KİLİKYA BÖLGESİ ANTİK ANAVARZA KENTİNİN YAPI VE TAŞ ESERLERİNİN PETROGRAFİK İNCELENMESİ

Yazarlar

Adem Yıldız
Fikret İşler

Özet

Bu çalışma, Kilikya bölgesinin önemli bir ticaret kavşağında yer alan antik Anavarza kentindeki yapı ve taş eserlerin petrografik ve arkeometrik incelemesini sunmaktadır. Araştırma kapsamında kentteki farklı yapılardan toplanan 12 taş örneği, polarize mikroskop altında incelenmiş ve mineralojik ile mikromorfolojik özelliklerine göre üç ana grupta sınıflandırılmıştır. Birinci grup örneklerin (anakaya, surlar, lahitler ve sütun parçaları) kentin kendi bünyesindeki yerel breşik kireçtaşından imal edildiği saptanmıştır. İkinci grup malzemelerin (kaliş, kumtaşı ve vesiküler bazalt) Misis-Yakapınar, Osmaniye Tüysüz veya Kahramanmaraş gibi yakın çevre bölgelerden temin edildiği belirlenmiştir. Üçüncü grupta yer alan granit sütunların ise Kırşehir ve Mısır gibi Kilikya bölgesi dışındaki uzak coğrafyalardan ithal edildiği tespit edilmiştir. İnceleme sonuçları, Anavarza'da antik dönemde gelişmiş bir inşaat mühendisliği ve mimari anlayışın var olduğunu, çevrede tahribat yaratmadan farklı kaynaklardan malzeme getirildiğini ve kentin tarihi kaynaklarda belirtildiği gibi yoğun bir ticaret merkezi olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca yerel ve ithal malzeme çeşitliliği günümüz çevre dostu mimari uygulamalarına örnek teşkil etmekte, restorasyon çalışmalarında aslına uygun orijinal malzeme seçimi için bilimsel veri sunmaktadır.

Referanslar

Akça, F. (2000). Tarsus (İçel) Gülşehir Arkeolojik Buluntularını Örten Çökelin Özellikleri. Adana: Ç.Ü Fen Bilimleri Ens.Yüksek lisans tezi (yayınlanmamış), Adana.

Alkım, B. U. (1950). Üçüncü Mevsim Karatepe Çalışmaları. Belleten, XIV(56), s. 515-541.

Altay, M. (1966). Anazarbos Mozayikleri Hakkında Ön Rapor. Türk Arkeoloji Dergisi, XV-II, s. 49-54.

Arslan, M. (1992). Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ndeki Roma Dönemi Kilikya Sikkeleri. Anadolu Medeniyetleri Müzesi 1992 Yıllığı, (s. 197-211). Ankara.

Barker, W. B. (1853). Lares and Penates or Cilicia and its Governos. Kondra.

Bell, G. (1905). Arab Souht Gate, in Front of Roman Triumphal Arch. Newcastle: Newcastle University.

Bell, G. L. (1905). 2019 tarihinde http//gertrudebell.ncl.ac.uk/photo. adresinden alındı

Bell, G. L. (1906). Notes on a Journey Through Cilicia and Lycaonia. (Cilt RA VII,1,1-29).

Bent, J. T. (1890). Recent Discoveries in Eastern Cilicia. Journal of Hellenic Studıes, s. 231-235.

Beşaltı, K. (2019). Anazarbos Aşağı Kent Surları. 1.Anavarza Sempozyumu. Adana.

Buyruk, H. (2011). Sis'i (Kozan) Akdeniz'den Kapadokya'ya Bağlayan Kervan Yolu Kaleleri, (yayımlanmamış) A.Ü. Doktora Tezi. Erzurum.

Buyruk, H. (2014). GERTRUDE BELL’DEN Günümüze Fotoğraflarla Anavarza. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 33, 176-215.

Buyruk, H. (2016). Konumu Geçmişi ve Kimliği ile Anazarbos (Anazarbus with its Location, Past and Identity). Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(3), 695-710.

Conybeare, F. (1894). The Apology and Acts of Apollonius and Other Monuments of Early Christianity. S Sonnenschein&Company. .

Cumont, F. (1900). Mysteres de Mithra. Brussels,s.54 vd.

Çambel, H., Işın, M., & Adler, S. (1986). KARATEPE· ASLANTAŞ VE DOMUZTEPE 1985 yılı Çalışmaları. Kazı Sonuçları Tolantısı VIII. (s. 329-343). Ankara: KTB,Eski Eserler Genel Müdürlüğü.

Davis, I. (1879). Life in Asiatic Turkey, A journal of Travel in Cilicia (Pedias and Trachoea), Isauria, and parts of Lucaonia and Cappadocia,. London.

Demirci, Ş. (1985). Arkeolojik Örneklerin Mikro Analizi. AST, 55-59.

Demirkıran, Ş. (2010). Kilikya Bölgesinden seçilmiş mermer eserlerin kökenini saptanması. Ç.Ü. Fen Bilimleri Ens.Yüksek lisans tezi (Yayınlanmamış),Adana.

Durukan, M. (2015). Anazarbus, Aegeai ve Tarsus Kentlerinin Ticaret Yollarıyla Bağlantısı. Çukurova Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-7.

E., C., & Türkmenoğlu, A. (1985). Arkeometri. Arkeometri Ünitesi Bilimsel Toplantı Bildirileri V (s. 128-130). Ankara: Tübitak.

Ergeç, R. (1994). Anazarza Nekropolü., (s. 86-90). Ankara.

Erhan, F. (2015). Özel Bir Koleksiyondan Bir Grup Anazarbos Sikkesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 303-320.

Esin, U. (1985). Arkeolojide Kullanılan Arkeometrik Araştırmalara Genel Bir Bakış., AST 1, s. 1-6. Ankara.

Franz, X. (1904). Cilicia. (C. U. Press, Dü.) Journal of Hellenic Studies Cambridge Universty, 24.

Gough, M. (1952). Anazarbus. Anatolien Studies, 2, s. 85-170.

H.N., M., & E.K., R. (1971). Dating Techniques For The Archaeologist. M.I.T. Press.Cambridge.

Hellenkemper, H., & Hıld, F. (1990). Kilikien und Isaurien, 2 Cilt, TIB 5, Wien. Wien.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Anavarza. (2020, Nisan).

Keil, J., & Wilhelm, A. (1931). Denkmaler aus dem Rauhen Kilikien,Monumenta Asiae Minoris Antigua III. III.

King, E. H. (1937). A Journey Thorugh Armenian Cilician. Journal of the Royal Central Asian Society XXIV.

Kobaner, M. (2002). Kilikya Bölgesi Harç Malzemeleri. : Ç.Ü. Fen Bilimleri Ens.Yüksek Lisans tezi (Yayınlanmamış),Adana.

Kunç, Ş. (1985). Arkeolojik Eserlerde İz Element Analiz Yöntemleri. ArkST 1, 47-54.

Langlois, V. (1856). Voyage Dans La Cilicie. Paris.

Mac Evitt, C. (2007). Crusades and The Christian World of The East:Rough Tolerance. Pennsylvania.

Ögelman, Y., & Kapur, S. (1982). Thermoluminescence Reveals Weathering Stages in Basaltic Rocks. Nature 296, 231-232.

Özbey, V., & Saban, D. (2019). Unesco Dünya Miras Listesi’ne Doğru Anavarza Antik Kenti. Dergipark,Art-Sanat, 299-314.

Pekmezci, I. (2012). Çukurova Bölgesindeki (Kilikya) Bazı Tarihi Yapılarda Kullanılan Harçların Karakterizasyonu Ve Onarım Harçları İçin Öneriler. : İTÜ,Fen Bilimleri,Doktora tezi,İstanbul.

Plinius. (tarih yok). Natural History,Vol.1. Wernerian Club,London.

Posamentir, R., & Sayar, M. H. (2006). Anazarbos: ein Zwischenbericht aus der Metropole des Ebenen Kilikien . Istanbuler Mitteilungen, 56, 317-357. .

Ramsay, W. M. (1890). The Historical Geography of Asia Minor(Anadolu’nun Tarihi Co¤rafyası) (İstanbul,1961 b.). (M.Pektaş, Çev.) London.

Robert W., E. (1987). The Fortifications of Armenian Cilicia (Cilt DOS XXIII). Washıngton.

Salman, İ. (2000). “Adana’n›n Antik Kentleri”, Efsaneden Tarihe, Tarihten Bugüne Adana: Köprü Başı,. ((. S.-E. Artun, Dü.) İstanbul.

Sayar, M. (1996). Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi Coğrafya Araştırmaları. XIII, s. 55-75. Kültür bakanlığı yayınları, AST 1.

Schaffer, F. X. (1901). Berichte über seine in Kilikien unternommenen Reisen. Jahresbericht des Vereins zur Förderung der naturwissenschaftlichen Erforschung des Orients in Wien.

Seton-Williams, V. M. (1954). Cilician Survey. IV, s. 121-174.

Stephani, B. (2006). Ethnica (Cilt Volumen I: Α–Γ, ). Walter de Gruyer,Berlin.

Süslü, O. (1997). Adana, Çine köyünde yeni bulunan Geç Hiti dönemine ait bazalt eserin mineralojik ve mikromorfolojik özelliklerinin ve kaynak kayacının saptanması. Adana: Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü(Yayınlanmamıştır).

Taşyürek, A. O. (1973). Anavarza,1972. AS, XXIII, s. 15-17.

Taşyürek, A. O. (1975). 1973 Yılı Kilikya Araştırmaları. Türk Arkeoloji Dergisi, XXII/1, s. 117-120.

Texier, C. (1861). Description Geopraphıque et Archeoloqique,Asie Mineur(Küçük Asya Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi). (A. Suat, Çev.) Paris.

Tosun, K. (1984). Anavarza kurtarma kazıları raporu. Adana: Adana Müzesi Arşivi.

Türkmenoğlu, A. (1985). İnce Kesit Çalışmalarının Arkeolojik Yeri. Arkeometri Sonuçları Toplantısı I, 43-46.

Uğuruyar, M. (2019). Anazarbos Zafer Takının taş analizi ve petrografisi . Ç.Ü.Fen Bilimleri Ens., Yüksek lisans tezi (Yayınlanmamış), Adana.

Ünal, A., & Girginer K., S. (2007). Kilikya-Çukurova İlk Çağlardan Osmanlı Dönemi’ne Kadar Kilikya’da Tarihi, Coğrafya, Tarih ve Arkeoloji. İstanbul: Homer Kitabevi.

Yeğingil, Z., & Kapur, S. (1986). Adana Yöresine-Adana Güneyine Ait seramiklerin TL tarihlendirilmesi ve ısıtılma sıcaklıklarının belirlenmesi. Arkeometri Ünitesi Bilimsel Toplantı Bildirileri VI, (s. 58-70). Ankara.

Yayınlanan

10 Ocak 2022

Lisans

Lisans