Afet ve Acil Durumlarda Uzun Süreli Açlık Sonrası Beslenme Yönetimi: Metabolik Stabilite Tabanlı Klinik Yaklaşım
Özet
Afet ve acil durum koşullarında uzun süreli açlık sonrası yeniden beslenme süreci, yalnızca enerji replasmanı değil, yüksek fizyolojik risk taşıyan kontrollü bir metabolik yeniden yapılandırma sürecidir. Açlık sırasında gelişen hormonal ve metabolik adaptasyonlar; insülin baskılanması, ketozis ve hücre içi elektrolit tükenmesi ile karakterizedir. Yeniden beslenmenin kontrolsüz başlatılması ise özellikle fosfat, potasyum ve magnezyumun hücre içine hızlı geçişine bağlı olarak refeeding sendromuna yol açabilir. Bu tablo kardiyak aritmiler, solunum yetmezliği, nörolojik bozulma ve çoklu organ yetmezliği ile sonuçlanabilen yaşamı tehdit eden bir metabolik çöküştür. Bu bölümde uzamış açlık sonrası metabolik adaptasyon mekanizmaları, refeeding sendromunun patofizyolojisi ve klinik sonuçları güncel literatür ışığında değerlendirilmiş; afet sahasında uygulanabilir risk sınıflaması, metabolik izlem stratejileri ve kademeli yeniden beslenme prensipleri ele alınmıştır. Ayrıca saha koşullarına uyarlanabilir bir klinik karar modeli olarak Metabolik Stabilite Tabanlı Kademeli Refeeding Algoritması (MSKRA) önerilmiştir. Sonuç olarak yeniden beslenme yönetiminde temel hedef, hızlı kalori sağlamak değil, metabolik stabilitenin komplikasyonsuz şekilde yeniden kurulmasını sağlamaktır.
Referanslar
Birmingham, C., Puddicombe, D., & Hlynsky, J. (2004). Hypomagnesemia during refeeding in anorexia nervosa. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 9(3), 236-237.
Boateng, A. A., Sriram, K., Meguid, M. M., & Crook, M. (2010). Refeeding syndrome: treatment considerations based on collective analysis of literature case reports. Nutrition, 26(2), 156-167.
Cahill Jr, G. F. (2006). Fuel metabolism in starvation. Annu. Rev. Nutr., 26(1), 1-22.
Crook, M. A. (2014). Refeeding syndrome: problems with definition and management. Nutrition, 30(11-12), 1448-1455.
Culyer, A., McCabe, C., Briggs, A., Claxton, K., Buxton, M., Akehurst, R., . . . Brazier, J. (2007). Searching for a threshold, not setting one: the role of the National Institute for Health and Clinical Excellence. Journal of health services research & policy, 12(1), 56-58.
da Silva, J. S., Seres, D. S., Sabino, K., Adams, S. C., Berdahl, G. J., Citty, S. W., . . . Gura, K. M. (2020). ASPEN consensus recommendations for refeeding syndrome. Nutrition in Clinical Practice, 35(2), 178-195.
Fuentebella, J., & Kerner, J. A. (2009). Refeeding syndrome. Pediatric Clinics, 56(5), 1201-1210.
Hall, J. E. (2021). Guyton y Hall. Compendio de fisiología médica: Elsevier Health Sciences.
Handbook, S. (2011). Humanitarian charter and minimum standards in humanitarian response: International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies.
Holdoway, A., & Franklin, H. (2021). Optimising nutritional care and combatting malnutrition. Journal of Community Nursing, 35(6).
Holdoway, A., & Franklin, H. (2022). Optimising nutritional care and combatting malnutrition. Journal of General Practice Nursing, 8(1), 61-68.
Kraft, M. D., Btaiche, I. F., & Sacks, G. S. (2005). Review of the refeeding syndrome. Nutrition in Clinical Practice, 20(6), 625-633.
Mason, J. B. (2002). Lessons on nutrition of displaced people. The Journal of nutrition, 132(7), 2096S-2103S.
Mehanna, H. M., Moledina, J., & Travis, J. (2008). Refeeding syndrome: what it is, and how to prevent and treat it. Bmj, 336(7659), 1495-1498.
Parli, S. E., Ruf, K. M., & Magnuson, B. (2014). Pathophysiology, treatment, and prevention of fluid and electrolyte abnormalities during refeeding syndrome. Journal of Infusion Nursing, 37(3), 197-202.
Sechi, G., & Serra, A. (2007). Wernicke's encephalopathy: new clinical settings and recent advances in diagnosis and management. The Lancet Neurology, 6(5), 442-455.
Silva, J. E. (2006). Thermogenic mechanisms and their hormonal regulation. Physiological reviews.
Skipper, A. (2012). Refeeding syndrome or refeeding hypophosphatemia: a systematic review of cases. Nutrition in Clinical Practice, 27(1), 34-40.
Solomon, S., & Kirby, D. (1990). The refeeding syndrome: a review. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition, 14(1), 90-97.
Steiner, L., & Hewlings, S. (2021). A systematic review of the role of thiamine supplementation in treatment of refeeding syndrome. Topics in Clinical Nutrition, 36(1), 36-51.
World Health Organization. (2013). Guideline: updates on the management of severe acute malnutrition in infants and children: World Health Organization.
