Onkolojide Güncel FAPİ PET BT Kullanımı
Özet
Fibroblast aktivasyon protein inhibitörü (FAPI) pozitron emisyon tomografisi/bilgisayarlı tomografi (PET/BT), onkolojide umut vadeden bir moleküler görüntüleme yöntemi olarak ortaya çıkmış ve tümör mikroortamındaki kanserle ilişkili fibroblastları (CAF) hedefleyerek tümör görselleştirmesine yeni bir yaklaşım sunmaktadır. Esas olarak glikoz metabolizmasını yansıtan geleneksel florodeoksiglukoz FDG- PET/BT'nin aksine, FAPI PET/BT birçok solid malignitenin stromal bölmesinde aşırı eksprese edilen fibroblast aktivasyon proteinini (FAP) hedef alır. Bu farklı biyolojik mekanizma, özellikle yaygın desmoplastik stroma ile karakterize tümörlerde yüksek tümör-arka plan kontrastı sağlayabilir ve primer lezyonların, lenf düğümü tutulumunun ve uzak metastazların görselleştirilmesini iyileştirebilir. Bu bölüm, FAPI tabanlı görüntülemenin altında yatan biyolojik rasyoneli, radyofarmasötiklerin gelişimini ve pankreas, mide, kolorektal, meme, akciğer, ove ve hepatobiliyer kanserler de dahil olmak üzere farklı kanser türlerinde FAPI PET/BT'nin mevcut klinik uygulamalarını incelemektedir. Özellikle başlangıç evrelemesinde, tekrarlayan hastalığın tespitinde, metastatik yayılımın değerlendirilmesinde ve radyoterapi planlamasında potansiyel rolüne vurgu yapılmaktadır. FAPI PET/BT'nin FDG PET/BT'ye göre avantajları ve değişken tutulum paternleri, benign fibroblast aktivasyonu ve standartlaştırılmış edinim ve yorumlama protokollerinin eksikliği gibi sınırlamaları eleştirel bir şekilde tartışılmaktadır. FAP hedefli radyofarmasötiklerin terapötik stratejilerdeki yeni rolü de incelenmektedir. Ön klinik kanıtlar cesaret verici olsa da, FAPI PET/BT'nin onkolojik pratiğe rutin entegrasyonu, prospektif, çok merkezli çalışmalar ve yerleşik görüntüleme yöntemleriyle doğrudan karşılaştırmalar yoluyla daha fazla doğrulama gerektirmektedir. Gelecekteki araştırmalar, tümöre özgü endikasyonların tanımlanmasına, görüntüleme protokollerinin standardizasyonuna ve FAPI rehberliğinde yapılan yönetimin klinik sonuçlar üzerindeki etkisinin belirlenmesine odaklanmalıdır. FAPI PET/BT, geleneksel görüntülemeyi tamamlayarak ve bireyselleştirilmiş kanser yönetimini iyileştirerek, hassas onkolojiye umut vadeden bir katkı sağlamaktadır.
Referanslar
Fitzgerald AA, Weiner LM. The role of fibroblast activation protein in health and malignancy. Cancer Metastasis Rev 2020;39(3):783–803.
Dendl K, Koerber SA, Kratochwil C, et al. FAP and FAPI-PET/CT in Malignant and Non-Malignant Diseases: A Perfect Symbiosis? Cancers (Basel) 2021;13(19):4946.
Loktev A, Lindner T, Mier W, et al. A Tumor-Imaging Method Targeting Cancer-Associated Fibroblasts. J Nucl Med 2018;59(9):1423–1429.
Zi F, He J, He D, Li Y, Yang L, Cai Z. Fibroblast activation protein α in tumor microenvironment: recent progression and implications (review). Mol Med Rep 2015;11(5):3203–3211.
Lindner T, Loktev A, Altmann A, et al. Development of quinoline-based theranostic ligands for the targeting of fibroblast activation protein. J Nucl Med 2018;59(9):1415–1422.
Giesel FL, Kratochwil C, Lindner T, et al. 68Ga-FAPI PET/CT: Biodistribution and Preliminary Dosimetry Estimate of 2 DOTA-Containing FAP-Targeting Agents in Patients with Various Cancers. J Nucl Med 2019;60(3):386–392.
Loktev A, Lindner T, Burger EM, et al. Development of Fibroblast Activation Protein-Targeted Radiotracers with Improved Tumor Retention. J Nucl Med 2019;60(10):1421–1429.
Millul J, Bassi G, Mock J, et al. An ultra-high-affinity small organic ligand of fibroblast activation protein for tumor-targeting applications. Proc Natl Acad Sci U S A 2021;118(16):e2101852118.
Backhaus P, Gierse F, Burg MC, et al. Translational imaging of the fibroblast activation protein (FAP) using the new ligand [68Ga]Ga-OncoFAP-DOTAGA. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2022;49(6):1822–1832.
Giesel FL, Adeberg S, Syed M, et al. FAPI-74 PET/CT using either 18F-AlF or cold-kit 68Ga labeling: biodistribution, radiation dosimetry, and tumor delineation in lung cancer patients. J Nucl Med 2021;62(2):201–207.
Kratochwil C, Flechsig P, Lindner T, et al. 68Ga-FAPI PET/CT: Tracer Uptake in 28 Different Kinds of Cancer. J Nucl Med 2019;60(6):801–805.
Ballal S, Yadav MP, Moon ES, et al. First-In-Human Results on the Biodistribution, Pharmacokinetics, and Dosimetry of [177Lu]Lu-DOTA.SA.FAPi and [177Lu]Lu-DOTAGA.(SA.FAPi)2. Pharmaceuticals (Basel) 2021;14(12):1212.
EANM/SNMMI Practice Guideline for FAP-Targeted PET Imaging. Joint Consensus Statement and Procedural Recommendations. Eur J Nucl Med Mol Imaging / J Nucl Med 2025.
Meta-Analysis Group on Gastric Cancer. Diagnostic performance of 68Ga-FAPI PET/CT versus 18F-FDG PET/CT in gastric cancer: A systematic review and meta-analysis. Theranostics 2023;13(13):4694–4710.
Zhao L, Pang Y, Luo Z, et al. Role of [68Ga]Ga-DOTA-FAPI-04 PET/CT in the evaluation of peritoneal carcinomatosis and comparison with [18F]-FDG PET/CT. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2021;48(6):1944–1955.
Phulia RK, et al. Fibroblast Activation Protein Inhibitor (FAPI) PET/CT Imaging: Diagnostic Applications, Comparison with FDG, Pitfalls, and Future Directions. Diagnostics 2023;13(12):2018.
Kuten J, Levine C, Shamni O, et al. Head-to-head comparison of [68Ga]Ga-FAPI-04 and [18F]-FDG PET/CT in evaluating the extent of disease in gastric adenocarcinoma. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2022;49(2):743–750.
Pang Y, Zhao L, Shang Q, et al. Positron emission tomography and computed tomography with [68Ga]Ga-fibroblast activation protein inhibitors improves tumor detection and staging in patients with pancreatic cancer. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2022;49(4):1322–1337.
Röhrich M, Naumann P, Giesel FL, et al. Impact of 68Ga-FAPI PET/CT Imaging on the Therapeutic Management of Primary and Recurrent Pancreatic Ductal Adenocarcinomas. J Nucl Med 2021;62(6):779–786.
Röhrich M, Loktev A, Wefers AK, et al. IDH-wildtype glioblastomas and grade III/IV IDH-mutant gliomas show elevated tracer uptake in fibroblast activation protein-specific PET/CT. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2019;46(12):2569–2580.
Koerber SA, Finck R, Dendl K, et al. Novel FAP ligands enable improved imaging contrast in sarcoma patients due to FAPI-PET/CT. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2021;48(12):3918–3924.
Gu B, Xu X, Zhang J, et al. The Added Value of 68Ga-FAPI-04 PET/CT in Patients with Head and Neck Cancer of Unknown Primary with 18F-FDG-Negative Findings. J Nucl Med 2022;63(6):875–881.
Elboga U, Sahin E, Cayirli YB, et al. Comparison of [68Ga]-FAPI PET/CT and [18F]-FDG PET/CT in Multiple Myeloma: Clinical Experience. Tomography 2022;8(1):293–302.
Varasteh Z, Mohanta S, Robu S, et al. Molecular Imaging of Fibroblast Activity After Myocardial Infarction Using a 68Ga-Labeled Fibroblast Activation Protein Inhibitor, FAPI-04. J Nucl Med 2019;60(12):1743–1749.
Zhao L, Chen S, Chen S, et al. 68Ga-fibroblast activation protein inhibitor PET/CT on gross tumour volume delineation for radiotherapy planning of oesophageal cancer. Radiother Oncol 2021;158:55–61.
Windisch P, Röhrich M, Regnery S, et al. Fibroblast Activation Protein (FAP) specific PET for advanced target volume delineation in glioblastoma. Radiother Oncol 2020;150:159–163.
Liermann J, Syed M, Ben-Josef E, et al. Impact of FAPI-PET/CT on Target Volume Definition in Radiation Therapy of Locally Recurrent Pancreatic Cancer. Cancers (Basel) 2021;13(4):796.
Mori Y, et al. FAPI PET: Fibroblast Activation Protein Inhibitor Use in Oncologic and Nononcologic Disease. RadioGraphics 2023;43(1):e220102.
Kratochwil C, Giesel FL, Rathke H, et al. [153Sm]Samarium-labeled FAPI-46 radioligand therapy in a patient with lung metastases of a sarcoma. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2021;48(9):3011–3013.
Watabe T, Liu Y, Kaneda-Nakashima K, et al. Theranostics Targeting Fibroblast Activation Protein in the Tumor Stroma: 64Cu- and 225Ac-Labeled FAPI-04 in Pancreatic Cancer Xenograft Mouse Models. J Nucl Med 2020;61(4):563–569.
Sun L, Lin Q, Chen H, et al. State-of-the-art FAPI-PET imaging for cancer diagnosis and therapy. Theranostics 2022;12(4):1557–1570.
Sophie C Siegmund , Emil Novruzov , Eduards Mamlins , Yuriko Mori, Sven Otto , Martin Canis , Tadashi Watabe , Richard P Baum, Rudolf A Werner, Frederik L Giesel, Current status of FAP therapy in solid tumors, Review Semin Nucl Med. 2026 Jan;56(1):40-52