenistan Sovyet Ansiklopedisi, (Erm.), V, 406-428.
Kozan www.kozan.bel.tr/?/tarihi-degerler (erişim tarihi:1.1.2016).
Kouymjian 1986 Kouymjian, D., “Chinese Elements in Armenian Miniature Painting in the Mongol Period”, Armenian Studies In Memoriam Haig Berbérian, Calouste Gulbenkian Foundation, Lisbon, 415–468.
Kütük 2008 Kütük, A., “Anavarza Rehberi”, Kozan Sevdası, IV, Kozan, 10-58.
Langlois 1854 Langlois, V., Inscriptions grecques, romaines, byzantines et arméniennes de la Cilicie.
Langlois 1861 V. Langlois, Voyages dans la Cilicie et dans les Montaignes du Taurus executé pendant les années 1852-1853.
Matoda 2012 Matoda, C., “Some Considerations on the Armenian Lapidary Lexicon at Anavarza”, Review of Social Sciences of Academy of Sciences of the Armenia (Ermenice) 1 (633), 261-266.
Morgan 1947 Morgan, J. De, Histoire du peuple Arménien, 1919, (Erm. çev.), Boston.
Mutafian 1993 Mutafian, C., Le Royaume Arménien de Cilicie XIIe-XIVe siècle, Paris.
Mutafian 2001 Mutafian, C., La Cilicie Au Carrefour Des Empires (Erm.), Yerevan.
Ormanyan 1913 Ormanyan, M., Ermeni Kilsesi (Erm.), İstanbul.
Ostrogorsky 1991 Ostrogorsky, G., Bizans Devleti Tarihi, (çev. F. Işıltan), Ankara.
Pakhşyan 2009 Pakhşyan, M., Ermeni Ibadet yerleri, Yerevan.
Der Bedrosian 2007 Der Bedossian, L., Haçlılar ve Ermeniler, (Erm.), II, Yerevan.
Sahagyan 2007 Sahagyan, S., “Kilikya Ermeni Devleti XI.-XIV. Yüzyıllar, (Erm.), Kutsal Ermenistan (Armenia Sacra), Yerevan, 315-321.
Sayar 2008 Sayar, M., “Anazarbos Zirvedeki Başkent”, Kozan Sevdası, IV, Kozan, 2-9.
Seyfeli 2015 Seyfeli, C., Ermeni Kilise Merkezi Ecmiatzin, Konya.
Shakhgyan 2007 Shakhgyan, K., “Kilikya Ermenistanı Mimarlığı”, (Erm.), Kutsal Ermenistan (Armenia Sacra), Yerevan, 322-325.
Strabon 1993 Strabon, Antik Anadolu Coğrafyası (Geographika: XII-XII-XIV), İstanbul.
Strzygowski 1918 Strzygowski, J., Die Baukunst der Armenier und Europa, II, Wien.
Texier 1862 Texier, C., L’Univers, histoire et description de tous les peuples, Asie Mineur, Paris.
Urfalı Mateos 1987 Urfalı Mateos, Vekayi-Nâme2 (952-1136) ve Papaz Grigor’un Zeyli 1136-1161, (çev. H. Der Andreasyan), Ankara.
Vardanyan 2008 Vardanyan,S., “The Medical Heritage of Cilician Armenia”, bk.: R. G. Hovhannisian – S. Payaslian (ed.), Armenian Cilicia, UCLA, California, 275-296.
Vosgian 1957 H. H. Vosgian, Kilikya Manastırları (Erm.), Wien.
Von Oldenburg 2000 Von Oldenburg,W., Filistin ve Küçük Asya’ya Seyahat (çev. M. Ersan), İzmir.
Yarman 2001 Yarman, A., Osmanlı Sağlık Hizmetlerinde Ermeniler ve Surp Pırgiç Hastanesi Tarihi, İstanbul.
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_solar_eclipses_in_the_12th_century