Geleceğin Sosyal Sorunları: Dönüşen Riskler ve Yeni Kırılganlıklar
Özet
Dijitalleşme, ekonomik dönüşümler, iklim krizi ve demografik değişimler, bireylerin yaşam koşullarını ve toplumsal ilişkileri yeniden şekillendirerek yeni sosyal sorunların ortaya çıkmasına ve mevcut sorunların farklı biçimlerde yaşanmasına neden olmaktadır. Bu dönüşümler, sosyal hizmetin yalnızca mevcut sorunlara müdahale eden bir meslek ve disiplin olmanın ötesine geçerek gelecekte ortaya çıkabilecek riskleri öngörmesini ve değişen toplumsal gereksinimlere yönelik çözüm stratejileri geliştirmesini gerekli kılmaktadır. Bu bölümde, dijitalleşme ve yapay zekânın sosyal hizmet üzerindeki etkileri; dijital eşitsizlik, teknolojik işsizlik, yeni yoksulluk biçimleri, dijital manipülasyon ve dezenformasyon, iklim krizi ve afetler, iklim kaynaklı göçler, demografik yaşlanma, bakım gereksinimleri, yalnızlık, sosyal dışlanma ve toplumsal kutuplaşma bağlamında ele alınmaktadır. Dijital teknolojiler sosyal hizmetlere erişimi kolaylaştırma potansiyeli taşırken dijital eşitsizlik, mahremiyetin korunması ve algoritmik ayrımcılık gibi yeni riskleri de beraberinde getirmektedir. Benzer şekilde, iklim krizi ve afetler kırılgan grupların yaşam koşullarını daha da güçleştirirken nüfusun yaşlanması, bakım hizmetlerinin ve sosyal koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi gereksinimini artırmaktadır. Söz konusu sorunlar mikro, mezzo ve makro düzeylerde değerlendirilerek bireysel güçlüklerin toplumsal ve yapısal koşullarla olan karşılıklı ilişkisi vurgulanmaktadır. Bu çerçevede bölüm, insan onurunu ve haklarını temel alan, toplumsal katılımı güçlendiren ve eşitsizliklerin azaltılmasını hedefleyen proaktif bir sosyal hizmet yaklaşımının gerekliliğini ortaya koymaktadır. İnsan hakları, sosyal adalet, mesleki etik ve hak temelli yaklaşım, geleceğin sosyal hizmet uygulamalarına yön veren temel ilkeler olarak değerlendirilmektedir.
Referanslar
Bender, E. M., Gebru, T., McMillan-Major, A. ve Shmitchell, S. (2021). On the dangers of stochastic parrots: Can language models be too big? Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency, 610-623.
Capraro, V., Lentsch, A., Acemoglu, D., Akgun, S., Akhmedova, A., Bilancini, E., … Viale, R. (2024). The impact of generative artificial intelligence on socioeconomic inequalities and policy making. PNAS Nexus, 3(6), pgae191.
Casas-Martí, J., De Gea-Grela, P. ve García-Aguña, S. (2026). Social workers’ encounters with loneliness and social isolation. Journal of Social Work, 14680173261441699.
Casas-Martí, J., García-Aguña, S. ve De Gea-Grela, P. (2025). Social work responses to loneliness and social isolation among older adults: Knowledge, competences and challenges. Journal of Evidence-Based Social Work, 1-20.
Çelik Özkan, G. (2025). “Süper akıllı” toplumda sosyal hizmet: Toplum 5.0 paradigmasının getirdikleri. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi, 6(1), 81-104. https://doi.org/10.61861/spshcd.1638926
Cooper, A. (2025). Social work futures: Some challenges we face. Journal of Social Work Practice, 39(3), 329-333.
Crampton, A. (2011). Population aging and social work practice with older adults: Demographic and policy challenges. International Social Work, 54(3), 313-329.
Damin Kim, M., Paek, E. S., Lin, Y., Mroz, E., Chung, J. ve Choi, J. D. (2026). Why are we lonely? Leveraging LLMs to measure and understand loneliness in caregivers and non-caregivers. arXiv e-prints, arXiv-2604.
Eubanks, V. (2018). Automating inequality: How high-tech tools profile, police, and punish the poor. New York: Macmillan.
Garkisch, M. ve Goldkind, L. (2025). Considering a unified model of artificial intelligence enhanced social work: A systematic review. Journal of Human Rights and Social Work, 10(1), 23-42.
Goldkind, L., Wolf, L. ve Jones, J. (2016). Late adapters? How social workers acquire knowledge and skills about technology tools. Journal of Technology in Human Services, 34(4), 338-358.
Holmes, W. ve Miao, F. (2023). Guidance for generative AI in education and research. Paris: UNESCO Publishing.
Kanios, A., Weissbrot-Koziarska, A. ve Łada, A. (2024). Problemy osób starszych jednym z największych wyzwań dla pracy socjalnej. Wprowadzenie do tematyki. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J: Paedagogia-Psychologia, 37(1), 9-18.
Kemp, S. P. (2023). Building jetties to the future: Thinking and doing social work in a ‘moment of danger.’ Social Work & Society, 21(1).
Kılıçarslan, E. (2025). Yeşil sosyal hizmet entegrasyonu: İklim mülteciliği ve sürdürülebilir bir gelecek. REFLEKTİF Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 81-98.
Leopold, T., Di Battista, A., Jativa, X., Sharma, S., Li, R. ve Grayling, S. (2025). Future of jobs report 2025. World Economic Forum.
Mintz, J., Copeland, S., Crewe, S. E., Klemm, T., McClain, A., Monahan, M. J., … Teasley, M. (2018). Envisioning the future of social work: Report of the CSWE Futures Task Force. Council on Social Work Education.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). How's life in the digital age?: Opportunities and risks of the digital transformation for people's well-being. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development.
Reamer, F. G. (2018). Ethical standards for social workers’ use of technology: Emerging consensus. Journal of Social Work Values and Ethics, 15(2), 71-80.
Rost, S. (2025). Collapsed social work: A theoretical framework for adapting to societal collapse. Critical and Radical Social Work, 1-13.
Standing, G. (2011). The precariat: The new dangerous class. London: Bloomsbury Academic.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2026). İstatistiklerle yaşlılar, 2025 (Sayı 58231). Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu.
Van Dijk, J. (2020). The digital divide. Cambridge: John Wiley & Sons.
Wardle, C. ve Derakhshan, H. (2017). Information disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policymaking. Strasbourg: Council of Europe.
Wood, A. J., Graham, M., Lehdonvirta, V. ve Hjorth, I. (2019). Good gig, bad gig: Autonomy and algorithmic control in the global gig economy. Work, Employment and Society, 33(1), 56-75.
Zamfirescu-Mareș, D. ve Corman, S. (2026). Active ageing in contemporary social work: Global dimensions, challenges, and policy perspectives. European Journal of Applied Sciences, 14(1), 459-477.
Zeng, F., Blank, G. ve Schroeder, R. (2025). Using AI to model future societal instability. Futures, 166, 103543.